Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 12 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta Jelenia Góra zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Wrocław przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo J. S. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 27 listopada 2023 r. Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej we Wrocławiu zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla J. S., który do szpitala został przyjęty w trybie nagłym. W związku z ostatnim adresem zameldowania ww. osoby na pobyt stały w Jeleniej Górze wniosek został przesłany do MOPS w Jeleniej Górze, którego pracownik socjalny ustalił, że pod wskazanym adresem nikt nie mieszka, a osoby które tam zamieszkiwały m.in. J. S. zostały 5 lat wcześniej eksmitowane. Nie ma informacji dokąd wyprowadził się J. S.. Obecnie jest na sprzedaż. Wskazał również, że we wniosku Szpitala jako adres zamieszkania J. S. wskazano ul. [...] we Wrocławiu.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: kpa), co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22).
Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).
Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22).
Z akt sprawy wynika, że świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, udzielono pomocy w trybie nagłym w Dolnośląskim Szpitalu Specjalistycznym im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej we Wrocławiu. We wniosku Szpitala wskazano, że miejscem zamieszkania J. S. jest ul. [...], Wrocław. Jeżeli w trakcie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pacjent wskazał jaki jest adres jego zamieszkania, to jakkolwiek organ może zweryfikować to oświadczenie to nie może dokonywać ustaleń dowolnie. Podważenie takiego wskazania wymagałoby np. wykazania, że podany adres fizycznie nie istnieje. Pracownik socjalny MOPS we Wrocławiu udał się pod wskazany adres w dniu 7 i 8 grudnia 2023 r. i nikogo w lokalu nie zastał. Nie może to jednak świadczyć o tym, że J. S. po wskazanym adresem nie zamieszkuje albo ostatnio nie zamieszkiwał. Jak już wyżej wskazano, nawet jeżeli nie można ustalić aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu.
Z adresu wskazanego we wniosku szpitala wynika, że był to Wrocław i to nie zostało skutecznie podważone. Nie ulega wątpliwości, że J. S. nie zamieszkuje pod adresem ostatniego stałego zameldowania w Jeleniej Górze. Z przedstawionych przez MOPS w Jeleniej Górze dokumentów wynika, że spod tego adresu świadczeniobiorca został eksmitowany 5 lat wcześniej, mieszkanie przejęła inna osoba, która w chwili obecnej jest na etapie jego sprzedaży.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta Wrocław jako organ gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.