Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 803/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [..] lutego 2011 r., nr [..], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia [..] listopada 2010 r., nr [..], którą z kolei cofnięto skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej sportowej.
W uzasadnieniu Sąd w pierwszej kolejności przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania.
W tych ramach odnotował, że główną przyczyną wydania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń był fakt, iż Prokuratura Okręgowa w Gorzowie Wielkopolskim prowadzi postępowanie przygotowawcze nr V Ds. 14/08 przeciwko J.K., jako podejrzanemu o popełnienie czterech przestępstw przewidzianych w art. 291 § 1 w związku z art. 294 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej powoływanej jako "K.k."), tj. o to, że w kwietniu oraz w grudniu 2007 r., a także w październiku i w marcu 2008 r., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nabył od innej osoby stanowiące mienie znacznej wartości koparki kołowe z przerobionymi numerami identyfikacyjnymi, pochodzące z kradzieży dokonanej na terytorium Niemiec.
Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach zwrócił również uwagę na inne naruszenia prawa, których J.K. dopuścił się w przeszłości. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt II K 1796/96 Sąd Rejonowy w Kielcach umorzył mianowicie postępowanie karne prowadzone wobec niego w przedmiocie przestępstwa określonego w art. 266 § 1 K.k., natomiast w latach 2004 – 2008 popełniał on wykroczenia w ruchu drogowym.
Na tej podstawie organ zaliczył J.K. do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej powoływanej jako "u.b.a.") oznacza konieczność cofnięcia pozwolenia na broń.
Pełnomocnik J.K. nie zgodził się z tego rodzaju konkluzją w odwołaniu od wspomnianej decyzji, lecz Komendant Główny Policji w przywołanej wyżej decyzji z dnia [..] lutego 2011 r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ podniósł, że art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. przewidywał obligatoryjną przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą one użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, przy czym za takie osoby uznał m.in. osoby, które zostały skazane za przestępstwa przeciwko mieniu lub wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. Jego zdaniem zatem ustawodawca sam związał istnienie obawy z toczącym się przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń (lub osobie ubiegającej się o to prawo) postępowaniem karnym o przestępstwo, m.in. godzące w mienie, wobec czego organ Policji musi jedynie bezspornie ustalić, że taka okoliczność występuje.
W tym kontekście Komendant Główny Policji podkreślił, że przestępstwo zarzucane J.K. zostało stypizowane w Rozdziale XXXV Kodeksu karnego, poświęconym przestępstwom przeciwko mieniu. Przywołał też uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, w której – odnośnie do osób skazanych za przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. – wypowiedziano pogląd, że to sam ustawodawca rozstrzygnął w sposób wiążący, iż wobec tych osób zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a, i że w konsekwencji organy Policji nie muszą przeprowadzać dodatkowych dowodów, by tę obawę wykazać.
Komendant Główny Policji, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podzielił również wnioski, jakie organ pierwszej instancji sformułował, wskazując na przestępstwo i wykroczenia, jakie J.K. popełnił w przeszłości. Jego zdaniem zatarcie skazania czy uznanie wykroczenia za niebyłe, choć pozwala traktować skazanego za osobę niekaraną, nie stanowi przeszkody do uwzględnienia takich okoliczności w postępowaniu administracyjnym, jako czynników mających wpływ na ocenę osobowości posiadacza broni (lub osoby ubiegającej się o pozwolenie) oraz jego życia i sposobu postępowania. Z drugiej strony Komendant Główny Policji, powtarzając tezę o ziszczeniu się obligatoryjnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń, odmówił znaczenia takim okolicznościom jak pozytywna opinia o posiadaczu broni oraz przestrzeganie przez niego przepisów dotyczących przechowania broni. Zaznaczył zarazem, że prawo do broni podlega w Polsce reglamentacji i żaden przepis nie gwarantuje powszechnego do niej dostępu.
J.K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę na decyzję z dnia [..] lutego 2011 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją pierwszoinstancyjną oraz zarzucając jej rażące naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., poprzez ich oczywiście błędną wykładnię, a także przepisów postępowania: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jako "K.p.a."). Rozwijając te zarzuty pełnomocnik zaakcentował, że organ nie wyjaśnił należycie swojego przekonania, iż w rozpatrywanym przypadku zachodzi obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie zgodził się też ze stanowiskiem, iż czyny zabronione, które uległy zatarciu, mogą przemawiać za słusznością decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń.
