Postanowienie NSA z 26 lipca 2023 r., III OZ 356/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/22 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt. IV SA/Wr 72/22

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 października 2021 r., nr SKO/SR-418/48/2021 w przedmiocie orzeczenia o zwrocie podania postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt. IV SA/Wr 72/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek T. L. (dalej jako skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 27 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 października 2021 r., nr SKO/SR-418/48/2021. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 23 grudnia 2022 r. Pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący wskazał, że składa zażalenie na ww. wyrok i domaga się jego uchylenia. Pismo Skarżącego potraktowano jako skargę kasacyjną. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 6 kwietnia 2023 r. odrzucono skargę kasacyjną Skarżącego jako niedopuszczalną z uwagi na brak zachowania przymusu radcowsko-adwokackiego.

Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2023 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Pismem z dnia 17 marca 2023 r., doręczonym w dniu 23 marca 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu zawiadomiła adw. M. W. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla Skarżącego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 72/22.).

W dniu 4 maja 2023 r. skarżący zastępowany przez pełnomocnika z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 września 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W treści wniosku nie odniesiono się do kwestii zachowania terminu do jego wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucając ww. wniosek przyjął koncepcję, że bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się w dniu 22 kwietnia 2023 r. tj. z dniem upływu 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu jej adwokatem z urzędu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącego, zarzucając mu naruszenie art. 88 P.p.s.a, w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a, w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a, w postaci:

1. nieprawidłowego uznania, że już w dniu 23 marca 2023 r., (data otrzymania zawiadomienia o wyznaczeniu) pełnomocnik ustanowiony w sprawie zapoznał się z aktami postępowania, i od tego czasu należy liczyć jakiekolwiek terminy procesowe dla tego pełnomocnika, tymczasem dzień 23 marca 2023 r., był dniem, w którym pełnomocnik jedynie odebrał korespondencję informującą o swoim wyznaczeniu; Sąd pominął okoliczność, że faktyczny wgląd w akta postępowania przez pełnomocnika nastąpił dopiero w dniu 27 marca 2023 r. (4 dni później), tak więc przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (zdaniem Sądu) ustała z dniem upływu 30 dni od dnia zapoznania się pełnomocnika z aktami w czytelni akt tut. Sądu, a nie odbioru korespondencji w sprawie; siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął zatem w dniu 4 maja 2023 r., a nie w dniu 2 maja 2023 r.; jak twierdzi Sąd a quo; w dniu 4 maja 2023 r., pełnomocnik złożył osobiście na biurze podawczym tut. Sądu wniosek o przywrócenie terminu zachowując tym samym termin na jego wniesienie;

alternatywnie:

2. błędnego uznania, że w sprawie uchybiono terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy termin został zachowany; wskazania wymaga, że postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2023 r., zatem w tym dniu, pełnomocnik skarżącego uzyskał informację, że skarga T. L. została odrzucona; błędnie przyjmuje Sąd, że już w dniu 23 marca 2023 r., (termin odebrania korespondencji) pełnomocnik strony skarżącej posiadał wiedzę o treści postanowienia odrzucającego rzekomą skargę kasacyjną strony;
3. nieprawidłowe uznanie przez Sąd, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy dopiero w dniu odebrania przez pełnomocnika postanowienia odrzucającego skargę powziął on wiedzę, że pismo skarżącego zostało przez Sąd potraktowane jako skarga kasacyjna; zauważyć trzeba, że pismo skarżącego zatytułowane "sprzeciw" nie posiadało wymogu formalnego dla pism procesowych - zwłaszcza w zakresie środków odwoławczych zgodnie z brzmieniem 176 P.p.s.a;
4. niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że w rzeczonej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wskazaną w treści art. 177 § 4 P.p.s.a, w sytuacji gdy, skarżący jeszcze przed ustanowieniem pełnomocnika we własnym zakresie złożył pismo procesowe inicjujące dalsze postępowanie, które zawierało braki formalne i (z art. 177a P.p.s.a), które jako takie powinno podlegać uzupełnieniu; powyższe jednoznacznie wskazuje, że bieg terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony nie w oparciu o 177 § 4 P.p.s.a ale w oparciu o 7 dniowy termin od dnia otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej; abstrahując od powyższego pełnomocnik strony od dnia swojego ustanowienia nie ma w ogóle kontaktu ze stroną, zatem nie miał wiedzy jaki był zamysł skarżącego w zakresie złożonego pisma;

• art. 177 a P.p.s.a., poprzez zaniechanie przez Sąd wezwania strony do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, o których mowa w treści art. 176 P.p.s.a; Sąd winien wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi (bądź ustanowionego w sprawie pełnomocnika), a potem - w sytuacji braku ich usunięcia – skargę odrzucić.

