Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1244/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 06 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/ Wa 2083/13, oddalił skargę L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r., którą stwierdzono u T. G. chorobę zawodową – zespół wibracyjny postać naczyniowo-nerwowa.

Organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg kariery zawodowej T. G. i wskazał na przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określone w art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 91 ze zm.). Dokonując wykładni tego przepisu stwierdził, że aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanego albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami.

Zdaniem organu odwoławczego, w analizowanym przypadku, co potwierdziła dokumentacja zgromadzona w sprawie, Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny dokonał stosownych ustaleń w ww. zakresie. W orzeczeniu lekarskim nr [...] wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie rozpoznano u T. G. chorobę zawodową wymienioną w poz. 22 pp. 1 wykazu chorób zawodowych: zespół wibracyjny - postać naczyniowo-nerwowa. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że "Badania dodatkowe i konsultacje specjalistyczne w Poradni Chorób Zawodowych dały podstawy do rozpoznania aktualnie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej, zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo - nerwowej (wyniki palestezjometrii i termometrii skórnej z próby oziębiania), zmian zwyrodnieniowych wielostawowych (...) Analizując ocenę narażenia zawodowego dokumentacją medyczną dostarczoną przez pacjenta, wyniki badań i konsultacji przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych rozpoznano z przeważającym prawdopodobieństwem zespół wibracyjny postać naczyniowo - nerwową."

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 ze zm.), dalej jako rozporządzenie, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ podkreślił, że powyższe rozporządzenie określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku zespołu wibracyjnego okres ten wynosi 1 rok. Przed rozpoczęciem pracy w L. w W. ul. [...], czyli w 2007 roku T. G. uzyskał zaświadczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku blacharz. Zauważył przy tym, że Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie w wydanym orzeczeniu lekarskim wskazał, że objawy chorobowe wystąpiły u T. G. od 2010 r., a jako stanowisko i rodzaj pracy wskazał blacharz, mechanik lotniczy urządzeń naziemnych, mechanik obsługi w L. Sp. z o.o. w W. ul. [...], wcześniej L.w W. ul. [...].

Również w karcie oceny narażenia sporządzonej przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę medyczną nad pracownikiem, jako okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej podano ostatni zakład pracy (okres narażenia 4 lata). Zdaniem lekarza profilaktyka - specjalisty medycyny pracy - kierującego T. G. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, warunki pracy (narażenie zawodowe) stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej (pkt 19 Karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 21.10.2011 r.). Zatem zarzut, Spółki, iż schorzenie rozpoznane u T. G. powstało u innego pracodawcy niż L. Sp. z o.o. jest bezzasadny.

Organ podkreślił, że na wniosek Spółki Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny uzupełnił materiał dowodowy o dokumentację lekarską przedstawioną przez T. G. oraz będącą w posiadaniu dr D. K.. Odnosząc się do twierdzenia, iż karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dotycząca zespołu wibracyjnego jest niepełna, w zakresie, w jakim nie zawiera danych o narażeniu zawodowym w latach 1974-1975 oraz 1992 - 2003, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie podkreślił, że dane dotyczące ww. okresu narażenia zawodowego zostały uzyskane m.in. od Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w G. (pismo z dnia [...] marca 2012 r.) oraz T. G.. Podniósł również, iż w dniu [...].06.2012 r. do Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie została przekazana oprócz karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - zespół wibracyjny również dokumentacja z postępowania wyjaśniającego.

Ponadto na wniosek Spółki Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Warszawie dwukrotnie wystąpił do jednostki orzeczniczej o zajęcie stanowiska w związku z wątpliwościami Spółki dotyczącymi okresu narażenia zawodowego w latach 1974-1975 oraz 1992 - 2003, a także dokumentacji medycznej będącej w posiadaniu dr D. K..

W pismach z [...] stycznia 2013 r. i [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy poinformował organ, iż dane zawarte w dokumentacji medycznej z lat 1992, 1994 i 1999 oraz w oświadczeniu lekarza D. K. nie wpływają na zmianę wydanego orzeczenia lekarskiego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka z o.o. L. w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, skarżąca zarzuciła organowi:

