Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2929/19 uwzględnił skargę S. K. (dalej określanego jako skarżący) i uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2019 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Skarżący, będący obywatelem Indii, w dniu 5 września 2017 r. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wykonywania pracy na rzecz [...] sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r. organ, działając na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094, ze zm., obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 35, ze zm., dalej zwanej ustawą), załatwił ten wniosek odmownie. Podkreślił, że skarżący wjechał na terytorium Polski w dniu 4 września 2017 r., dysponując wizą Schengen typu C jednokrotnego wjazdu ważną 10 dni w okresie od 1 września 2017 r. do 10 września 2017 r., wydaną w celu turystycznym przez Konsula Niemiec w Bangalore. Dlatego podał w wątpliwość cel pobytu skarżącego w Polsce – świadczenie pracy i powołując się na art. 60 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy stwierdził, że wjeżdżając do Polski na podstawie wizy wydanej w konkretnie deklarowanym celu cudzoziemiec nie może samowolnie zmieniać celu, dla którego przybył. Organ zaznaczył, że skarżący ubiegając się o wizę nie deklarował zamiaru podjęcia pracy, toteż przed upływem jej ważności winien był opuścić strefę Schengen. Tymczasem nie dopełnił tego obowiązku, a po kilku dniach od przekroczenia granicy strefy w Niemczech złożył w Polsce wniosek na pobyt czasowy z uwagi na podjęcie pracy.
W ocenie organu skoro skarżący nie przebywa w Polsce na podstawie wizy wydanej w celu wykonywania pracy, to nie może tej pracy legalnie wykonywać i nie spełnił wymogów pozwalających na wydanie mu zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 114 ust. 1 ustawy.
Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który jednak utrzymał ją w mocy powołaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2019 r. Organ odwoławczy wyjaśnił zasady udzielania cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, a następnie podzielił stanowisko Wojewody Mazowieckiego. Jego zdaniem okoliczności sprawy, zwłaszcza krótki okres pomiędzy wjazdem na terytorium strefy Schengen oraz staraniami o podjęcie pracy w Polsce, dowodzą, że skarżący uzyskując niemiecką wizę Schengen, miał pełną świadomość tego, iż jego pobyt posłuży całkowicie innemu celowi niż ten, dla którego wizę otrzymał. Dlatego jego działania stanowiły próbę obejścia przepisów dotyczących udzielania zezwolenia na pobyt czasowy, poprzez deklarowanie innego celu pobytu niż rzeczywisty.
Skarżący złożył skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zakwestionował przyjęcie, że decydującą negatywną przesłanką rozpatrzenia wniosku jest posiadany przez niego typ wizy, który na dzień składania wniosku nie znajdował się w katalogu wiz uniemożliwiających udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2020 r. jako powód uwzględnienia skargi wskazał naruszenie przez organ przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej powoływanej jako K.p.a.). Podkreślił, że organ nie przeprowadził wszechstronnej analizy materiału dowodowego i w istocie nie rozpoznał sprawy w zakresie, który należał do jego kompetencji. W wyniku błędnej wykładni art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy nie ustalił bowiem, czy skarżący spełnia przesłanki umożliwiające udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i wykonywanie pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na jego wniosek. Organ przyznał przecież, że nie badał okoliczności mającej znaczenie w świetle wskazanego przepisu, tj. deklarowanego przez skarżącego we wniosku celu pobytu czasowego polegającego na wykonywaniu pracy, przyjmując, iż i tak zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca wydanie pozytywnej decyzji.
Rozwijając tę myśl Sąd wyraził pogląd, że art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy nie daje podstaw do dokonywania takiej wykładni, która zakłada potrzebę i obowiązek uwzględniania deklarowanego celu wjazdu cudzoziemca na terytorium Polski przy ocenie okoliczności uzasadniających jego pobyt przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Jego treść jest wszak oczywista i w przeciwieństwie do regulacji nieobowiązującego już art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. poz. 1573, ze zm.) w żaden sposób nie odnosi się do celu deklarowanego przez cudzoziemca na potrzeby wjazdu na terytorium Polski. Skoro zatem skarżący we wniosku zadeklarował cel pobytu w postaci pracy, to brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że rzeczywisty cel pobytu, a nie wjazdu jest inny.
Sąd wsparł swoje stanowisko przywołując spostrzeżenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 4050/19 (LEX nr 3027102), odwołujące się do brzemienia art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy w zestawieniu z innymi przepisami tej ustawy oraz z uwzględnieniem następstw zmian stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 22 lutego 2019 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 577, dalej powoływanej jako ustawa z 22 lutego 2019 r.).
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 lutego 2020 r., zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera dwa zarzuty naruszenia prawa procesowego i jeden zarzut materialnoprawny.
