Uzasadnienie
Wnioskiem z 29 września 2022 r. Starosta Powiatu Wrocławskiego zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Starostą Poznańskim przez wskazanie Starosty Poznańskiego jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia spółki T.B.N. sp. z o.o., ulica C., B. W., o nabyciu pojazdu marki Toyota Avensis nr rej. (...).
Starosta Powiatu Wrocławskiego wskazał, że 26 maja 2022 r. Starosta Poznański przekazał według właściwości zawiadomienie do Starosty Powiatu Wrocławskiego spółki T.B.N. sp. z o.o., ulica C., B.W., o nabyciu pojazdu marki Toyota Avensis nr rej. (...), na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 988; zwana dalej: p.r.d.). Zdaniem Starosty Wrocławskiego o właściwości organu nie decyduje art. 21 k.p.a, wyznaczający jako kryterium dla ustalenia właściwości miejsce zamieszkania/siedziby strony dokonującej zawiadomienia o nabyciu pojazdu, gdyż czynność zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a., ale stanowi inną czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis art. 21 k.p.a. nie jest zatem wyznacznikiem dla ustalenia właściwości organu w sprawach tej materii i przekazanie wniosku na podstawie art. 65 k.p.a. jest błędne.
Wnioskodawca wskazał na orzecznictwo NSA (wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GW 67/21), w którym wyrażono pogląd, że obowiązek właściciela zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych, co z kolei uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Względy logiki i ekonomii przemawiają za takim określeniem właściwości miejscowej albowiem dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta Poznański wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Wrocławskiego, jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdów, z uwagi na właściwość ustaloną według siedziby nabywającego.
Starosta Poznański w uzasadnieniu pisma z dnia 24 listopada 2022 r. (data wpływu do NSA 28 listopada 2022 r.) wskazał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie właściwość miejscowa została określona na podstawie art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., który wskazuje, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Biorąc pod uwagę, że miejscem siedziby Wnioskodawcy są Bielany Wrocławskie, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Starosta Powiatu Wrocławskiego. Starosta Poznański nie jest zatem organem właściwym w przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość (spór kompetencyjny) ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r., sygn. II OW 51/06, 18 lutego 2009 r., sygn. I OW 14/09 i 17 listopada 2009 r., sygn. I OW 180/09 - te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość - pomiędzy Starostą Powiatu Wrocławskiego a Starostą Poznańskim, co do organu administracji publicznej właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Utrwalone jest obecnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu (por. np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20; z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21; z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 65/21; z 29 marca 2022 r., sygn. akt II GW 124/21; z 2 września 2022 r., sygn. akt: II GW 18/22 i II GW 27/22; z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II GW 66/22). NSA w składzie rozpoznającym niniejszy wniosek podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych orzeczeniach uznając, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić - w terminie nieprzekraczającym 30 dni - starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu lub nabyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79), wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie dotyczące tych i innych postępowań rejestrowych, leżą w gestii organu rejestracji, co uznać należy za rozwiązanie odpowiadające potrzebom systemowej spójności w obszarze tego zadania administracji publicznej.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, należy przyjąć, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, bowiem tylko ten organ dysponuje wspomnianymi dokumentami źródłowymi. Zawiadomienie o zbyciu lub nabyciu pojazdu służy realizacji obowiązku aktualizacji danych związanych z pojazdem, w tym dotyczących właściciela pojazdu, co ma sprzyjać pewności obrotu pojazdami oraz umożliwiać identyfikację osoby, na której ciążą obowiązki prawne związane z własnością pojazdu. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu lub nabyciu pojazdu powinno być dokonane organowi, który zarejestrował pojazd.
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o nabyciu pojazdu jest Starosta Poznański.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.