1. 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy istniały podstawy do jej uchylenia;
2. 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez niewyczerpujące wyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności, czy w latach 1992-2003 oraz w okresie od [...] czerwca 1974 r. do [...] października 1975 r. T. G. wykonywał pracę w warunkach narażenia zawodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że schorzenie T. G. ma zawodową etiologię choroby;
3. 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez niewyczerpujące podjęcie kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w świetle zarzutu zawartego w odwołaniu, to jest twierdzenia Skarżącego, że decyzja Organu I instancji została wydana na podstawie niekompletnego stanu faktycznego, w szczególności w zakresie dotyczącym okresu przypadającego na lata 1992-2003 - brak danych o narażeniu zawodowym w Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, mimo że organ administracyjny był do tego zobowiązany;
4. 4) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przez przeprowadzenie oceny w sposób dowolny, a nie swobodny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia zawodowego, polegający na przyjęciu, iż stan faktyczny ustalony jest w sposób prawidłowy, m.in. w zakresie niekompletnej Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej w odniesieniu do narażenia zawodowego w latach 1974-1975 oraz 1992-2003, bowiem dane w tym zakresie zostały uzyskane m.in. od Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w G. oraz od T. G.;
5. 5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. poprzez niekompletne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a tym samym rozstrzygnięcie w sprawie w oparciu o niekompletnie zebrany materiał dowodowy, oraz poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że schorzenie T. G. ma zawodową etiologię choroby, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji;
6. 6) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji przez organ I instancji bez umożliwienia L. sp. z o.o. wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, tj. ze stanowiskiem Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r.;
7. 7) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, co do której strona skarżąca nie mogła się wypowiedzieć, tj. zawartych w piśmie MWOMP z dnia [...] kwietnia 2013 r.;
8. 8) przedwczesne zastosowanie art. 2351 K.p., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że schorzenie T. G. ma zawodową etiologię;
9. 9) błędną wykładnię § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), mające wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie za prawidłową interpretacji organu I Instancji, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, podczas gdy przepis stanowi, iż właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję, o której mowa w ust. 1 pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, a tym samym przekroczenie kompetencji poprzez przyjęcie, iż organ administracyjny jest władny/uprawniony do wskazania pracodawcy odpowiedzialnego za powstanie choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/ Wa 2083/13, oddalił powyższą skargę.

Sąd stwierdził, że dokonana kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej oraz rozstrzygnięcia co podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obiegu prawnego. Nie zaistniały również przesłanki do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że w świetle art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), zwanej dalej K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 2352 K.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Uznać zatem należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest praca, jej rodzaj, charakter, jak też warunki jej wykonywania.

Sąd zauważył, że myśl § 2 rozporządzenia Rada Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869, dalej jako rozporządzenie), wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, a regulacje procesowe zwarte w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów K.p.a.

Sąd wskazał odpowiednie przepisy rozporządzenia regulujące czynności podejmowane przez właściwe organy w sprawie o ustalenie choroby zawodowej. Zwrócił w szczególności uwagę na środki dowodowe będące podstawą wydania decyzji w tym zakresie - orzeczenie lekarskie oraz ocenę narażenia zawodowego. Szczegółowo opisał znaczenie orzeczenia lekarskiego w niniejszej sprawie oraz tryb jego weryfikacji przez organy sanitarne. Wskazał, że orzeczenie jednostki diagnostycznej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej należy uznać za opinię w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Organ powinien zatem zwrócić uwagę na jej właściwe uzasadnienie i spełnienie przesłanek formalnych.

Tym samym organ obowiązany jest zbadać, czy wydane orzeczenie lekarskie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona. W przypadku stwierdzenia przed wydaniem decyzji, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny może na zasadzie § 8 ust. 2 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Zauważył, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz narażenia zawodowego jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie tego materiału dowodowego.

Orzeczenie lekarskie stanowi natomiast wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ nie może samodzielnie go podważać. Uprzednie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą choroby zawodowej jest z kolei koniecznym warunkiem jej stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej w drodze decyzji. Organ nie posiada bowiem właściwej wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej.

Natomiast ocena narażenia zawodowego, sporządzana jest na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 K.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 K.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

Sąd zaakcentował, że zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w toku podejmowania decyzji inspektor sanitarny samodzielnie przeprowadza ocenę narażenia zawodowego sporządzonego na formularzu. Związany jest jednak orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Nie jest również uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że kontrolowane postępowanie, dotyczące zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania u skarżącego choroby zawodowej, przeprowadzone zostało w sposób zgodny z trybem określonym w rozporządzeniu. Przed wydaniem decyzji T. G., poddany został badaniom we właściwej jednostce diagnostycznej. Na podstawie wyniku badania oraz w oparciu o posiadaną dokumentację wydane zostało orzeczenie lekarskie stwierdzające rozpoznanie u T. G. choroby – "Zespół wibracyjny - postać naczyniowo-nerwowa. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że od 2010 r. u T. G. występują dolegliwości pod postacią bólu i drętwienia rąk, bólu stawów nadgarstkowych i stawu łokciowego prawego, ograniczenie ruchomości stawów. Od września 2011 r. dolegliwości objęły również staw barkowy prawy, następnie lewy. Rozpoznano zmiany zwyrodnieniowe, następnie zmiany zapalne wielostawowe.