Najpierw pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej powoływanej P.p.s.a.) w związku z art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy polegające na przypisaniu organowi błędu w wykładni art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy, podczas gdy wykładnia ta była prawidłowa, a skargi składane w podobnych sprawach były w przeszłości oddalane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Drugi zarzut odniesiono do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 K.p.a. Pełnomocnik zakwestionował ocenę, że organ nie dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i zaniechał wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mimo iż z uwagi na konieczność zastosowania w sprawie art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy dalsze prowadzenie czynności wyjaśniających w sprawie nie było konieczne. Pełnomocnik za nieuzasadnione uznał także przypisanie organowi naruszenia zasady pewności prawa i zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej określonej w art. 8 K.p.a. w sytuacji, gdy zaskarżone decyzje miały oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
Zarzut materialny podniósł z kolei błędną wykładnię art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie daje podstaw do dokonywania takiej wykładni, która zakłada potrzebę i obowiązek uwzględniania deklarowanego celu wjazdu cudzoziemca na terytorium Polski przy ocenie okoliczności uzasadniających jego pobyt przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Pełnomocnik nie zgodził się także z zapatrywaniem, że przepisy dotyczące udzielania zgody na pobyt czasowy i pracę nie zakazują zmiany celu pobytu z turystycznego (na podstawie wizy udzielonej w celu określonym w art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy) na cel zarobkowy. Jego zdaniem nie powinny być one wykładane w oderwaniu od innych przepisów regulujących zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców w Polsce, a deklarowany cel pobytu, o którym mowa w art. 98 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy, to cel zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, akceptowany przez ustawodawcę.
W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Pełnomocnik zrzekł się również rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przypomniał przebieg postępowania w sprawie, a nadto stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. Następnie zauważył, że spór w sprawie koncentruje się wokół wykładni art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy i wyraził pogląd, że deklarowany cel pobytu, o którym mowa w tym przepisie, jak też w art. 98 ust. 1 ustawy, to cel zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, akceptowany przez ustawodawcę, i to nie tylko na płaszczyźnie abstrakcyjnej (jako generalnie dopuszczalny), ale również w konkretnym przypadku. Nie można więc przejść do porządku nad obejściem czy nadużyciem prawa polegającym na tym, że skarżący podczas procedury wizowej podał nieprawdziwie informacje, ukrywając generalnie dopuszczalny, zarobkowy cel pobytu.
Pełnomocnik przyznał, że obecnie obowiązujący stan prawny nie zawiera odpowiednika art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r., lecz uznał, że również nadal nie jest dopuszczalna sytuacja, w której cudzoziemiec wjeżdża do Polski na podstawie wizy w innym celu niż podany podczas ubiegania się o jej wydanie. Wskazał, iż stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy cudzoziemiec wjeżdżający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany uzasadnić cel i warunki planowanego pobytu, który w przypadku wizy Schengen powinien należeć do jednej kategorii wymienionych w art. 60 ust. 1 ustawy.
Z kolei wedle art. 302 ust. 1 pkt 15 ustawy niezgodność celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z celem deklarowanym stanowi podstawę wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Działania skarżącego pełnomocnik ocenił jako próbę obejścia przepisów, będącą w rzeczywistości nie zmianą celu pobytu, ale jego ujawnieniem się w realnej postaci, równoznaczną z niewykazaniem okoliczności uzasadniających jego pobyt przez okres powyżej 3 miesięcy. Przywołał zarazem szereg wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którymi oddalono skargi, akceptując takie stanowisko.
Dlatego pełnomocnik zaakcentował konieczność uwzględnienia powyższych przepisów i nie zgodził się z poglądem, że zmiana stanu prawnego, jaka nastąpiła z dniem 27 kwietnia 2019 r. za sprawą wejścia w życie ustawy z 22 lutego 2019 r., miałaby stanowić argument za słusznością twierdzenia, iż we wcześniejszym stanie prawnym, w jakim wydano zaskarżoną decyzję, nie istniały jakiekolwiek ograniczenia w udzielaniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w związku z celem i podstawą prawną pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zdaniem i wcześniej organy miały kompetencje do oceny charakteru i celu pobytu cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie tego zezwolenia. W znowelizowanym art. 116 ustawy przewidziano bowiem podstawę odmowy wszczęcia postępowania, nie zaś odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zmiana stanu prawnego polega zatem na tym, że taki sam stan faktyczny, wcześniej poddawany ocenie z punktu widzenia istnienia przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wynikającej z art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy, w obecnym stanie prawnym uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.
