Uzasadnienie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 27 października 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na ww. decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Zaskarżona decyzja wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżania doręczona została pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 października 2016 r.
W dniu 2 listopada 2016 r. skarżący złożył skargę osobiście w siedzibie Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], który to przy piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym – 8 listopada 2016 r.) przekazał skargę do Prezesa Narodowego Funduszy Zdrowia, kierując ją na adres Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia – Departament Spraw Świadczeniobiorców.
WSA podkreślił, że mając uwadze treść w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - termin do wniesienia skargi upływał w dniu 3 listopada 2016 r. Natomiast bez znaczenia dla ustalenia terminowości skargi pozostaje okoliczność, że skarżący składając skargę w dniu 2 listopada 2016 r. działał z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Wniesienie skargi do organu I instancji było bowiem działaniem nieprawidłowym.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi upływał 3 listopada 2016 r., skarga przekazana przez organ I instancji organowi właściwemu w sprawie nadana została w dniu 8 listopada 2016 r., czyli z przekroczeniem 30 dniowego terminu do jej wniesienia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia jest osobnym, niezależnym organem od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, gdy tymczasem jest terytorialnym zapleczem administracyjnym Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia,
- 2. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym uznaniu, że złożenie pisma w Wojewódzkim Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia nie jest równoznaczne ze złożeniem skargi u Prezesa NFZ,
- 3. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym uznaniu, że złożenie pisma w Wojewódzkim Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia nie jest równoznaczne ze złożeniem skargi u Prezesa NFZ, gdy tymczasem tylko Narodowy Fundusz ma osobowość prawną, natomiast poszczególne oddziały NFZ są jedynie zapleczem administracyjnym.
Argumentacje na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu zażalenie.
W odpowiedzi na zażalenie Prezes NFZ wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że aby skutecznie wnieść do sądu skargę na decyzję organu administracji, skarżący musi to uczynić za pośrednictwem organu, którego decyzję kwestionuje, w terminie prawem przewidzianym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu lub organu niewłaściwego (w tym do organu I instancji), sąd lub organ powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd lub organ niewłaściwy w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (porównaj: postanowienia NSA: z dn. 27.02.2009 r. sygn. akt I FSK 1597/08, z dn. 12.01.2009 r. sygn. akt II OSK 1918/08, z dn. 11.03.2009 r. sygn. akt I OSK 234/09 czy z dn. 10.10.2007 r. sygn. akt II OSK 1433/07).
W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżona została decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 września 2016 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem za jego pośrednictwem należało wnieść skargę. Zgodnie bowiem z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 z późn. zm.; dalej: u.o.ś.) - organami Funduszu są: Rada Funduszu, Prezes Funduszu, rady oddziałów wojewódzkich Funduszu oraz dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu. Prezes jest organem właściwym w sprawach niezastrzeżonych do zakresu zadań pozostałych organów Funduszu (art. 98 ust. 2), kieruje działalnością Funduszu (art. 102 ust.
1) i reprezentuje Fundusz na zewnątrz. W myśl art. 109 ust. 1 u.o.ś. dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast w myśl art. 109 ust. 5 tej ustawy odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Z kolei stosowanie do art. 109 ust. 6 ww. ustawy w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 110 tej ustawy stanowi, że od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Wobec powyższego nie może ulegać wątpliwości, że w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń organem pierwszej instancji są dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu zaś organem drugiej instancji jest Prezes NFZ. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia została wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżania doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 października 2016 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 3 listopada 2016 r. Natomiast skarżący w dniu 2 listopada 2016 r. złożył skargę osobiście w siedzibie organu I instancji, tj. [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], który to przy piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym – 8 listopada 2016 r.) przekazał skargę do Prezesa Narodowego Funduszy Zdrowia, to jest po upływie terminu do jej wniesienia.
Skargi wniesionej za pośrednictwem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w [...] nie można bowiem uznać za skargę wniesioną za pośrednictwem właściwego organu. W takim stanie rzeczy nie można również uznać, że data złożenia skargi w niewłaściwym organie jest datą wniesienia skargi.
Mimo że skarżący złożył skargę w przedostatnim dniu terminu do jej wniesienia, złożył ją za pośrednictwem organu I instancji, zamiast zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., właściwego organu administracji, za którego pośrednictwem skarga winna zostać wniesiona. W związku z powyższym celem nadania skardze prawidłowego biegu organ I instancji zobowiązany był przesłać skargę właściwemu organowi.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga została wniesiona dopiero w dniu 8 listopada 2016 r., albowiem w tej sytuacji faktycznej, dla ustalenia daty wniesienia skargi decydujące znaczenie ma data nadania przesyłki skierowanej do właściwego organu.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odrzucił skargę. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd I instancji odrzucił skargę nie z powodu uchybienia przez skarżącego trybowi wniesienia skargi, wynikającemu z art. 54 § 1 p.p.s.a., ale dlatego, że została ona wniesiona już po upływie terminu prawem przewidzianego do jej wniesienia. Wnosząc skargę w sposób nieprawidłowy skarżący przejął na siebie ryzyko ewentualnego uchybienia terminu i konsekwencji z tym związanych, wraz z możliwością odrzucenia skargi włącznie (por. postanowienie NSA z dnia 15.02.2013 r. sygn. akt II OSK 3025/12).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.
Odnosząc się do wniosku Prezesa NFZ o zasądzenie kosztów postępowania należy wskazać, że stosownie do art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia (por. post. NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 659/17).