Na podstawie dostarczonej dokumentacji ortopedycznej w kwietniu 2011 r. rozpoznano zapalenie nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej. Diagnostyka reumatologa wykluczyła reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Od kwietnia 2011 r. T. G. z powodu powyżej wymienionych dolegliwości przebywał przez sześć miesięcy na zwolnieniu lekarskim, w październiku 2011 r. wobec nadal utrzymujących się dolegliwości nie został dopuszczony do pracy, uzyskał świadczenie rehabilitacyjne. Leczony był farmakologicznie, stosowano zabiegi rehabilitacyjne. Badania i konsultacje specjalistyczne w Poradni Chorób Zawodowych w Warszawie potwierdziły przewlekłe zapalenie nadkłykci kości ramiennej prawej, cechy zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej oraz zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe.

W toku dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2012 r., [...] kwietnia 2012 r., [...] maja 2012 r. ustalono, iż T. G. pracował w następujących zakładach:

1. – od [...].06. 1974 r. do [...].10.1975 r. w P. na stanowiskach: mł. marynarza, motorzysty;
2. – od [...].11 1977 r. do [...].03.1992 r. w P. na stanowisku ślusarza;
3. – od 1992 r. do 2003 r. na statkach handlowych u 9 armatorów (greckich, niemieckich, włoskich, norweskich) poza granicami Państwa Polskiego na stanowiskach pracy: motorzysty, oficera wachtowego, oficera mechanika wachtowego;
4. – w okresach od [...].10. 2003 r. do [...].06.2004 r, od [...].09. 2004 r. do [...].05.2005 r., od [...].07. 2005 r. do [...].06.2005 r., w T. na stanowisku konserwatora i rzemieślnika teatralnego,
5. – od [...].09. 2006r. do [...].04. 2007 r. w A., na stanowisku sprzedawcy;
6. – od [...].04.2007 r. do [...].07.2010 r. w P., na stanowisku blacharza;
7. – od [...].07.2010. r. do nadal w L. w W. kolejno na stanowiskach mechanika lotniczych urządzeń naziemnych;
8. – od [...].02.2012 r. T. G. został dopuszczony do pracy na podstawie zaświadczenia lekarskiego zezwalającego na podjęcie pracy na stanowisku mechanika obsługi, gdzie nie występują czynniki związane z drganiami mechanicznymi oraz zakaz używania urządzeń i narzędzi wywołujących drgania mechaniczne.

Sąd zauważył, że z oceny narażenia zawodowego wynikało, iż miejscem zatrudnienia, w którym wystąpiło zagrożenie będące powodem skierowania T. G. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej jest firma P. a następnie L. z siedzibą w W.. T. G. z dniem [...] lipca 2010 r. został w trybie art. 231 K.p. przekazany do L. sp. z o.o., która to firma stała się z mocy prawa stroną w dotychczasowym stosunku pracy. Praca na stanowisku blacharza, mechanika lotniczych urządzeń naziemnych, mechanika obsługi wiązała się z obciążeniem kończyn górnych, również stawów łokciowych podczas wykonywania czynności polegających na dokonywaniu napraw lub modyfikacji części lotniczych zespołów takich jak forantowanie, nitowanie, wybijanie, zwiercenie, szlifowanie itp. Czynnikiem narażenia zawodowego stanowiącego przyczynę choroby zawodowej było działanie drgań mechanicznych o działaniu miejscowym. Źródło drgań działających na organizm pracownika przez kończyny górne stanowiły zmechanizowane narzędzia wibracyjne trzymane lub prowadzone rękami, które generują drgania o stosunkowo wysokich częstotliwościach.

Podczas wykonywania ww. prac pracownik wyposażony był w środki ochrony indywidualnej z zakresu ochrony przed czynnikami mechanicznymi m.in. w antywibracyjne rękawice ochronne. Uwzględniając występowanie drgań mechanicznych w środowisku pracy blacharza wykonane w 2011 roku w L. pomiary tego czynnika, wykazały przekroczenia dopuszczalnych wartości drgań miejscowych.

Zdaniem Sądu, ocena narażenia zawodowego wynikająca z wywiadu epidemiologicznego, dokumentacja medyczna i wyniki badań środowiska pracy wykazały ścisły związek przyczynowy między występowaniem u pracownika zmian chorobowych a warunkami pracy. Warunki pracy stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej przewlekłej choroby ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Uprawniona do orzekania jednostka służby zdrowia biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, kliniczny, wyniki badań, dokumentację medyczną, dane o narażeniu zawodowym, opis sposobu wykonywanej pracy potwierdzone w dochodzeniu epidemiologicznym, rozpoznała z przeważającym prawdopodobieństwem zawodową etiologię przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej oraz zespołu wibracyjnego.