W końcowym fragmencie uzasadnienia pełnomocnik stwierdził, że skoro zezwolenie na pobyt czasowy ma służyć realizacji celu pobytu w postaci rzeczywistego świadczenia pracy, który powinien być zgodny z celem podanym w wizie będącej podstawą wjazdu, to w niniejszej sprawie prowadzenie dalszych czynności wyjaśniających nie było już konieczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak zauważono w jej uzasadnieniu, koncentruje się ona wokół jednego problemu, sprowadzającego się w istocie do wykładni i zastosowania art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przywołany przepis stanowi, że udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy nie spełnia on wymogów udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu. Pełnomocnik organu podtrzymał zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a wcześniej w utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego, że cel ten nie może być oceniany w oderwaniu od celu wskazanego w wizie, na podstawie której cudzoziemiec wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W konsekwencji polemizuje z Sądem pierwszej instancji, który zaskarżonym wyrokiem obie te decyzje uchylił, uznając cel jednak jego uwadze, że wyrok ten wpisuje się w utrwaloną już linię orzeczniczą, reprezentowaną przez przywołany w nim wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 4050/19 (zob. również, poza orzeczeniami powołanymi niżej, wyroki wydane w ostatnim czasie, m.in. z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2867/20 i II OSK 2887/20, opublikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pełnomocnik zdaje się tej linii w ogóle nie dostrzegać, w rozwinięciu pierwszego zarzutu kasacyjnego stwierdził nawet wręcz, że Sąd pierwszej instancji odstąpił od wypracowanego i trafnego stanowiska orzeczniczego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, tak jak Sąd pierwszej instancji, w pełni podziela jednak poglądy wypowiedziane w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2020 r. i odwoła się do zawartej tam argumentacji.
W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy w ogóle nie odnosi się do celu deklarowanego przez cudzoziemca na potrzeby wjazdu na terytorium Polski, ponieważ w jego treści mowa wyłącznie o deklarowanym celu pobytu. Jednocześnie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji co do zasady nie zakazywały zmiany celu pobytu na cel zarobkowy na etapie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jedyny wyjątek w tej materii przewidziano w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia tego zezwolenia, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen upoważniającej tylko do wjazdu, wydanej w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe.
Żaden inny rodzaj wizy Schengen, w tym ten, którym dysponował skarżący, nie uniemożliwiał wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, a co za tym idzie nie wykluczał ubiegania się o ten pobyt w celu innym niż ten, jaki został w tej wizie podany.
Potwierdza to fakt, że dopiero na mocy ustawy z 22 lutego 2019 r., czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji, wprowadzono art. 116 pkt 6 ustawy, ustanawiający zakaz wszczęcia omawianego postępowania w przypadku, gdy cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu turystycznym lub w celu odwiedzin u rodziny lub przyjaciół, na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen. Stosownie przy tym do normy intertemporalnej zawartej w art. 12 ustawy z 22 lutego 2019 r. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że rozstrzygnięcie odmawiające cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel polegający na świadczeniu pracy tylko z tego powodu, iż dysponował on wizą wydaną w celu turystycznym, w stanie prawnym obowiązującym przed 27 kwietnia 2019 r. nie znajdowało podstaw prawnych.
Dalszą kwestią pozostaje, że w art. 116 pkt 6 ustawy mowa nie o odmowie wydania pozwolenia, lecz o jeszcze dalej idącym negatywnym następstwie zmiany celu w postaci odmowy wszczęcia postępowania w analizowanym przedmiocie.
Wbrew twierdzeniom pełnomocnika organu zmiana wynikająca z nowelizacji przeprowadzonej ustawą z 22 lutego 2019 r. nie miała charakteru doprecyzowującego w tym sensie, by miała jednoznacznie artykułować wspomniane następstwa, które można byłoby wyprowadzić z wykładni wykraczającej poza literalną treść art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy i uwzględniający szerszy kontekst normatywny. Wynika to wprost z uzasadnienia projektu tej ustawy. Zauważono w nim, że we wcześniej obowiązującym stanie prawnym, a zatem tym, jaki należy w sprawie zastosować, zasadą było, by o udzielenie zezwolenia na pobyt stały mógł ubiegać się cudzoziemiec, jeżeli jego pobyt w Polsce był legalny. Przyznano, że doprowadziło to do licznych nadużyć, określanych jako tzw. turystyka wizowa, sprowadzających się do składania wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt stały przez obywateli państwa trzecich (najczęściej nieeuropejskich), przebywających na terytorium Polski bardzo krótko, zazwyczaj w oparciu o wizę Schengen wydaną przez inne państwo obszaru Schengen.
Dlatego właśnie zaproponowano zmianę normatywną, pozwalającą odmówić wszczęcia postępowania o wydanie takiego zezwolenia w tego rodzaju przypadkach, w tym gdy cudzoziemiec, tak jak skarżący, dysponował wizą wydaną w celu turystycznym. Skoro więc nowelizacja miała przeciwdziałać obejściu prawa opisanemu w skardze kasacyjnej poprzez stworzenie instrumentów prawnych, z których organy właściwe do udzielenia zezwolenia mogłyby skorzystać, to organy te były tego instrumentarium pozbawione w czasie, gdy wydawano zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego.
W efekcie podzielić można spostrzeżenie poczynione w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1594/20 (LEX nr 3116688) i z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2828/19 (LEX nr 3114105), że przywołane przez organy argumenty nie korespondują ze wskazanymi przez nie podstawami prawnymi odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. To, że skarżący podczas ubiegania się o wizę najprawdopodobniej podał nieprawdziwe informacje, po pierwsze nie oznacza, iż jego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy również takie informacje zawierał, i po drugie może być powodem cofnięcia wizy, nie zaś odmownego załatwienia wniosku.
Myśl tę rozwinięto w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2587/19 (LEX nr 3027034). Sąd trafnie zwrócił mianowicie uwagę, że odmowa wydania wizy, jej cofnięcie, a także zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, w tym z przyczyny określonej w art. 302 ust. 1 pkt 15 ustawy, tj. w sytuacji gdy cel i warunki jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są niezgodne z deklarowanymi, następuje w odrębnych postępowaniach administracyjnych niż postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
Tym samym analiza celu deklarowanego przez cudzoziemca na potrzeby wjazdu na to terytorium wykracza poza ramy zakreślone przez przesłanki wynikające z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy, który nie upoważnia organów stosujących ten przepis do przypisywania sobie kompetencji, jakie przysługują organom podczas prowadzenia tych innych postępowań.
Przywołany wyrok dowodzi zarazem, że nietrafnie pełnomocnik zarzucił w skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji odstąpienie od własnego stanowiska orzeczniczego. Przekonanie o wykształceniu się tego stanowiska i o jego trwałości musi być skądinąd uznane za co najmniej dyskusyjne. Większość wyroków powołanych przez pełnomocnika nie zawiera uzasadnienia, wobec czego strony nie złożyły też od tych wyroków skarg kasacyjnych. W konsekwencji nie można zapoznać się ani ze stanami faktycznymi spraw, w których te orzeczenia wydano (i porównać ich z okolicznościami rozpatrywanej sprawy), ani z motywami, jakie legły u podstaw podjętych nimi rozstrzygnięć. Kontrolę instancyjną orzeczeń przeprowadzono jedynie w przypadku dwóch spośród wyroków wyliczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, tj. wyroków z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 176/19 i z dnia 1 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1765/19 i - co znamienne - kontrola ta doprowadziła do uchylenia obu zaskarżonych orzeczeń.
Przyznać wypada, że jedynie odnośnie do drugiego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną merytorycznie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 284/20, zaś pierwszy wyrok został uchylony postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2461/19, którym jednocześnie odrzucono skargę jako nieopłaconą. Niemniej nie zmienia to faktu, że wyliczenie dokonane przez pełnomocnika obejmuje tylko jeden wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 326/19, który nie tylko jest prawomocny, ale i zawiera uzasadnienie.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty kasacyjne, które zostały odniesione do art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. zarzut materialnoprawny i jeden z zarzutów procesowych. U ich podstaw leżało bowiem błędne przekonanie o konieczności wzięcia pod uwagę, i to jako okoliczności przesądzającej dla rozstrzygnięcia, celu wskazanego w wizie, na podstawie której skarżący wjechał na terytorium Polski. Jak zauważono w powołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1594/20, tego rodzaju błąd dotyczy przy tym w istocie procesu ustalenia stanu faktycznego sprawy, regulowanego przez powołane w skardze kasacyjnej art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zarzut podnoszący naruszenie tych przepisów jest więc chybiony, ponieważ Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że organy nie ustaliły tych faktów, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. Przedmiot prowadzonego przez nie postępowania i granice sprawy administracyjnej wyznaczał wniosek skarżącego i zadeklarowany w nim cel pobytu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 492/20, LEX nr 3096420).
Tymczasem organy poprzestały na zestawieniu tego celu z celem turystycznym podanym w wizie, podczas gdy byłoby to uzasadnione o tyle, o ile prowadziłoby to do podania deklarowanego celu zarobkowego w wątpliwość poprzez wykazanie, że on również był celem pozornym, nie rzeczywistym celem pobytu. Trafnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1594/20 stwierdzono, że organy są uprawnione do weryfikacji celu pobytu, polegającej w szczególności na ocenie w oparciu o zasady doświadczenia życiowego warunków pracy, jaką cudzoziemiec zamierza wykonywać, w tym rodzaju pracy, stopnia jej skomplikowania, wysokości wynagrodzenia itp., i skonfrontowania ich np. z kwalifikacjami cudzoziemca oraz kosztami, jakie musiał ponieść, by to zatrudnienie podjąć. W rozpatrywanej sprawie organy zaniechały jednak takich czynności, a pełnomocnik w skardze kasacyjnej utrzymuje, że nie są one konieczne.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.