Prosto w prawo Dla profesjonalisty

Wyrok SN z 2 kwietnia 1998 r., I PKN 9/98

WyrokSąd Najwyższy·2 kwietnia 1998 r.

Powołane przepisy (12)

Wydany
2 kwietnia 1998 r.
Rozpoznanie
w dniu 2 kwietnia 1998 r.
Sprawa
sprawy z powódz- twa Stefana S. przeciwko "F." Spółce Akcyjnej w B. o wynagrodzenie
Skład
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef
Od orzeczenia
na skutek ka- sacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 12 czerwca 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 600 zł (sześćset złotych).

Sentencja

r.

I PKN 9/98

Przepis art. 18 § 2 KP nie dotyczy oceny, czy bardziej korzystne jest dla pracownika zawarcie umowy o pracę, czy nawiązanie stosunku pracy na pods- tawie powołania. Nie ma przeszkód aby strony stosunku pracy z powołania w umowie uregulowały swoje uprawnienia i obowiązki.

Iwulski (sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy,

Uzasadnienie

Powód Stefan S. w pozwie skierowanym przeciwko "F." SA w B. wniósł o zmianę świadectwa pracy przez ustalenie, że stosunek pracy pomiędzy stronami uległ rozwiązaniu z dniem 29 lutego 1996 r. wskutek wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy z przyczyn ekonomicznych, o zasądzenie wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, o zasądzenie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w wymia- rze 21 dni za rok 1995 i w wymiarze 26 dni za rok 1996, o zasądzenie odprawy pie- niężnej na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zasądzenie odprawy pieniężnej w wysokości 6-miesięcznego wynagro- dzenia przewidzianej w § 6 umowy o pracę.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-

Uchwałą [...] Rady Nadzorczej Spółki z dnia 13 lutego 1995 r. powoda pozbawiono funkcji wiceprezesa Spółki i postanowiono powierzyć mu jako członkowi Zarządu stanowisko głównego specjalisty d/s marketingu. W dniu 14 lutego 1995 r. Prezes

Rady Nadzorczej Marek S. w godzinach rannych wręczył powodowi pismo wypowia- dające mu umowę o pracę w części dotyczącej stanowiska i wynagrodzenia. Po upływie okresu wypowiedzenia zaproponowano powodowi stanowisko Głównego

Specjalisty d/s Marketingu. Powód pisma nie przyjął. Następnie udał się do lekarza, otrzymał zwolnienie lekarskie, które dostarczył pracodawcy. Od dnia 14 lutego 1995

  1. do 10 listopada 1995 r. powód korzystał ze zwolnienia lekarskiego. W trakcie cho- roby uchwałą z dnia 24 marca 1995 r. zawieszono powoda w czynnościach członka

Zarządu, a uchwałą z dnia 17 lipca 1995 r. odwołano go ze składu Zarządu. Dnia 13 listopada 1995 r. powód podjął pracę. Pismem z dnia 14 listopada 1995 r. strona pozwana wypowiedziała mu umowę o pracę ze skutkiem na dzień 29 lutego 1995 r., wskazując jako podstawę art. 1 w związku z art. 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przy- czyn dotyczących zakładu pracy. Następnie powód korzystał z urlopu wypoczynko- wego i stawił się do pracy w dniu 29 listopada 1995 r. Prezes Spółki zaproponował powodowi, aby w okresie wypowiedzenia wykonywał pracę przy upłynnianiu zapa- sów, na co powód nie wyraził zgody. Podnosił, że mają do niego zastosowanie