Sąd podkreślił, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Umocowanie prawne do wydania decyzji o stwierdzeniu, choroby zawodowej zostało ustalone w zakresie obowiązków Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o których mowa ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14.03.1985r. (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 122, poz.1263 ze zm.). W trakcie prowadzonego dochodzenia zgodnie z art. 9 K.p.a., strony informowane były o wszelkich okolicznościach mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Po zebraniu materiałów dowodowych w sprawie, w dniu 14.09.2012 r. strony zostały zawiadomione na piśmie o uprawnieniach wynikających z art. 10 i art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Firma L. skorzystała dwukrotnie ze swoich uprawnień i wniosła uwagi zawarte w pismach w dniach [...].11.2012 r. i [...].02.2013 r. Dotyczyły one, zdaniem strony, niekompletnego ustalenia stanu faktycznego na podstawie danych o narażeniu zawodowym w latach 1992 – 2003 r. oraz w zakresie dokumentacji medycznej a w szczególności zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].03.2012 r. wydanego przez specjalistę chorób wewnętrznych D. K. jak również przeprowadzenia uzupełniającej analizy dokumentacji medycznej. Wobec tego Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Warszawie uzupełnił postępowanie wyjaśniające zwracając się, dwukrotnie z pismem w dniu [...].12.2012 r. i [...].03.2013 r. do Mazowieckiego Ośrodka Medycyny w Warszawie o wyjaśnienie istniejących rozbieżności z prośbą o przeprowadzenie uzupełniającej analizy dokumentacji medycznej T. G.. W dniach [...].01.2012 r. i [...].04.2013 r. Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Warszawie w odpowiedzi na powyższe poinformował Państwowego Inspektora Sanitarnego w Warszawie, że nowe dane zawarte w dokumentacji medycznej z okresu 1992 r., 1994 r., 1999 r., oraz w oświadczeniu dr D. K. z dnia [...].11.2012 r. nie wpływają na zmianę powyższego orzeczenia lekarskiego.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Warszawie ponownie przeanalizował wskazany w piśmie okres od 1992 r. – 2003 r. pod kątem narażenia zawodowego na podstawie wywiadu epidemiologicznego przeprowadzonego w dniu [...].03.2012 r. z T. G..

W ocenie Sądu, skoro orzeczeniem lekarskim wydanym przez Mazowiecki Ośrodek Medycyny Pracy w Warszawie rozpoznano u T. G. chorobę zawodową określoną w poz. 22 pp. 1 załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych tj. zespół wibracyjny - postać naczyniowo-nerwowa należało przyjąć, że organy administracyjne były związane treścią tej opinii lekarskiej w zakresie wiedzy lekarskiej.

Sąd podkreślił, że organ nie ma prawa dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję, może kwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do podważenia pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. jeżeli zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź lekarza uprawnionego, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu jednostce organizacyjnej, jednak nie może dotyczyć treści orzeczenia lekarskiego, które, jak już wcześniej wskazano, ma charakter opinii biegłego.

Sąd stwierdził, że orzeczenie uprawnionej do rozpoznania chorób zawodowych jednostki medycznej wydane w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, jest należycie uzasadnione, stąd też brak jest podstaw do jego podważenia zarówno z punktu widzenia wymogów rozporządzenia jak i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, odnosząc się do zarzutów skargi należy przyjąć, że nie mogły one mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W wykazie chorób stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, ustawodawca ustalił okres, w którym udokumentowane objawy chorobowe upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu. W przypadku choroby: przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej okres ten wynosi 4 lata. Z oceny narażenia zawodowego dokonanej przez organy Inspekcji Sanitarnej wynika, że T. G. w okresie 2003 r. - [...] kwietnia 2007 r. wykonywał pracę zawodową bez narażenia na drgania miejscowe.

Natomiast od dnia [...].04.2007 r. rozpoczął pracę w P., od [...].07.2010 r., w trybie art. 231 Kodeksu pracy przekazany został do L. gdzie był narażony na drgania miejscowe w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] wynika, iż pierwsze objawy chorobowe wystąpiły w 2010 r., w kwietniu 2011 r. rozpoznano zapalenie nadkłykcia bocznego prawej kości ramienia, a dalsza diagnostyka w Poradni Chorób Zawodowych dała postawę do rozpoznania aktualnie zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej. W tej sytuacji Sąd uznał, że brak danych o narażeniu u pracodawców zagranicznych w okresie od 1992 r. do 2003 r. nie może mieć wpływu na wynik sprawy.

Sąd zwrócił uwagę, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. polegający na wydaniu decyzji bez umożliwienia skarżącej Spółce wypowiedzenia się co do stanowiska Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy przedstawionego w piśmie z dnia [...] kwietnia 213 r. nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż Spółka podnosząc go nie wykazała dokonania jakich konkretnych czynności procesowych uniemożliwiło jej zarzucone naruszenie. Sąd zaznaczył, że skarżąca brała aktywny udział w postępowaniu, była zawiadamiana o podejmowanych czynnościach, mogła (i czyniła to) przedstawiać własne stanowisko i zgłaszać własne wnioski – przy czym wszystkie wnioski zostały uwzględnione przez organ w prowadzonym postępowaniu w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako P.p.s.a., skargę oddalił.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. postawiła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie naruszenia prawa materialnego skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na naruszenie:

