Uzasadnienie
Pismem z [...] stycznia 2020 r. Prezydent Miasta Legnicy (dalej "wnioskodawca") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego i wskazanie Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego jako organ właściwy w sprawie potwierdzenia prawa H.C. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wnioskodawca wskazał, że H.C. od [...] września 2015 r. zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej (dalej "DPS") w Ostrowcu Świętokrzyskim, do którego został skierowany decyzją Prezydenta Miasta Legnicy z [...] sierpnia 2015 r. Z Legnicą nic go nie wiąże, ponieważ we wrześniu 2018 r. sprzedał dom, który znajdował się w tym mieście, i nadal przebywa we DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim. H.C. udzielono w trybie nagłym świadczeń w Zespole Opieki Zdrowotnej w Ostrowcu Świętokrzyskim 24-25 sierpnia 2019 r.
Wnioskodawca podkreślił, że H.C. został skierowany na stałe do DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim, co należy brać pod uwagę przy ustaleniu jego miejsca zamieszkania, które warunkuje organ właściwy do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego stwierdził, że organem właściwym do wydania ww. decyzji jest Prezydent Miasta Legnicy.
Wskazał, że z art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.; dalej "u.p.s.") wynika, że dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która go skierowała do tego domu. Przepis ten ma charakter lex specialis w stosunku do art. 101 ust. 1 u.p.s., wskazującego ogólną właściwość gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Na poparcie tej tezy powołano stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 56/12.
Zdaniem tego organu, to, że H.C. sprzedał dom w Legnicy i został skierowany na czas nieokreślony do DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim, nie świadczy o tym, że zamierza przebywać tam na stałe i że Ostrowiec Świętokrzyski stanowi jego centrum życiowe w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.; dalej "k.c.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Właściwość organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373; dalej "ustawa o świadczeniach"), zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy (...) jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Kwestia ustalenia organu właściwego do wydania decyzji określonej w przywołanym przepisie była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienia NSA z: 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18, 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18, 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II GW 65/17, 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17, 17 maja 2019 r., sygn. akt II GW 14/19; wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie NSA zgodnie przyjmuje się, że w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej nie mają zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej. Wbrew stanowisku Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego w niniejszej sprawie właściwości organu nie może więc wyznaczyć art. 101 ust. 6 u.p.s. Przepis ten reguluje bowiem właściwość organu w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej i w tym też kontekście był zastosowany w powołanym przez ten organ postanowieniu NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 56/12.
Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że właściwość miejscową w sprawach wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustala się według miejsca zamieszkania osoby, której ma dotyczyć ta decyzja.
Z uwagi na to, że pojęcie "miejsca zamieszkania" nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o świadczeniach, w orzecznictwie przyjęto, że zasadne jest posiłkowanie się treścią art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny, czyli to, że osoba przebywa w danej miejscowości, i wewnętrzny, co oznacza, że osoba ta ma zamiar stałego pobytu w tej miejscowości. Zamiar taki musi wynikać z zachowania danej osoby polegającego na osadzeniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Z akt sprawy wynika, że H.C. – na mocy decyzji Prezydenta Miasta Legnicy – zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w Ostrowcu Świętokrzyskim od [...] września 2015 r. We wrześniu 2018 r. sprzedał swój dom w Legnicy. Jako swój adres zamieszkania podaje adres DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim. Z wywiadu przeprowadzonego [...] października 2019 r. w związku ze zgłoszeniem przez H.C. wniosku o przyznanie świadczeń pomocy społecznej wynika, że H.C. pragnie dalszego pobytu w DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim. Ponadto, H.C. zameldował się w Ostrowcu Świętokrzyskim, wskazując jako adres – adres DPS w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że H.C. nie tylko zamieszkuje w Ostrowcu Świętokrzyskim, lecz również miał zamiar, aby miasto to było jego centrum życiowym. Należy więc uznać, że tam też jest jego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.
Wobec tego organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jest Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.