Wojewódzki uznał za nieuzasadnione. Sąd podniósł, że nie ma żadnych podstaw do ustalenia, że umowa o pracę została rozwiązana z dniem 29 lutego 1996 r. za wy- powiedzeniem pracodawcy. Faktycznie bowiem uznano umowę o pracę za wygasłą z dniem 2 grudnia 1995 r. Uznanie przez Sąd, że taki sposób ustania stosunku pracy był niezgodny z prawem, powoduje zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 60 KP i stanowi to całkowite zaspokojenie roszczeń powoda z tego tytułu. Brak jest również możliwości zasądzenia na rzecz powoda wynagrodzenia za pracę za okres wypowiedzenia. Powód bowiem po dniu 2 grudnia 1995 r. nie świadczył pracy na rzecz pozwanego. Z tych samych względów nie ma podstaw do zasądzenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za rok 1996. W dniu 1 stycznia 1996 r. powód nie pozostawał w stosunku pracy z pozwanym, wobec czego nie na- był prawa do urlopu wypoczynkowego za ten rok. Sąd Wojewódzki uznał również, że nie może być na rzecz powoda zasądzona odprawa pieniężna, wynikająca z ustawy z dnia 28 grudnia 1989. r., bowiem ostatecznie umowa o pracę została rozwiązana z innych przyczyn niż wskazano w piśmie z dnia 14 listopada 1995 r. Sąd Wojewódzki nie znalazł również podstaw do uwzględnienia roszczenia powoda o zasądzenie odprawy, wynikającej z § 6 umowy o pracę. Wskazał, że uprawnienie do tej odprawy powstałoby wówczas, gdyby odwołanie ze stanowiska wiceprezesa Zarządu i

Powód zaskarżył wyrok w części oddalającej jego roszczenie o odprawę pie- niężną z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. i o odprawę z § 6 umowy o pracę. Strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego w części zasądzają- cej na rzecz powoda odszkodowanie i ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 czerwca 1997 r. [...] zmie- nił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 4 575 zł z ustawowymi odsetkami. Oddalił apelację powoda w pozostałej części, a apelację strony pozwanej w całości. Sąd drugiej instancji uznał, że apelacja strony pozwanej jest bezzasadna. Jego zdaniem, nie ma żadnych pods- taw do stwierdzenia, że Sąd Wojewódzki naruszył prawo materialne orzekając o od- szkodowaniu za niezgodne z prawem uznanie umowy o pracę za wygasłą oraz o ekwiwalencie pieniężnym za urlop wypoczynkowy za rok 1995. Z materiału dowo- dowego wynika, że ostatecznie pozwana zdecydowała o tym, że umowa o pracę z powodem wygasła wskutek porzucenia pracy dopiero w dacie doręczenia powodowi świadectwa pracy, tj. 29 lutego 1996 r. Ponieważ powód uważał, że jest zwolniony od obowiązku świadczenia pracy przez okres wypowiedzenia, to nie można przyjąć, iż wiedział i miał świadomość, że porzucił pracę z określoną datą. Zdaniem Sądu drugiej instancji trafnie Sąd Wojewódzki przyjął, iż w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby zachowanie powoda wypełniło przesłanki umożliwiające uznanie zaistnienia porzucenia pracy. W konsekwencji wyrok Sądu Wojewódzkiego w części zasądzającej na rzecz powoda odszkodowanie za niezgodne z prawem uznanie umowy o pracę za wygasłą w wysokości wynagrodzenia za czas do upływu okresu wypowiedzenia (art. 60 KP w związku z art. 67 KP) jest trafny. Zasądzenie na rzecz powoda ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za rok 1995 jest konsek- wencją zasądzenia odszkodowania za niezgodne z prawem uznanie umowy o pracę za wygasłą. Apelację powoda Sąd drugiej instancji uznał za uzasadnioną w części dotyczącej oddalenia jego powództwa o zasądzenie odprawy pieniężnej na podsta- wie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwią- zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W