1. 1) art. 2351 K.p. w zw. z art. 2352 K.p., poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, w zakresie stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej, a w konsekwencji przyjęcie, iż w sprawie zebrano wystarczający, kompletny materiał dowodowy wykazujący związek przyczynowo-skutkowy między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie;
2. 2) art. 231 K.p. poprzez jego błędną wykładnię, tj. z pominięciem art. 231 § 2 K.p., które doprowadziło do dokonania kontroli legalności organów administracji z pominięciem faktu istnienia solidarnej odpowiedzialności w razie przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, a w konsekwencji Sąd I instancji w ogóle nie wziął pod uwagę, że taka odpowiedzialność istnieje, co spowodowało przyjęcie, iż jeżeli miejscem zatrudnienia, w którym wystąpiło zagrożenie będące powodem skierowania T. G. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej jest firma P., a następnie T. G. został przekazany do L., to tylko na skarżącą został przeniesiony ciężar wynikających z tego konsekwencji tj. sam fakt "przejścia" części zakładu nie był rozpatrywany w kontekście odpowiedzialności solidarnej przewidzianej w art. 231 § 2 K.p.

Z kolei naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżąca kasacyjnie upatruje się w naruszeniu:

1. 1) art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły doprowadzić do rozstrzygnięcia na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte na przeprowadzeniu oceny w sposób dowolny, a nie swobodny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia zawodowego, polegający na przyjęciu, iż stan faktyczny ustalony jest w sposób prawidłowy, m.in. w zakresie niekompletnej Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej w odniesieniu do narażenia zawodowego w latach 1974-1975 oraz 1992-2003, co doprowadziło do niekompletnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym rozstrzygnięcie w sprawie w oparciu o niekompletnie zebrany materiał dowodowy, oraz poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że schorzenie T. G. ma zawodową etiologię choroby;
2. 2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracji publicznej art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a. polegające na tym, iż Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo że decyzja została wydana przez organ I instancji bez umożliwienia L. sp. z o.o. wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji tj. ze stanowiskiem Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Warszawie (dalej również jako "MWOMP") z dnia [...] kwietnia 2013 r. (jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I Instancji), Niewezwanie L. do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji uniemożliwiło mu zajęcie stanowiska w zakresie twierdzeń zawartych w piśmie MWOMP w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r., a wypowiedzenie się L. mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w konsekwencji uznanych za udowodnione okoliczności co do której strona Skarżąca nie mogła się wypowiedzieć, tj. zawartych w piśmie MWOMP z dnia [...] kwietnia 2013 r.;
3. 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji w treści uzasadnienia wyroku do zarzutu postawionego przez skarżącego w zakresie naruszenia § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Dz.U.2009.105.869 (dalej zwane "rozporządzeniem"), mające wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie za prawidłową interpretację organu I Instancji, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, podczas, gdy przepis stanowi, iż właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję, o której mowa w ust. 1 pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, tym samym przekroczenie kompetencji poprzez przyjęcie, iż organ administracyjny jest władny/uprawniony do wskazania pracodawcy odpowiedzialnego za powstanie choroby zawodowej;
4. 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły kompletne, a w konsekwencji prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a nadto o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej określa art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 j.t., dalej jako K.p.) Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z treści przywołanego przepisu wynika, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, ("narażenie zawodowe"). Użyta w dyspozycji art. 2351 K.p. alternatywa rozłączna: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. W konkretnym przypadku bowiem stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego postaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem. W wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 748/12 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że z punktu widzenia art. 2351 Kodeksu pracy "nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością."

Istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest zatem ustalenie, czy na stanowisku pracy chory był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową istotne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik lub były pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Pomimo bowiem tego, że w warunkach narażenia zawodowego nie u każdego choroba zawodowa musi wystąpić, to przyjąć należy, iż o jej powstaniu w konkretnym przypadku decydować może osobnicza wrażliwość na działanie tego narażenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (zob. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem.

Skarżąca kasacyjnie Spółka na etapie postępowania odwoławczego oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zarówno w skardze jak i skardze kasacyjnej) podnosi, że orzekające w sprawie organy i Sąd nie ustaliły w sposób kompletny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy. Nie wzięto bowiem pod uwagę, że ocena narażenia zawodowego dokonana przez organ inspekcji sanitarnej na podstawie danych z Karty narażenia zawodowego, która nie zawierała danych o narażeniu zawodowym w latach 1992-2003 oraz w okresie od [...] czerwca 1974 r. do [...] października 1975 r. Jednak Spółka nie bierze pod uwagę tego, że organ I instancji przeanalizował wskazany okres pod kątem narażenia zawodowego na podstawie wywiadu epidemiologicznego przeprowadzonego w dniu [...] marca 2012 r. z T. G., na co wskazywał w uzasadnieniu Sąd I instancji (str. 13 uzasadnienia). Z wywiadu tego wynikało, że brak jest danych (praca u podmiotów zagranicznych), które pozwoliłyby uznać, że praca wykonywana była w warunkach narażenia zawodowego mogącego doprowadzić do powstania u niego chorzenia wskazanego w wykazie chorób zawodowych.

