Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 grudnia 2016 r. (V SO/Wa 60/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie W. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 17 grudnia 2015 r. (V SO/Wa 60/15), którym oddalono wniosek W. S. o wyłączenie sędziego Izabelli Janson od orzekania w kilkudziesięciu sprawach.
WSA stwierdził, że zarządzeniem z 10 sierpnia 2016 r. (po prawomocnym oddaleniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) W. S. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 17 grudnia 2015 r. w kwocie 100 zł w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia wezwania. Odpis tego zarządzenia został doręczony 24 sierpnia 2016 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upływał 24 października 2016 r. WSA ustalił, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty z tytułu należnego wpisu. Brak uiszczenia wpisu skutkował odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; p.p.s.a.).
W. S. złożył zażalenie na postanowienie z 12 grudnia 2016 r., wnosząc o jego uchylenie. Stwierdził, że sprawy, do których odnosił się wniosek o wyłączenie sędziego, dotyczą postanowień egzekucyjnych wydawanych w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Podniósł, że w takich sprawach strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Powołał się przy tym na uchwałę NSA z 23 maja 2016 r., II GPS 2/15.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Badanie zgodności z prawem postanowienia WSA o odrzuceniu zażalenia na podstawie tego przepisu wymaga oceny, czy wnoszący zażalenie: 1) miał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego oraz (jeśli odpowiedź na pierwsze pytanie jest pozytywna) 2) został wezwany do uiszczenia tegoż wpisu i 3) nie uiścił wpisu sądowego w zakreślonym terminie.
Z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest zażalenie. Oznacza to, że w chwili wniesienia zażalenia powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca zażalenie ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od zażalenia.
W szczególności - wbrew twierdzeniom zażalenia - w tym postępowaniu W. S. nie jest zwolniony na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z przepisu tego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W uchwale z 23 maja 2016 r., II GPS 2/15, NSA wyjaśnił, że do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych należą również sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i że w takich przypadkach strona również jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie WSA nie zostało wydane w postępowaniu ze skargi na działanie lub bezczynność organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym w sprawie, o jakiej mowa w uchwale NSA z 23 maja 2016 r. WSA przyjął (co na tym etapie postępowania nie podlega kontroli instancyjnej), że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane wnioskiem w rozumieniu rozdziału 3 działu III p.p.s.a. (wniosek o wszczęcie postępowania), to jest wnioskiem W. S. z 19 października 2015 r. o wyłączenie sędziego Izabeli Janson od rozpoznania kilkudziesięciu spraw, których sygnatury W. S. doprecyzował w piśmie z 23 listopada 2015 r. Sprawa z wniosku o wyłączenie sędziego nie jest sprawą, o jakiej mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.
W konsekwencji przyjąć należy, że W. S. miał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostaje zatem do ustalenia, czy został wezwany do uiszczenia tego wpisu oraz czy wykonał to wezwanie.
Z akt sprawy wynika, że po prawomocnym oddaleniu wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. zarządził wezwanie wnioskodawcy (zamieszkałego za granicą) do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia odpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia (vide k. 94 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone 24 sierpnia 2016 r. (vide k. 97 akt sądowych). W zakreślonym terminie (upływającym 24 października 2016 r.) W. S. nie uiścił wymaganego wpisu sądowego (vide k. 100 akt sądowych).
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucając zażalenie na postanowienie z 17 grudnia 2015 r., skoro W. S. mimo wezwania nie uiścił wpisu sądowego od tego zażalenia.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
PG