Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 1153/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od wojewody na rzecz D. B. kwotę 760 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Starosta Żuromiński (zwany dalej "Starostą") decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] maja 2011 r., na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówcześnie obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zmianami - zwanej dalej "pb") zatwierdził projekt budowlany i udzielił C. K. pozwolenia na budowę budynku usługowego z częścią handlową - zakładu pogrzebowego wraz z obiektami towarzyszącymi (dwukomorowym zbiornikiem nieczystości ciekłych, płytą betonową pod pojemnik na śmieci i studnią chłonną) wraz z kanalizacją deszczową na działce nr ew. [...] w Z. Odwołania od tej decyzji wnieśli D. B. i A. B. Wojewoda postanowieniem nr [...], wydanym w dniu [...] sierpnia 2011 r., stwierdził uchybienie przez A. B. terminu do wniesienia odwołania, natomiast po rozpatrzeniu odwołania D. B., decyzją nr [...], wydaną w dniu 5 września 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (ówcześnie obowiązujący tekst jednolity:
Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami - zwanej dalej "kpa") utrzymał w mocy decyzję Starosty, uznając że kontrolowana decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty odwołującego się są niezasadne.
Skargę na decyzje Wojewody do WSA wniósł D. B. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 pkt 3 pb oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków (Dz. U. Nr 75, poz. 405), a także naruszenia art. 7, art. 10, art. 77 i art. 107 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygając zasadność ww. skargi WSA wskazał, że doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazane. Mianowicie stosownie do treści art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie musi być wniesione w sposób prawidłowy, a organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Jak wynika z akt sprawy odwołania w niniejszej sprawie wnieśli D. B. i A. B., zaś Wojewoda postanowieniem wydanym w dniu [...] sierpnia 2011 r. stwierdził uchybienie przez A. B. terminu do wniesienia odwołania (art. 134 kpa).
Następnie postanowienie to wyrokiem WSA wydanym w dniu 31 stycznia 2012 r. w sprawie VII SA/Wa 2033/11 zostało prawomocnie uchylone, co spowodowało, że postępowanie w przedmiocie odwołania A. B. zostało zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w drodze postanowienia Wojewody nr [...], wydanego w dniu [...] czerwca 2012 r. Zdaniem WSA w świetle powyższego należało podkreślić, że wniesienie odwołania przez więcej niż jeden podmiot obliguje organ do łącznego rozpoznania wszystkich odwołań w jednym terminie, a niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron skutkuje tym, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co powoduje, że winna ona zostać uchylona i rozstrzygnięcie organu winno być wydane po łącznym rozpatrzeniu odwołań A. i D. B. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a\ i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa") WSA orzekł jak w sentencji wyroku.
Wnosząc skargę kasacyjną od powyższego wyroku pełnomocnik D. B. zaskarżył punkt 1. ww. wyroku WSA i wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie w myśl art. 90 § 1 ppsa. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 134 § 1 ppsa i art. 3 § 1 ppsa poprzez zaniechanie przez WSA stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody pomimo występowania przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, na co Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku; co w konsekwencji doprowadziło do 2) sprzeczności części dyspozytywnej z częścią motywacyjną orzeczenia, albowiem z uzasadnienia orzeczenia wynika, że podstawą treści wyroku jest nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] września 2011 r. zaś z treści samego wyroku wynika, że podstawą wydania wyroku przez Sąd jest inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu podano, że WSA naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie za podstawę orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a\ i art. 152 ppsa, gdzie w stosunku do decyzji wojewody z dnia 5 września 2011 r. dotkniętej wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa za podstawę orzeczenia powinien być przyjęty przepis art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, bowiem określenie "użyte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ nie obejmuje naruszeń prawa procesowego, które dają podstawę do wznowienia postępowania, a także naruszenia przepisów postępowania, będących podstawą do stwierdzenia nieważności".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (zwany dalej "NSA") rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych stosownie do przepisów ustawy. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). Rozpatrując skargę w tym zakresie należy stwierdzić, że zarzuty w niej zawarte są zasadne.
Należy więc podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej, że WSA wydał swoje rozstrzygnięcie wbrew jasnemu, niewymagającemu żadnych działań wykładniczych, brzmieniu art. 145 § 1 pkt 2 ppsa. Z tego przepisu wynika wprost, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji sam zaś wyraźnie wskazał, że "decyzja taka (zaskarżona decyzja Wojewody) dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.". Skoro WSA uznał więc, że decyzja Wojewody dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to nie miał prawa uchylić jej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a\ ppsa, który to przepis umożliwia tylko uchylenia decyzji lub postanowienia w całości albo w części, w przypadku stwierdzenia naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mógł jedynie - chcąc wyeliminować zaskarżoną decyzję Wojewody z obrotu prawnego - stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.
Podsumowując należy wskazać, że oba zarzuty wyartykułowane w skardze kasacyjnej znalazły potwierdzenie w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, bowiem jak wykazano powyżej Sąd pierwszej instancji błędnie zaniechał stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody pomimo występowania przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do sprzeczności części dyspozytywnej z częścią motywacyjną orzeczenia.
Rozpatrując sprawę ponownie WSA powinien wziąć pod uwagę zawarte w tym uzasadnieniu wskazówki NSA i prawidłowo je zastosować, biorąc pod uwagę wymagania, jakie stawiają przepisy procesowe przed kontrolującym legalność działań organów administracji Sądem pierwszej instancji. Szczególnie WSA powinien pamiętać o konieczności stosowania w pierwszej kolejności wykładni literalnej przepisów, szczególnie kiedy ona daje jednoznaczne i niepodważalne rezultaty. WSA powinien też przeprowadzoną w sprawie analizę i podjęte na jej podstawie rozstrzygnięcie wyczerpująco uzasadnić, aby strony postępowania miały pewność, że rozstrzygnięcie Sądu oparte jest na właściwie zastosowanych przepisach prawa.
Z przedstawionych wyżej względów, NSA na podstawie art. 185 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. NSA nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Stosownie do treści art. 203 ppsa stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego:
od organu - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę (pkt 1); od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę (art. 203 pkt 2 ppsa). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadku, gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę to skarżącemu nie przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.