Nawet jeśli wówczas warunki pracy mogły by wskazywać na pracę w narażeniu zawodowym, to z uwagi na okres ustalony przez ustawodawcę, który bierze się pod uwagę przy ustalaniu związku między warunkami pracy w narażeniu zawodowym a zaistnieniem choroby zawodowej z wykazu, w tym przypadku 1 rok przed wystąpieniem dolegliwości, należy uznać, że praca w warunkach narażenia zawodowego w tak odległym okresie nie miała wpływu na ustalenie choroby zawodowej w niniejszej sprawie. Ustawodawca celowo ograniczył zasięg czasowy prowadzenia przez organy ustaleń dla konkretnego schorzenia by można było ustalić rzeczywisty związek pomiędzy stwierdzoną chorobą a warunkami pracy, które z dużym prawdopodobieństwem do takiego schorzenia doprowadziły. Jeśli zatem przy stwierdzonym w orzeczeniu lekarskim Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] schorzeniu należy brać roczny okres zatrudnienia przed zdiagnozowaniem choroby to domaganie się ustaleń w zakresie lat wcześniejszych nie ma znaczenia dla sprawy.

W niniejszej sprawie organ inspekcji sanitarnej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zobowiązany był ustalić czy w okresie ostatniego roku zatrudnienia T. G. warunki jego pracy mogły z dużym prawdopodobieństwem doprowadzić do wystąpienia przedmiotowej choroby. Sąd I instancji w uzasadnieniu (str.

12) prawidłowo wskazał, że ocena narażenia zawodowego wynikająca z wywiadu epidemiologicznego, dokumentacji medycznej i wyników badań środowiska pracy wykazała ścisły związek przyczynowy między występowaniem u pracownika zmian chorobowych a warunkami pracy. Warunki pracy stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej przewlekłej choroby ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Sąd zauważył, że z oceny narażenia zawodowego dokonanej przez organy Inspekcji Sanitarnej wynika, że T. G. w okresie 2003 r. - [...] kwietnia 2007 r. wykonywał pracę zawodową bez narażenia na drgania miejscowe. Natomiast od dnia [...].04.2007 r. rozpoczął pracę w P., od [...].07.2010 r., w trybie art. 231 Kodeksu pracy przekazany został do L. gdzie był narażony na drgania miejscowe w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] wynikało, iż pierwsze objawy chorobowe wystąpiły w 2010 r., w kwietniu 2011 r. rozpoznano zapalenie nadkłykcia bocznego prawej kości ramienia, a dalsza diagnostyka w Poradni Chorób Zawodowych dała postawę do rozpoznania aktualnie zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej. W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie uznał, że brak danych o narażeniu u pracodawców zagranicznych w okresie od 1992 r. do 2003 r. nie może mieć wpływu na wynik sprawy.

W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 kK.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. NSA uznał za niezasadny.

Za chybiony uznać należy także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracji publicznej art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 81 K.p.a. sprowadzające się do uznania prawidłowości postępowania organów inspekcji sanitarnej, pomimo że decyzja została wydana przez organ I instancji bez umożliwienia L. sp. z o.o. wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji tj. ze stanowiskiem Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Jak wynika z akt sprawy Spółka pismem organu I instancji z dnia [...] września 2009 r. została wezwana do wypowiedzenia się na okoliczność zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji - art. 10 § 1 K.p.a. Z prawa tego skorzystała wnioskując w piśmie z [...] listopada 2012 r. o uzupełnienie stanu faktycznego z uwagi na brak danych o narażeniu zawodowym za lata 1992 - 2003 r. oraz analizę dokumentacji medycznej, w szczególności zaświadczenia lekarskiego wydanego w dniu [...] marca 2012 r. przez specjalistę chorób wewnętrznych D. K.. Organ po zajęciu stanowiska w wyżej opisanej kwestii przez D. K. oraz T. G. zwrócił się do jednostki orzeczniczej o wyjaśnienie istniejących rozbieżności z prośbą o przeprowadzenie uzupełniającej analizy dokumentacji medycznej T. G.. Otrzymaną odpowiedź z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzającą brak wpływu przedstawionych danych na wydane orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] przekazał stronom postępowania.

