Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Gminą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. z dnia [...] marca 2012 r. o wypłatę odszkodowania w związku z zalewaniem działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości [...] gmina [...] i ustalenie w tej sprawie wysokości odszkodowania, w formie pieniężnej, w drodze decyzji.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Wójt Gminy [...] pismem z[...] lipca 2021 r. przekazał do Wojewody wniosek J.K. z [...] marca 2012 r. o wypłatę odszkodowania w związku z zalewaniem działki o numerze ewidencyjnym [...]położonej w miejscowości [...] gmina [...].
Następnie wyjaśnił, iż zdaniem Wójta właściwość Marszałka wynika z art. 469 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.). Podniósł również, że z akt sprawy wynika, że pozwoleniem wodnoprawnym na piętrzenie i korzystanie z rzeki [...] dysponują dwa podmioty: M. oraz E. S.A. Zdaniem Marszałka w związku z powyższym, że istnieje duże prawdopodobieństwo pogorszenia się stosunków wodnych na gruntach znajdujących się w zasięgu szkodliwego oddziaływania piętrzenia na rzece [...], co może to być przyczyną zalewania działki J.K. W takiej sytuacji organem właściwym do ustalenia odszkodowania i załatwienia sprawy winien być Zarząd Zlewni w [...], PGW Wody Polskie.
Zwrócił także uwagę, iż w przedłożonych aktach sprawy brak jest dokumentacji potwierdzającej, że przeprowadzony remont starego przepustu, przyniósł poprawę stosunków wodnych, w związku z tym nie można wykluczyć tego, jako przyczyny zalewania działki oraz ustalenia odszkodowania z tego tytułu przez Wójta, zgodnie z pismem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z [...] kwietnia 2012 r. przekazującym wniosek J.K. celem załatwienia według właściwości. Nadmienił, że zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376) przepust jest drogowym obiektem inżynierskim, a jego utrzymanie należy do obowiązków zarządcy drogi, wymienionych w art. 19 ust. 2 pkt 4 cytowanej ustawy. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż tego rodzaju odszkodowanie winien ustalać sąd powszechny na drodze cywilnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny).
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór pomiędzy Wojewodą Warmińsko-Mazurskim, a Wójtem Gminy [...]. Jest to spór negatywny, bowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia wniosku J.K. z [...] marca 2012 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Wskazać jednak należy, że o sporze kompetencyjnym możemy mówić jedynie wówczas, gdy pomiędzy organami istnieje rozbieżność stanowisk, co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, zaś stan faktyczny jak i prawny sprawy pozostają niesporne.
W sytuacji, gdy nie ma zgody co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie ma tożsamości sprawy. Taki spór kompetencyjny należy ocenić jako pozorny, gdyż nie ma tu rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy. Dopóki nie nastąpi pomiędzy organami dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie, nie można mówić o sporze kompetencyjnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt IV SA 3955/02, niepubl. oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2007 r., sygn. akt II OW 25/07, LEX nr 384675).
Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, aby można precyzyjnie określić przedmiot sprawy. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej (art. 7 k.p.a.), a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2004 r., sygn. akt OW 39/04, ONSAiWSA 2004, Nr 1, poz. 17; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt OW 110/04, ONSAiWSA 2005, Nr 2, poz. 46).
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 469 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233, t.j. dalej p.w.). "Na żądanie poszkodowanego organ właściwy w sprawie pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego, którego następstwem jest szkoda, a jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego - właściwy wojewoda, ustala wysokość odszkodowania, w formie pieniężnej, w drodze decyzji." Ustalenie stanu faktycznego ma więc istotne znaczenie dla wskazania organu właściwego dla rozstrzygnięcia wniosku. Istotne więc jest czy szkoda związana jest z pozwoleniem wodnoprawnym lub zgłoszeniem wodnoprawnym, czy też szkoda ta nie jest następstwem wykonania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego. Przy czym zgodnie z art. 397 ust. 3 p.w. organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w zależności od przypadku określonego w tym przepisie, może być dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich jak i dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. Z informacji zawartej we wniosku wynika, że dwa podmioty uzyskały pozwolenie wodnoprawne, przy czym nie jest wiadomo, który z organów wydał to pozwolenie. Ponadto nie ustalono, czy przyczyną zalewania działki wnioskodawcy jest wykonywanie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż jak określono to we wniosku piętrzenie na rzece [...] może być (a nie jest) przyczyną zalewania działki wnioskodawcy. We wniosku zaś wnioskodawca wskazywał na okoliczność, że działka ta graniczy z drogą gminną nr [...] zarządcą, której jest Wójt Gminy [...], na której został zamontowany niesprawny przepust. Ponadto we wniosku wskazano, że sytuację podtapiania pogorszył remont drogi oraz przebudowa przepustu. Stan faktyczny sprawy nie została więc ustalony.
Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę, że przepis art. 469 ust. 4 p.w. stanowi, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 3, strona może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Zgodnie z art. 496 ust. 5 p.w. przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio w przypadku niewydania decyzji, o której mowa w ust. 3, przez właściwy organ w terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania przez poszkodowanego (analogiczne rozwiązanie przewidywał art. 186 Prawa wodnego z 2001 r.).
Zarówno ustawa Prawo wodnie z 2017 r. jaki i ustawa Prawo wodne z 2001 r. przewidywały, że właściwy organ mógł przez trzy miesiące wydać decyzję ustalającą wysokość odszkodowania. Po upływie tego okresu utracił uprawnienie do rozpatrzenia wniosku spółki, ponieważ w takim przypadku wnioskodawcy przysługuje droga sądowa przed sądem powszechnym. Powyższe oznacza, że gdyby uznać, iż J.K. wniósł o wydanie decyzji, rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tej sprawie, stało się bezprzedmiotowe. Na skutek upływu czasu sprawa ta przestała mieć bowiem charakter indywidualnej sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.). Tym samym bezprzedmiotowe stało się rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, skoro taka potrzeba nie wynika z konkretnej sprawy administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II OW 64/13, postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., II OW 25/05, postanowienie NSA z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OW 3/19).
Podsumowując, spór kompetencyjny istnieje jeśli przepis prawa materialnego daje podstawę prawną do rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji. W razie gdy dochodzi do wygaśnięcia kompetencji organu do wydania decyzji zamyka się możliwość prowadzenia sporu.
Z powyższych względów i na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu wniosku.