Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 listopada 2016 r. (V SO/Wa 64/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie W. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 17 grudnia 2015 r. (V SO/Wa 64/15), którym oddalono wniosek W. S. o wyłączenie sędziego WSA M. S. od rozpoznania spraw oraz czynności przygotowawczych z tytułu sprawowania funkcji Przewodniczącego Wydziału, w których skarżący występuje w charakterze skarżącego przeciwko Ministrowi Finansów.
Zarządzeniem z 20 lipca 2016 r. (po prawomocnym oddaleniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) W. S. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 17 grudnia 2015 r. w kwocie 100 zł w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia wezwania. Odpis tego zarządzenia został doręczony 6 sierpnia 2016 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upływał 6 października 2016 r. WSA ustalił, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty z tytułu należnego wpisu. Brak uiszczenia wpisu skutkował odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; p.p.s.a.).
W. S. złożył zażalenie na postanowienie z 21 listopada 2016 r., wnosząc o jego uchylenie. Stwierdził, że sprawy, do których odnosił się wniosek o wyłączenie sędziego, dotyczą postanowień egzekucyjnych wydawanych w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Podniósł, że w takich sprawach strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Powołał się przy tym na uchwałę NSA z 23 maja 2016 r., II GPS 2/15.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Badanie zgodności z prawem postanowienia WSA o odrzuceniu zażalenia na podstawie tego przepisu wymaga oceny, czy wnoszący zażalenie: 1) miał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego oraz (jeśli odpowiedź na pierwsze pytanie jest pozytywna) 2) został wezwany do uiszczenia tegoż wpisu i 3) nie uiścił wpisu sądowego w zakreślonym terminie.
Z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest zażalenie. Oznacza to, że w chwili wniesienia zażalenia powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca zażalenie ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od zażalenia.
W szczególności - wbrew twierdzeniom zażalenia - w tym postępowaniu W. S. nie jest zwolniony na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z przepisu tego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W uchwale z 23 maja 2016 r., II GPS 2/15, NSA wyjaśnił, że do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych należą również sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i że w takich przypadkach strona również jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie WSA nie zostało wydane w postępowaniu ze skargi na działanie lub bezczynność organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym w sprawie, o jakiej mowa w uchwale NSA z 23 maja 2016 r. WSA przyjął (co na tym etapie postępowania nie podlega kontroli instancyjnej), że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane wnioskiem w rozumieniu rozdziału 3 działu III p.p.s.a. (wniosek o wszczęcie postępowania), to jest wnioskiem W. S. z 19 października 2015 r. o wyłączenie sędziego WSA M. S. od rozpoznania kilkudziesięciu spraw, których sygnatury W. S. doprecyzował w piśmie z 8 grudnia 2015 r. Sprawa z wniosku o wyłączenie sędziego nie jest sprawą, o jakiej mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.
W konsekwencji przyjąć należy, że W. S. miał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostaje zatem do ustalenia, czy został wezwany do uiszczenia tego wpisu oraz czy wykonał to wezwanie.
Z akt sprawy wynika, że po prawomocnym oddaleniu wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. zarządził wezwanie wnioskodawcy (zamieszkałego za granicą) do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia odpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. 77 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone 6 sierpnia 2016 r. (k. 79 akt sądowych). W zakreślonym terminie (upływającym 6 października 2016 r.) W. S. nie uiścił wymaganego wpisu sądowego (k. 81 akt sądowych).
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucając zażalenie na postanowienie z 17 grudnia 2015 r., skoro W. S. mimo wezwania nie uiścił wpisu sądowego od tego zażalenia.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
PG