Spółka w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. wystąpiła o doprecyzowanie stanowiska przez jednostkę orzeczniczą i ponowną ocenę wpływu przekazanej dokumentacji na wydane orzeczenie lekarskie. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. jednostka orzecznicza stwierdziła, że nowe dane zawarte w dokumentacji medycznej za lata 1992 r. - 2003 r. oraz w oświadczeniu dr D. K. z dnia [...] listopada 2012 r. nie wpływają na zmianę wydanego orzeczenia lekarskiego. Organ I instancji w istocie nie przedłożył Spółce w myśl art. 10 K.p.a. odpowiedzi Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. Słusznie jednak uznał Sąd I instancji, że naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik postępowania. Naruszenie art. 10 K.p.a. może skutkować uchyleniem decyzji jeśli strona nie powiadomiona o działaniach organu przed wydaniem decyzji nie mogła podjąć konkretnych czynności procesowych.

Zdaniem NSA, Spółka mimo nie powiadomienia jej o stanowisku Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. mogła podejmować dalsze czynności przewidziane prawem, co też uczyniła, składając odwołanie od decyzji, w którym podniosła zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Twierdzenie Spółki, że znając stanowisko jednostki orzeczniczej, de facto identyczne z poprzednim, mogłaby poprzez kolejne argumenty zmienić wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest pozbawione podstaw. Organ I instancji mając jednoznaczne stanowisko jednostki orzeczniczej wskazujące na prawidłowość wydanego orzeczenia lekarskiego w zakresie stwierdzenia u T. G. dysfunkcji określonej w wykazie chorób zawodowych, będąc związany tym orzeczeniem słusznie uznał, że nie ma potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i uznał okoliczność istnienia wskazanej w tym orzeczeniu choroby za udowodnioną. Organ nie ma obowiązku kontynuowania postępowania wyjaśniającego, jeżeli okoliczność, która jest istotna dla sprawy została już wyjaśniona.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej sformułowanego w pkt 3 zarzutów procesowych NSA stwierdza, że w istocie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zajął stanowiska, co do naruszenia przez organy § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia sformułowanego w skardze. Należy jednak uznać, że uchybienie to, jakkolwiek przeczy obowiązkowi Sądu odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych w skardze zarzutów (art. 141 § 4 P.p.s.a.), to zdaniem NSA nie jest to uchybienie, które powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej i uchyleniem wyroku. Zdaniem NSA należy to zakwalifikować jako niewłaściwie sporządzone uzasadnienie, które jednak nie miało wpływu na zgodność z prawem wydanego wyroku.

Wskazany przepis § 8 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję, o której mowa w ust. 1:

1. 1) zainteresowanemu pracownikowi lub byłemu pracownikowi;
2. 2) pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej;
3. 3) jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie;
4. 4) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Okoliczność, że zgodnie z pkt 2 tego przepisu decyzję należy doręczyć pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej nie daje podstaw do twierdzenia przez Spółkę, że organ I instancji przekroczył kompetencje bowiem przesyłając decyzję do Spółki wskazał podmiot odpowiedzialny za powstanie choroby zawodowej.

Wbrew temu co uważa Spółka przepis ten jest przepisem technicznym wskazującym komu należy doręczyć wydaną przez inspektora sanitarnego decyzję. W żaden sposób doręczenie decyzji zakładowi pracy zatrudniającemu pracownika, u którego stwierdzono chorobę zawodową samo w sobie nie decyduje o tym kto ponosi odpowiedzialność z tytułu ustalenia choroby zawodowej. Wynika to z treści samej decyzji a nie z faktu doręczenia. Tym samym organ I instancji przesyłając decyzję do L. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie przekroczył kompetencji i nie naruszył ww. przepisu. Zatem brak odniesienia się Sądu I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do postawionego zarzutu nie miał wpływu na zgodność z prawem wydanego orzeczenia tj. oddalenia skargi.

W ocenie NSA, wbrew temu co twierdzi skarżąca kasacyjnie Spółka Sąd I instancji nie miał podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych organów dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Sąd ten uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione nie mógł także wydać wyroku zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. W tych okolicznościach możliwe było jedynie oddalenie skargi na zasadzie art. 151 P.p.s.a. co uczyniono.

Podsumowując, stwierdzić należy, że żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazujących na naruszenie przepisów prawa procesowego nie był zasadny wobec czego należy przyjąć, iż ustalony w sprawie stan faktyczny był prawidłowy i można dokonać oceny naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego.

W ocenie NSA zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 2351 K.p. w zw. z art. 2352 K.p., poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, w zakresie stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej, a w konsekwencji przyjęcie, iż w sprawie zebrano wystarczający, kompletny materiał dowodowy wykazujący związek przyczynowo-skutkowy między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, jest pozbawiony podstaw. Jak wynika z akt sprawy organy inspekcji sanitarnej właściwe w sprawie orzekania o chorobie zawodowej poprzez wydanie w tym zakresie decyzji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do uzyskania orzeczenia lekarskiego, w którym orzeczono o istnieniu u T. G. choroby zawodowej wskazanej w poz. 22 pp. 1 załącznika do rozporządzenia tj. zespół wibracyjny postać naczyniowo-nerwowa. Orzeczenie to było kwestionowane przez Spółkę jednak ostatecznie nie zostało zmienione.

Organ będąc związany treścią tego orzeczenia, poddając ocenie formalnej jego prawidłowość uznał, że uzasadnia ono twierdzenie o istnieniu wskazanej w nim choroby zawodowej. Dalsze czynności organu inspekcji sanitarnej w zakresie dokonania oceny narażenia zawodowego, koniecznej do ustalenia, czy w warunkach zatrudnienia T. G. istniały czynniki mogące doprowadzić do wystąpienia stwierdzonego w orzeczeniu lekarskim schorzenia wykazały, iż istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy warunkami zatrudnienia w P. w W. w okresie od kwietnia 2007 r. do lipca 2010 r. a następnie wobec przejęcia części zakładu pracodawcy przez inny podmiot na zasadzie art. 231 K.p. w L. w W. w okresie od lipca 2010 r. do nadal a zidentyfikowaną chorobą. W tych okolicznościach organ inspekcji sanitarnej zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej mając za podstawę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem NSA, spełnione zostały przesłanki do uznania schorzenia T. G. za chorobę zawodową w myśl art. 235 1 K.p. toteż Sąd a wcześniej organ nie naruszył ww. przepisu. W zakresie zastosowania art. 235 2 K.p. NSA także nie dopatrzył się jego naruszenia bowiem wzięty pod uwagę przez organ inspekcji sanitarnej okres zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego odpowiadał okresowi ostatniego roku jaki wynikał z cytowanego rozporządzenia.

Twierdzenie Spółki, że organy nie miały podstaw do bezspornego lub z dużym prawdopodobieństwem uznania, że choroba zawodowa stwierdzona u T. G. została spowodowana działaniem czynnika szkodliwego w postaci działania drgań mechanicznych o działaniu miejscowym jest nieuzasadnione. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie i materiał dowodowy zebrany w jego trakcie nie pozwalają na takie spostrzeżenia.

Dokonane przez organy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalenia były wystarczające by uznać, że zastosowanie w sprawie będzie miał art. 2351 K.p.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 231 K.p. NSA stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny. Twierdzenie Spółki, że Sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji z pominięciem art. 23 1 § 2 K.p. wobec czego tylko na skarżącą Spółkę został przeniesiony ciężar odpowiedzialności związany z realizacją zaskarżonej decyzji zamiast zastosowania odpowiedzialności solidarnej pracodawców przewidzianej w ww. przepisie, nie zasługuje na akceptację.

Zgodnie z treścią art. 23 1 § 1 i 2 K.p. w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, z zastrzeżeniem przepisów § 5. Za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie (§ 2). Z treści powołanych regulacji wynika, że przejście zakładu pracy (w części lub całości) na innego pracodawcę powoduje z mocy prawa, że pracodawca przejmujący staje się stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Wówczas za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przejęciem zakładu w części odpowiadają solidarnie dotychczasowy i nowy pracodawca.

Zatem by doszło do podziału odpowiedzialności pomiędzy dotychczasowym pracodawcą i nowym muszą zostać spełnione warunki tj. przejęcie zakładu następuje w części, zobowiązanie wynikające ze stosunku pracy powstało przed przejściem części tego zakładu na nowego pracodawcę.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że przyjęcie odpowiedzialności solidarnej P. w W. oraz L. w W., jako zobowiązanych do wykonania decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej u T. G. z dnia [...] maja 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 r. nie mogło mieć zastosowania. Podkreślić należy, że decyzja stwierdzająca istnienie choroby zawodowej określiła odpowiedzialność pracodawcy wynikającą ze stosunku pracy daleko po przejęciu zakładu pracy przez nowego pracodawcę. Odpada tym samym przesłanka, że zobowiązanie ze stosunku pracy powstało przed przejęciem zakładu przez nowego pracodawcę. Oczywiście na określenie zobowiązania wynikającego ze stosunku pracy (ustalenie choroby zawodowej) miały wpływ okoliczności sprzed przejęcia części zakładu P. w W. przez L. w W. jednak samo zobowiązanie (decyzja) powstała po przejęciu zakładu zatem solidarna odpowiedzialność pracodawców w tym przypadku nie istniała. Wobec tego skierowanie decyzji przez organ inspekcji sanitarnej tylko wobec L. w W. było zasadne.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy Spółka nie podważyła skutecznie dokonanej przez Sąd I instancji kontroli legalności decyzji organów administracji publicznej. Wbrew jej twierdzeniom, organy te zgromadziły materiał dowodowy zgodnie z przepisami K.p.a. i rozporządzenia, a na jego podstawie zasadnie uznały, że istnieją podstawy do stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej, określonej pod poz. 22 pp. 1 wykazu chorób zawodowych.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż podstawy kasacyjne, na których oparta została skarga kasacyjna w niniejszej sprawie, nie mogą być uznane za usprawiedliwione, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.