W konkluzji zażalenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Sądu I Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, alternatywnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 803) dalej "P.p.s.a." - zdanie 1 jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zadaniem NSA była ocena, czy Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, został złożony w terminie 7 dni, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, czy też jako spóźniony podlega odrzuceniu zgodnie z art. 88 P.p.s.a.

Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I FZ 198/06, z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II FZ 47/07, z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II FZ 570/11, oraz z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 223/17). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Jednocześnie zauważyć należy, że przepis art. 87 § 1 P.p.s.a. wskazuje na termin 7 dni liczony od "czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi". Okoliczność ta jest podstawą do formułowania w orzecznictwie stanowiska, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy - pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 76/14, z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 63/14, z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1544/13 z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 612/12 oraz z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OZ 779/21).

W rozpoznawanej sprawie postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt. IV SPP/Wr 17/23 przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu pełnomocnik – adwokat M. W. zawiadomienie o fakcie występowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 72/22 otrzymała w dniu 23 marca 2023 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika w dniu 4 maja 2023 r. Oznacza to, że wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wnoszącej zażalenie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie rozpoczął bieg w dniu 27 marca 2023 r. kiedy to pełnomocnik uzyskał dopiero wgląd w akta. Przyjęcie takie stanowiska pozostawało by w sprzeczności ze wskazaną powyżej linią orzeczniczą NSA, którą Sąd w pełni aprobuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez znaczenia dla rozpoznawanego zażalenia jest poniesiony w uzasadnieniu argument, że pełnomocnik mimo wysłania korespondencji nadal nie ma kontaktu ze skarżącym. Po pierwsze pełnomocnik nie przedłożył kopii pisma, a zatem nie znana jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego treść, a ponadto pełnomocnik nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego podjęcie próby kontaktu ze skarżącym, ani żadnego dokumentu potwierdzającego odebranie lub nieodebranie przez niego pisma, co mogłoby ewentualnie mieć wpływ na ocenę zachowania terminu 7 dniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Po drugie, i co wydaje się być ważniejsze w sprawie, nieustający brak kontaktu ze skarżącym nie zwalnia pełnomocnika jako profesjonalisty od podjęcia czynności mających zapewnić skarżącemu prawo do sądu.

Konkludując brak kontaktu pełnomocnika ze skarżącym nie stał na przeszkodzie do zapoznania się z aktami sprawy, oceną zebranego w sprawie materiału i złożeniem skargi kasacyjnej lub jeśli pełnomocnik doszedłby do przekonania, że niniejszej sprawie brak jest podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, złożenia w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzonej przez siebie opinii w tym przedmiocie wraz z odpisem dla stron.

W rozpoznawanej sprawie bez znaczenia jest również ponoszony przez pełnomocnika skarżącego zarzut, że dopiero z treści postanowienia odrzucającego skargę powzięła ona wiedzę, że pismo skarżącego zostało przez Sąd potraktowane jako skarga kasacyjna, bowiem tak jak zostało to podkreślone wcześniej w niniejszej sprawie zadaniem NSA była ocena, czy Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, został złożony w terminie 7 dni, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, czy też jako spóźniony podlega odrzuceniu zgodnie z art. 88 P.p.s.a. Podniesione przez pełnomocnika w zarzucie argumenty w żaden sposób nie mają wpływu na rozstrzygane zagadnienie.

Podsumowując, skoro przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała najpóźniej w dniu 22 kwietnia 2023 r., to siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upływał z dniem 2 maja 2023 r. Dokonanie tej czynności w dniu 4 maja 2023 r. było spóźnione i uzasadniało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 88 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.