Uzasadnienie
Wnioskiem z 30 czerwca 2022 r. Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy Lubsza o wskazanie właściwego organu do prowadzenia sprawy z wniosku D.C. o uporządkowanie i udrożnienie drogi położonej w miejscowości N. gmina L..
Wnioskodawca wskazał, że 26 maja 2022 r. D.C. zwróciła się do Wójta Gminy Lubsza o podjęcie działań zmierzających do uporządkowania drogi położonej w miejscowości N. gmina L..
Wójt Gminy Lubsza na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. wniosek ten przekazał Nadleśniczemu Nadleśnictwa Brzeg, twierdząc, że droga znajduje się na działce nr [...], która znajduje się w zarządzie ww. Nadleśnictwa.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wnioskodawca zaprzeczył, aby w zarządzie Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg znajdowała się działka nr [...], w związku z czym zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.) organem właściwym do rozstrzygnięcia omawianej sprawy jest Wójt Gminy Lubsza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia merytorycznego, oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy.
Należy również podkreślić, że podstawowym warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest umiejscowienie go w bezspornym stanie faktycznym, bowiem tylko dla konkretnego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie przez organy właściwych przepisów prawa materialnego. Nie można natomiast mówić o rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy, w której taki spór się pojawia, nie jest ustalony jednoznacznie, a więc gdy spór jest w istocie sporem co do faktów, a nie co do kompetencji, czyli co do prawa, z którego te kompetencje wynikają (por. postanowienie NSA z 26 września 2014 r., sygn. akt II OW 64/14).
W rozpoznawanej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiono spór negatywny pomiędzy Skarbem Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg a Wójtem Gminy Lubsza, którego przedmiotem jest ustalenie organu właściwego do rozpoznania wniosku D.C. o uporządkowania drogi położonej w miejscowości N. gmina L..
Powyższy wniosek został złożony do Wójta Gminy Lubsza, który na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał go Nadleśniczemu Nadleśnictw Brzeg jako właściwemu do rozpoznania, gdyż droga której dotyczy wniosek położona jest na działce nr [...] będącej w zarządzie Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Brzeg.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Nadleśniczy Nadleśnictwa Brzeg zaprzeczył, aby droga opisana we wniosku D.C. znajdowała się w zarządzie Lasów Państwowych.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.d.p. zarządcami dróg są dla dróg krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zaś dla dróg gminnych – wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Z powyższych uregulowań wynika, że czynnikiem przesądzającym o tym, kto jest zarządcą drogi, a zatem organem właściwym w rozpoznawanej sprawie do rozstrzygnięcia wniosku D.C. – jest kategoria, do której droga została zaliczona (por. postanowienia NSA: z 24 maja 2013, sygn. akt I OW 2/13, z 15 marca 2017 r., II GW 1/17). Przy czym zarząd drogami publicznymi nie jest wynikiem przysługiwania tytułu własności do danej drogi publicznej, lecz wynikiem zaliczenia drogi do jednej z ustawowo określonych w art. 2 ust. 1 u.d.p. kategorii dróg (por. postanowienia NSA: z 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 18/16; z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OW 67/15).
Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Ustalenie to należy do organów administracji publicznej, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04; z 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04; z 20 października 2015 r., sygn. akt I OW 88/15).
Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w tym również z treści wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między organami toczy się spór, który obejmuje zasadniczy element stanu faktycznego sprawy, tj. kwestię usytuowania drogi, a więc spór o fakty (por. postanowienie NSA z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GW 4/16). Przy czym, co istotne ani Wójt Gminy Lubsza ani Nadleśniczy Nadleśnictwa Brzeg nie przedstawili żadnej dokumentacji potwierdzającej zaliczenie drogi, o której mowa we wniosku D.C. do określonej kategorii dróg wskazanych w art. 2 ust. 1 u.d.p. Tymczasem to ustalenie jest kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu, a jego dokonanie wykracza poza kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 20 października 2016 r., sygn. akt I OW 131/16).
Materiał dowodowy nie pozwala więc na weryfikację sprzecznych ze sobą twierdzeń. W konsekwencji czego brak jest podstaw faktycznych dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu. W tym stanie sprawy spór ten jest sporem co do faktów, a nie co do prawa. Istnieje bowiem rozbieżność stanowisk co do zasadniczego elementu stanu faktycznego sprawy, tj. zaliczenia do jakiej kategorii dróg należy zaliczyć drogę znajdującą się na działce 266, co pozwoli w konsekwencji ustalić, który organ jest zarządcą tej drogi. Rozstrzygnięcie tego rodzaju rozbieżności należy jednak do organów administracji rozpoznających sprawę, nie zaś do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopiero jednoznaczne ustalenie klasyfikacji drogi pozwoli na wskazanie właściwego organu do załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji