Uzasadnienie
J. D. i W. D. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2005 r., oddalającego ich skargę od decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] lutego 2003 r.. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Na wniosek złożony przez Miejski Zarząd Mienia Komunalnego w B. wykonujący w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej budynku mieszkalnego położonego przy ul. P. w B. zarząd tym budynkiem Starosta B., decyzją z dnia 27 listopada 2002 r., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na przebudowę części komina polegającą na dobudowaniu przewodu dymowego i przewodu wentylacyjnego oraz podłączenia tych przewodów do pieca c.o. w lokalu mieszkalnym znajdującym się w tym budynku, oznaczonym nr 2. W dacie wydania tej decyzji w wymienionym budynku na 8 lokali mieszkalnych 4 stanowiło odrębny przedmiot własności, a 4 należały do gminy w B. W związku ze stwierdzeniem, że w lokalu nr 2 na parterze nie ma sprawnie funkcjonujących przewodów kominowych i odprowadzany z pieca c.o. dym zagraża lokatorom tego mieszkania i położonego nad nim lokalu mieszkalnego nr 4 Wspólnota Mieszkaniowa P. podjęła większością głosów dwie uchwały w sprawie budowy dodatkowych przewodów kominowych i na tej podstawie wystąpiła o wydanie pozwolenia na budowę.
Wobec sprzeciwu właścicielek lokali mieszkalnych nr 3 i nr 5 w stosunku do tego zamierzenia inwestycyjnego organ stwierdził, iż organ administracyjny nie rozstrzyga o sposobie ogrzewania mieszkań i rozliczeniach z tego tytułu pomiędzy członkami wspólnoty mieszkaniowej. Badając tytuł prawny wnioskodawcy do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwierdzono jednocześnie, że członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej reprezentujący większość udziałów skutecznie podjęli uchwałę o zamierzeniu inwestycyjnym a współwłaściciel kwestionujący tę uchwałę może zaskarżyć ją do sądu.
Od wymienionej decyzji odwołania wniosły właścicielki lokali nr 3 i nr 5 E. T. i M. T., kwestionując zarówno celowość przebudowy komina jak i techniczną możliwość jej wykonania. W postępowaniu odwoławczym udział w sprawie zgłosili J. i W. D., którzy w dniu 30 grudnia 2002 r. kupili lokal mieszkalny nr 4 w budynku przy ul. P. w B. Poparli oni wniesione odwołania.
Wojewoda Opolski, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zamierzenie inwestycyjne oparte na przedłożonym wraz z wnioskiem projekcie budowlanym spełnia zarówno wymogi z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane jak i z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 z 2002 r., poz. 690). Projekt ten został sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane a nadto inwestor wykazał się dowodem dysponowania nieruchomością na cele budowlane, przedkładając uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej P. z 12 listopada 2002 r. wyrażającą zgodę na przebudowanie przewodów kominowych. Inwestycja, zgodnie z ocena techniczną, nie spowoduje znaczącego przyrostu obciążeń oraz zmiany dotychczasowego posadowienia przedmiotowego budynku oraz nie naruszy warunków jego bezpiecznego użytkowania.
Decyzję organu II instancji zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. i W. D. Zarzucili oni, iż zamierzona przebudowa komina jest zbędna, zagraża bezpieczeństwu budynku oraz spowoduje niedopuszczalne zmniejszenie powierzchni największego ich pokoju poniżej wymaganej przepisami minimalnej wielkości 16 m2. Przewody kominowe, których dotyczy decyzja, będą bowiem przechodziły przez ich mieszkanie o numerze 4. Niecelowość inwestycji wynika z faktu posiadania przez lokatora mieszkania nr 2 na parterze budynku elektrycznego ogrzewania tego mieszkania. Skarżący podnieśli ponadto, iż zły stan istniejących obecnie przewodów kominowych jest następstwem nieprawidłowej ich eksploatacji przez mieszkańców lokalu nr 2 i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005 r. skargę oddalił. Sąd stwierdził, iż materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji administracyjnej były przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 106 z 2000 r., poz. 1126 ze zm.), które w sposób komplementarny regulują wymogi, jakim powinny odpowiadać projekty budowlane oraz zasady, jakimi winien kierować się inwestor na etapie projektowania i ubiegania się o pozwolenie na budowę. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wymogi zawarte w art. 33 ust. 1 i 2, art. 34, art. 35 ust. 1 i 2 i art. 36 Prawa budowlanego. W szczególności inwestor wykazał się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane, składając do akt uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej P. dotyczącą zgody na dobudowę dwóch przewodów kominowych. Uchwała ta, podjęta 12 listopada 2002 r., zapadła większością głosów właścicieli lokali liczoną według wielkości udziałów.
Właściciele lokali, którzy nie zgadzali się z tą uchwałą, mogli zaskarżyć ją do sądu, zgodnie z art. 25 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, czego w rozpoznawanej sprawie nie zrobiono. Wobec tego członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie mogą kwestionować w trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego prawa Wspólnoty do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i zarzucać naruszenie ich interesów, gdyż w postępowaniach tych nie byli osobami trzecimi, których ochrona zagwarantowana jest w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu I instancji w sprawie niesporne jest spełnienie szczegółowych norm i warunków technicznych dla projektowanego komina. W tej sytuacji organ architektoniczno-budowlany nie mógł odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Natomiast poza sferą kognicji organów administracyjnych pozostaje problem celowości przedmiotowej inwestycji.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu J. D. i W. D. wnieśli wymienioną na wstępie skargę kasacyjną. Zarzucili w niej naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 140 i 199 Kodeksu cywilnego, art. 25 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 203 ze zm.) a także § 94 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Skarżący zarzucili też naruszenie przepisów proceduralnych - art. 1 i 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w związku art. 6, 7, 8, 10 § 1, 11,15 i 28 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 i 64 Konstytucji RP przez oddalenie skargi, mimo iż organ I instancji uznał, że skarżącym nie przysługują prawa strony. Zarzucono również naruszenie art. 1, 3 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż w postępowaniu administracyjnym organy nie przeprowadziły wizji lokalnej oraz nie zleciły przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy odnośnie osłabienia konstrukcji budynku projektowanym dobudowaniem komina.
Skarżący zarzucili też Sądowi I instancji brak ustosunkowania się do zarzutu o zmniejszenie powierzchni ich największego pokoju poniżej wymaganej przepisami normy 16 m2. W związku z tym wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia albo jego uchylenie i uwzględnienie skargi a nadto zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż całkowicie uzasadnione jest stanowisko z zaskarżonego wyroku, że organy administracyjne nie mogą ingerować w problem celowości inwestycji związanej z ogrzewaniem budynku i rozstrzygać o sposobie ogrzewania wspólnego budynku. W wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. P. w B. w dacie wydania decyzji przez organ I instancji było 8 mieszkań, w tym 4 stanowiące wydzielone, odrębne przedmioty własności osób fizycznych. Pozostałe lokale mieszkalne, w tym lokal nr 4, stanowiły własność gminy w B. Lokal mieszkalny nr 4 został kupiony przez J. i W. D. w dniu 30 grudnia 2002 r., jeszcze przed rozpoznaniem sprawy przez organ II instancji. W wyniku tego zakupu skarżący stali się właścicielami wymienionego lokalu mieszkalnego i współwłaścicielami wspólnych części budynku oraz zabudowanej nim działki (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.).
Ogół właścicieli lokali w budynku przy ul. P. w B. stanowi wspólnotę mieszkaniową zarządzającą wspólną nieruchomością (art. 6 i art. 18 ust. 1 wymienionej ustawy). Ciągi kominowe, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, są - zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali - częścią nieruchomości wspólnej i o ich przebudowie, jako czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, decyduje uchwała właścicieli podjęta większością głosów właścicieli lokali liczoną według wielkości udziałów (art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt 5 oraz art. 23 ust. 2 ustawy o własności lokali). Niezadowolony z takiej uchwały właściciel lokalu może ją zaskarżyć do sądu powszechnego z przyczyn i w trybie wskazanym w art. 25 omawianej ustawy.
Z materiału sprawy wynika, że Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. P. w B. podjęła dwie jednakowej treści uchwały o konieczności dobudowania do istniejącego komina dodatkowych dwóch przewodów kominowych prowadzących z mieszkania nr 2 przez mieszkanie nr 4 należące do małżonków D. Uchwały te nie zostały zaskarżone do sądu, nie mogły być kwestionowane w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Stanowiły one dowód stwierdzający prawo wnioskodawcy do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarga kasacyjna zarzucając naruszenie przepisów art. 25 ust. 1 i ust. 1a ustawy o własności lokali nie wykazała żadnego naruszenia tych przepisów ani przez ich wadliwą wykładnię ani niewłaściwe zastosowanie.
To samo należy również stwierdzić w stosunku do zarzutów naruszenia art. 140 i 199 Kodeksu cywilnego. Drugi z tych przepisów, dotyczący wzajemnych stosunków współwłaścicieli, w ogóle nie miał zastosowania w stosunkach pomiędzy właścicielami lokali w przedmiotowym budynku ze względu na regulację zawartą w art. 19 ustawy o własności lokali wyłączającą stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o współwłasności do budynków posiadających więcej niż 7 lokali mieszkalnych. Natomiast art. 140 k.c., określający treść i sposób wykonywania prawa własności również nie został naruszony przez Sąd I instancji wyrokiem utrzymującym w mocy zaskarżoną decyzję.
Należy bowiem stwierdzić, że skarżący nabywając lokal w budynku wielomieszkaniowym musieli godzić się na ograniczenia wynikłe z faktu współwłasności części budynku i urządzeń niesłużących wyłącznie do użytku poszczególnych właścicieli lokali. Prawo własności ich lokalu mieszkalnego nie jest bezwzględne i doznaje ograniczeń wynikających z praw innych osób, w tym właścicieli innych lokali w tym budynku.
Nie można uznać trafności zarzutów naruszenia przepisów art. 1 i 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6, 7, 8, 10 § 1, 11, 15 i 28 k.p.a. a także art. 2 i 64 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi, mimo że organ I instancji nie przyznał skarżącym praw strony postępowania. W dacie wydania decyzji przez ten organ skarżący nie byli właścicielami zajmowanego lokalu, który stanowił własność Gminy reprezentowanej przez Miejski Zarząd Mienia Komunalnego w B. Z chwilą nabycia tego lokalu skarżący stali się stroną postępowania i za stronę uznał ich organ II instancji, dopuszczając do udziału w postępowaniu odwoławczym. Omawiany zarzut jest więc również nieuzasadniony.
Skarżący podnieśli w skardze kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył wynikający z art. 1, 3 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek kontroli zaskarżonej decyzji, gdyż oddalił skargę mimo nieprzeprowadzenia przez organy wizji lokalnej przedmiotowego budynku oraz dowodu z ekspertyzy technicznej w przedmiocie osłabienia konstrukcji budynku projektowaną budową. Także tego zarzutu nie można uznać za zasadny. Miejski Zarząd Mienia Komunalnego złożył w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej wniosek o pozwolenie na budowę z wymaganymi prawem dokumentami, w tym z projektem budowlanym sporządzonym przez uprawnione osoby. Projekt ten stwierdzał możliwość bezpiecznego wykonania inwestycji, określając szczegółowe tego warunki. W tej sytuacji organy nie miały obowiązku przeprowadzania wskazanych w skardze dowodów a Sąd I instancji nie miał podstaw do uznania tego za wadę postępowania wpływającą na treść decyzji.
Odnośnie zarzutu naruszenia § 94 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) należy stwierdzić, iż przewidziany tym przepisem wymóg zachowania minimalnej powierzchni 16 m2 jednego pokoju odnosi się do nowoprojektowanych budynków. Przy przebudowie budynków istniejących lub ich części wymagania techniczne mogą być spełniane w inny sposób, niż podany w rozporządzeniu, stosownie do wskazań złożonej ekspertyzy technicznej (por. § 2 ust. 1 i 2 wymienionego rozporządzenia). Wynika to z faktu, iż w istniejących już budynkach nie zawsze możliwe jest zachowanie wszystkich wymaganych parametrów technicznych. Przedmiotowy w sprawie budynek powinien bowiem mieć nie tylko odpowiedniej wielkości izby mieszkalne, ale także bezpieczną instalację grzewczą i wentylacyjną oraz kominy.
Przeprowadzenie dodatkowych przewodów kominowych przez mieszkanie skarżących, jeżeli nawet zmniejszałoby powierzchnię pokoju poniżej 16 m2 (co dotychczas nie zostało wykazane), nie narusza przepisów wymienionego wyżej rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skarga kasacyjna, jako niewykazująca uzasadnionych zarzutów, podlega oddaleniu.