Autor skargi powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie zwrócił uwagę na charakter przestępstwa zarzucanego skarżącemu. Zauważył, że czyn paserstwa wśród swoich znamion nie zdradza takich, które mogłyby usprawiedliwiać w najmniejszym stopniu uznanie jego sprawcy za osobę niebezpieczną, skoro nie można go dokonać z użyciem przemocy czy jej groźby. Wyraził zarazem pogląd, że nie należy cofać pozwolenia na broń każdej osobie, która popełniła przestępstwo danego rodzaju, bez wykazania, iż zachodzi wobec niej uzasadniona obawa użycia przez nią broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Według niego musi bowiem zachodzić związek między popełnieniem czynu lub czynem, wobec którego toczy się postępowanie karne, a cechami charakteru sprawcy oraz jego dotychczasowym postępowaniem, który mógłby uzasadniać taką obawę.
Pełnomocnik stwierdził, że organ nie powinien oceniać tej okoliczności przez pryzmat popełnionych wykroczeń w ruchu drogowym, które uległy już zatarciu, zwłaszcza że nie stanowiły one przeszkody do wydania skarżącemu pozwolenia na broń. Zwrócił też uwagę na nowelizację ustawy o broni i amunicji, która weszła w życie w dniu 10 marca 2011 r. i zgodnie z zasadą domniemania niewinności ograniczyła obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń do osób prawomocnie skazanych.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Odnosząc się do skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny najpierw krótko omówił podstawowe zasady kontroli sądowoadministracyjnej, zaznaczając w szczególności, że kontrolę te przeprowadza się według kryterium zgodności z prawem. W tym kontekście stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Sąd pozytywnie ocenił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. Jego zdaniem ustalenia faktyczne poczynione przez organ odpowiadały wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co znalazło wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniącym zadość art. 107 § 3 K.p.a.
W analogiczny sposób Sąd ustosunkował się do dokonanej przez organy wykładni przepisów prawa materialnego, uznając, że zostały one zastosowane prawidłowo. Podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. pozwolenie na broń cofa się, jeśli osoba, której pozwolenie wydano, należy do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a. W art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. mowa jest z kolei o osobach, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności takich, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu. Sąd, przywołując orzecznictwo, podzielił pogląd, że sam fakt popełnienia lub podejrzenie popełnienia takiego przestępstwa stanowił obligatoryjną przyczynę cofnięcie tego pozwolenia na posiadanie broni. Zgodził się również ze spostrzeżeniem, iż pogląd ów znajduje potwierdzenie w wywodach zawartych w uchwale z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, które zacytował w podobnym zakresie jak organ.
W tym kontekście Sąd zauważył, że organy ustaliły, iż przeciwko J.K. toczą się postępowania przygotowawcze w sprawie przestępstw przewidzianych w art. 291 § 1 w związku z art. 294 § 1 K.k. Oznacza to bowiem obowiązek wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni, niezależnie od tego, na jakim etapie znajdowały się te postępowania karne.
Sąd zaznaczył przy tym, że w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a obawę niewłaściwego użycia broni stwarzają nie tylko osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu, ale także te, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W przepisie tym położono zatem akcent na rodzaj (charakter) przestępstw, a nie na to, czy doszło do prawomocnego skazania za ich popełnienie.
W ocenie Sądu bez znaczenia dla sprawy pozostają inne okoliczności, również te, które świadczą pozytywnie o skarżącym w miejscu zamieszkania.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), skargę oddalił.
J.K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 18 listopada 2011 r., zaskarżając go w całości.
Wyrokowi temu zarzucił najpierw naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. polegającą na przyjęciu, że osoba, przeciwko której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jest z mocy prawa uznana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Skarga kasacyjna zawiera również zarzut procesowy. Został on odniesiony do art. 141 § 4 P.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Sąd uchybił temu przepisowi nienależycie wyjaśniając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i pomijając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (pełnomocnik wspomina błędnie o zaskarżonym postanowieniu) podniesione w skardze argumenty odnoszące się do charakteru czynu zarzuconego skarżącemu w postępowaniu karnym.
W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego przypomniał stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, po czym już na wstępie skonstatował, że nie można się z nim zgodzić. Rozwijając tę myśl przyznał, że decyzja, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz "decyzją o charakterze obligatoryjnym", wobec czego organ "przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa zobowiązany jest wydać decyzję określonej treści, nie kierując się przy tym zasadami współżycia społecznego". Podkreślił jednak, iż zanim to nastąpi, organ powinien ustalić należycie stan faktyczny, tj. to, czy dana osoba rzeczywiście stwarza zagrożenie dla interesu lub porządku publicznego.
Pełnomocnik przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 709/05 (LEX nr 192938), zgodnie z którym zarzuty postawione w postępowaniu karnym nie muszą oznaczać wspomnianego zagrożenia i nie zwalniają organu z obowiązku rozpoznania każdej indywidualnej sprawy z uwzględnieniem całokształtu jej okoliczności. W tym kontekście podniósł, że przestępstwo zarzucane skarżącemu nie odznacza się znamionami, które pozwalałyby uznać sprawcę za osobę niebezpieczną, skoro nie można popełnić go z użyciem przemocy lub jej groźby. Ponadto ustalenia faktyczne poczynione przez organy nie dostarczyły żadnych dowodów świadczących o takich cechach osobistych skarżącego, które mogłyby uzasadniać cofnięcie mu pozwolenia na broń.
Następnie pełnomocnik wytknął Sądowi pierwszej instancji, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ustosunkował się do argumentów skarżącego, w szczególności pominął przywołane przez niego orzecznictwo, w którym wyrażono poglądy zbieżne z tymi prezentowanymi w skardze. Stwierdził, iż taki stan rzeczy sprawia, że kontrola instancyjna wyroku Sądu pierwszej instancji staje się niemożliwa, a tok rozumowania Sądu pozostaje stronie nieznany. Zacytował jednocześnie fragment uzasadnienia jednego z powołanych orzeczeń – wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09 (LEX nr 597537).
Pełnomocnik, odwołując się do judykatury, zwrócił uwagę na cechy, jakimi powinno się odznaczać uzasadnienie wyroku, by czynić zadość wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a., zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W związku z tym podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "próżno szukać motywów rozstrzygnięcia", a także merytorycznego odniesienia się do zarzutów skarżącego, które zostały jedynie zrelacjonowane przez Sąd pierwszej instancji.
Komendant Główny Policji, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm. W uzasadnieniu odpowiedzi pełnomocnik przypomniał zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej oraz treść art. 15 ust. 1 pkt 2-6 i art.18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. Powtórzył powody, dla których organ uznał, że wobec skarżącego zachodzi wspomniana w pierwszym z tych przepisów uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zaakcentował, że obawa ta wynika już z samego faktu popełnienia przez skarżącego przestępstw, przede wszystkim przestępstwa skierowanego przeciwko mieniu, gdyż "intencją ustawodawcy było ustalenie obawy poprzez pryzmat popełnienia czynów zabronionych, w tym skierowanych m.in. przykładowo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu".
Jego zdaniem stanowi to obligatoryjną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń i "nie jest wymagane od organu orzekającego ujawnienie innych okoliczności", poza ustaleniem, iż przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne dotyczące jednego z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.
Pełnomocnik odwołał się również po raz kolejny do uchwały z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie dla sprawy ma rozstrzygnięcie tego, czy przeprowadzoną w uzasadnieniu powołanej już uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 wykładnią art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. można – tak jak uczynił to Sąd pierwszej instancji – objąć również osoby znajdujące się w takiej sytuacji, jak skarżący, tzn. takie, przeciwko którym wszczęto postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale tej, odnosząc się do drugiej z wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. grupy podmiotów, czyli do osób, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem za te przestępstwa, wyraził mianowicie pogląd, że w stosunku do nich zachodzi uzasadniona obawa, iż mogą one użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. zobowiązuje do cofnięcia tym osobom pozwolenia na broń bez konieczności ustalania innych okoliczności stanu faktycznego.
Przyjęcie tego kategorycznego stanowiska lub jego odrzucenie w rozpatrywanej sprawie wpłynie zatem w sposób przesądzający na ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, tak materialnoprawnego, jak i procesowego. Po pierwsze bowiem będzie to determinować wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., wymienionych w ramach sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego. To w wyniku tej wykładni konstruuje się wszak przesłanki, jakie muszą być spełnione, by zastosować przepis, który został wykładni poddany.
W uchwale z dnia 18 listopada 2009 r. uznano zaś, że w przypadku analizowanych przepisów sprowadzają się one tylko do jednej okoliczności faktycznej, wobec czego wszelkie inne aspekty szeroko rozumianej sytuacji posiadacza pozwolenia na broń są z tego punktu widzenia nieistotne. Rzutuje to, po drugie, na kwestie proceduralne, a ściślej na proces ustalania stanu faktycznego, wyznaczając zakres postępowania dowodowego, czyli to, jakie fakty należy stwierdzić i wyjaśnić. Zakres ten może obejmować tylko te kwestie, które mogą uchodzić za prawnie relewantne w świetle wykładni przepisu, będącego w sprawie podstawą rozstrzygnięcia.
Podkreślić wypada, że potrzeba rozważenia już na wstępie wywodów zamieszczonych w uchwale z dnia 18 listopada 2009 r. podyktowana jest także tym, iż podjęcie tej uchwały nie doprowadziło do ujednolicenia orzecznictwa w sprawach dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń osobom, przeciwko którym wszczęto postępowanie karne za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.
W części wyroków Naczelny Sąd Administracyjny, podkreślając, że w sprawach takich nie może być mowy o związaniu stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wspomnianej uchwały w rozumieniu art. 269 § 1 P.p.s.a., rozróżniał sytuację osób prawomocnie skazanych od tych, przeciwko którym toczy się dopiero postępowanie karne. W tym kontekście akcentował konstytucyjne zasady domniemania niewinności i proporcjonalności i w efekcie wykluczył niejako automatyczne wydawanie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń z uwagi na wszczęcie postępowania karnego, uzależniając jej podjęcie od wykazania, że w stosunku do danej osoby zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (tak wyroki z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09, LEX nr 597537, z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2022/09, LEX nr 597474, z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 847/09, LEX nr 597907, z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 559/10, LEX nr 1080360, z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2506/10, LEX nr 1219109, z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2429/10, LEX nr 1145599 oraz z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2365/11, niepublikowany).
Odpowiada to poglądowi wyrażonemu w skardze kasacyjnej, podnoszącemu konieczność ustalenia wielu innych okoliczności mogących świadczyć o tym, że w przypadku skarżącego ta obawa występuje, czy raczej mających taką konkluzję wykluczyć. W judykaturze szeroko reprezentowane jest jednak również zapatrywanie przeciwne, przyjmujące, że względy, które według uchwały z dnia 18 listopada 2009 r. przemawiają na rzecz obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń osobom prawomocnie skazanym za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, znajdują zastosowanie także w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1112/10, LEX nr 1083534, z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1615/10, LEX nr 1151954, z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1610/10, LEX nr 1151950, z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1614/10, LEX nr 1151953, z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1971/10, LEX nr 1152117, z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 321/11, LEX nr 1219132 i z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1924/11, niepublikowany). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela wykładnię prezentowaną w wyrokach zaliczających się do tej ostatniej grupy.
Rozwijając tę myśl, przypomnieć wypada treść art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. w brzmieniu, które było przedmiotem rozważań zamieszczonych w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 listopada 2009 r., a zarazem podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie.
Otóż zgodnie z tym pierwszym przepisem właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a. Regulacja ta jest jednoznaczna w stopniu wykluczającym jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne, zwłaszcza użycie kategorycznej formuły "cofa", oznaczającej nakaz skierowany do organu Policji, pozwala całkowicie zgodzić się z twierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 listopada 2009 r. podkreślił, że decyzja ta ma charakter związany i organ ma obowiązek ją wydać, gdy strona należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a.
Z kolei w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. mowa była o osobach, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka redakcja przepisu pozwala tylko na taką jego interpretację, jak ta przeprowadzona w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 listopada 2009 r. Niewątpliwie wynika z niej, że cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w wypadku podmiotów zaliczających się do ogólnej kategorii osób, co do których zachodzi wspomniana obawa. Oczywiście, wniosek, że tak jest w konkretnym przypadku zawsze wymaga potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Znamienne jednak jest, że w ramach wspomnianej kategorii ogólnej mieszczą się wymienione w tym przepisie egzemplifikacje. Poprzedzone one zostały w treści przepisu zwrotem
"w szczególności". Oznacza on bliższe wskazanie osób, sytuacji i zdarzeń, które należą do określonego wcześniej szerszego kręgu pojęciowego. Tym samym w przepisie wyróżniono kategorię podmiotów – obejmującą nie tylko osoby prawomocnie skazane za niektóre przestępstwa, ale i takie, przeciwko którym toczy się postępowanie karne prowadzone w związku z tymi przestępstwami – stanowiących przykład osób budzących obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ich przypadku przesądzono więc, że taka obawa zachodzi, co sprawia, iż ustalanie innych przyczyn mających tę obawę uzasadniać jest – inaczej niż w stosunku do pozostałych posiadaczy pozwolenia na broń – bezprzedmiotowe. Innymi słowy, w odniesieniu do rozpatrywanej podkategorii w rachubę wchodzi tylko jedna taka przyczyna, mająca charakter obiektywny, w postaci prawomocnego skazania posiadacza pozwolenia na broń za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o popełnienie tych przestępstw.
Podkreślić przy tym wypada, że treść analizowanego przepisu wyklucza jakiekolwiek różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów zaliczających się do obu ostatnio wymienionych grup wskazanych wprost w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Brak w szczególności podstaw, by w drodze wykładni językowej przyjąć, że w stosunku do osób, przeciwko którym toczy się postępowanie karne, należałoby – odmiennie niż w wypadku osób prawomocnie skazanych – ustalać dodatkowe okoliczności, mające dowodzić, iż zachodzi wobec nich obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Do wniosku takiego nie prowadzą jednak także inne metody wykładni. Nie uzasadnia go wykładnia historyczna polegająca na zestawieniu rozpatrywanej regulacji art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. z jej brzmieniem obowiązującym od dnia 10 marca 2011 r. w związku z art. 1 pkt 10 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195) i ograniczającym obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń tylko do osób prawomocnie skazanych za określone rodzaje przestępstw. Choć kwestię tę pominięto w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r., można bowiem przyjąć, że nowelizacja ta podyktowana była potrzebą zmiany kręgu osób, co do których cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne poprzez jego zawężenie do osób prawomocnie skazanych.
Wynika z tego, że ów krąg był w zmienianym stanie prawnym szerszy i obejmował również takie osoby, przeciwko którym dopiero toczyło się postępowanie karne. Zaznaczyć zarazem wypada, że decyzje organów obu instancji zostały w niniejszej sprawie wydane jeszcze w okresie, gdy art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. obowiązywał w swoim poprzednim brzmieniu, wobec czego jego późniejsza nowelizacja pozostawała dla niej bez znaczenia. Skądinąd art. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. nakazywał stosować przepisy dotychczasowe również do spraw niezakończonych przed wejściem tej ustawy w życie.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podzielił też argumentów podnoszonych w ramach wykładni celowościowej, eksponujących znaczenie zasady domniemania niewinności i zasady proporcjonalności. Pomijając fakt, że wykładnia taka jest przeprowadzona contra legem, skoro pozostaje w sprzeczności z jednoznaczną treścią przepisu, stwierdzić bowiem trzeba, że omawiana przesłanka cofnięcia pozwolenia na broń nie nawiązuje do zasady domniemania niewinności w rozumieniu prawa karnego (tak przywołany już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 321/11).
Nie można jej również postrzegać przez pryzmat praw konstytucyjnych przysługujących posiadaczowi pozwolenia. Otóż uprawnienie do posiadania broni nie należy do praw powszechnych, przewidzianych i chronionych w Konstytucji, lecz w świetle art. 2 u.b.a. ma charakter wyjątkowy (tak np. B. Kurzępa, glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2281/11, Orzecznictwo Sądów Polskich 2012, Nr 9, poz. 89,
- s. 624). Stosownie do powołanego art. 2 u.b.a. poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione.
W konsekwencji swoboda ustawodawcy w reglamentowaniu dostępu do broni jest znaczna i nie może być ograniczana względami natury konstytucyjnej.
Nietrafne zatem jest stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej, wywiedzione z założenia, że przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń nie mogły sprowadzać się tylko do faktu prowadzenia postępowania karnego, lecz powinny obejmować także inne okoliczności dotyczące skarżącego. Oznacza to, że chybiony jest zarzut prawa materialnego uznający, że to właśnie taka interpretacja, a nie wykładnia przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji, jest prawidłowa. Przesądza to również o niemożliwości uwzględnienia zarzutu procesowego odniesionego do art. 141 § 4 P.p.s.a. i podnoszącego niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji skoncentrował się bowiem na tej okoliczności, która ma znaczenie, uczynił to przy tym w sposób, który, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do przyczyn podjętego przezeń rozstrzygnięcia.
Mając na względzie wszystkie powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a. Koszty te sprowadzają się do wynagrodzenia pełnomocnika procesowego Komendanta Głównego Policji, będącego radcą prawnym, stosownie do wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).