Wojewódzkiego, że warunkiem wypłaty odprawy z § 6 umowy o pracę z dnia 24 kwietnia 1993 r. było równoczesne (tzn. następujące w tym samym czasie) odwoła- nie ze stanowiska wiceprezesa Zarządu przed upływem kadencji i rozwiązanie sto- sunku pracy. Rozwiązanie stosunku pracy nie następuje bowiem z dnia na dzień, a ponadto objęte jest wieloma przepisami o charakterze ochronnym. Równoczesne odwołanie ze stanowiska wiceprezesa Zarządu i rozwiązanie stosunku pracy w większości wypadków nie byłoby więc możliwe. Warunkiem wypłaty tej odprawy było natomiast, aby odwołanie ze stanowiska wiceprezesa Zarządu Spółki przed upły- wem kadencji i rozwiązanie stosunku pracy było wynikiem tego samego zdarzenia, a więc aby nastąpiły z tej samej przyczyny. W przypadku powoda, nawet pomijając dokonane mu wypowiedzenie zmieniające, warunek ten nie został spełniony. Ze stanowiska wiceprezesa Zarządu odwołany został w dniu 13 lutego 1995 r. z powo- du niewłaściwego wypełniania obowiązków, zaś stosunek pracy został z nim rozwią- zano w terminie późniejszym z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Kasację od tego wyroku wniósł powód. Powołując się na art. 392 § 1 KPC w związku z art. 393 1 § 1 KPC zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo o od- prawę pieniężną z § 6 umowy o pracę i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o orzeczenie co do istoty sprawy. Zdaniem powoda wolą stron było nawiązanie stosunku pracy na pods- tawie powołania, jednak "sama umowa co do formy została nieudolnie skonstruowa- na". Według powoda nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania nie było dla niego mniej korzystne niż zawarcie umowy o pracę. Aby mówić o tym, co jest dla powoda korzystniejsze, przed zastosowaniem przepisu art. 18 § 2 KP, należało w pierwszej kolejności uwzględnić wolę stron, a nie literalne brzmienie przepisu, który z pewnością może być bardziej korzystny dla szeregowego pracownika, ale nieko- niecznie dla wiceprezesa Spółki, któremu z pewnością bardziej zależy na odprawie niż na ochronie trwałości jego stosunku pracy. Według poglądów przedstawionych w kasacji podniesienie przez Sąd Wojewódzki, że dla odprawy, o której mowa w § 6 umowy, konieczne było zaistnienie koniunkcji, tj. odwołania i rozwiązania stosunku

Strona pozwana wniosła o oddalenie względnie o odrzucenie kasacji i przyz- nanie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Zgodnie z art. 393 3

KPC kasacja powinna przede wszystkim wskazywać przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienie. Polegać to powinno na wskazaniu kon- kretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które według skarżącego zostały naruszone przez sąd drugiej instancji. Kasacja powoda wymagania te speł- nia w minimalnym wymiarze i tylko przy bardzo liberalnej ocenie tej przesłanki. Ka- sacja bowiem tylko w swoim uzasadnieniu, w jednym miejscu, wskazuje przepis art. 18 KP (bez podania jego poszczególnych części) jako naruszony. Tylko w tym za- kresie podlega ona rozpoznaniu, gdyż zarzut naruszenia § 6 umowy o pracę (aktu powołania) nie może być rozpoznany w ramach wyłącznie podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Treść umowy o pracę (stosunku pracy) nie jest bo- wiem prawem materialnym. Sąd Najwyższy rozpoznając kasację powoda miał wobec tego obowiązek ustosunkowania się wyłącznie do zarzutu naruszenia art. 18

KP, gdyż w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania granicami kasacji (art. 393 11

KPC).

Jak się wydaje (nie jest to wyraźnie wypowiedziane) kasacja sprowadza się do zarzutu, że został naruszony przepis art. 18 § 2 KP, w ten sposób, że Sąd drugiej instancji uznał za bardziej korzystne dla powoda zawarcie umowy o pracę niż na- wiązanie z nim stosunku pracy z powołania. Zarzut ten w ujęciu abstrakcyjnym mógłby być uznany za słuszny. Przepis art. 18 § 2 KP stanowi bowiem, że postano- wienia umów i aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, mniej korzyst- ne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne i zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy. Jest to więc reguła służąca do oceny sprzeczności między treścią umowy o pracę (aktów nawiązania stosunku pracy) a treścią przepisów prawa pracy. Art. 18 § 2 KP nie może być więc wykorzystywany do oceny czy bar-

Rozumowanie to związane było z założeniem, że przepisy prawa pracy nakazują nawiązanie stosunku pracy z kierownikiem zakładu pracy na podstawie powołania.

Zastosowanie art. 18 § 2 KP w tym aspekcie polegało na uznaniu, że nawiązanie stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z kierownikiem zakładu pracy (treść tej umowy) jest korzystniejsze niż przepisy prawa pracy przewidujące nawiązanie tego stosunku na podstawie powołania. Nie oznaczało to więc porównania i oceny ko- rzystności dwóch podstaw nawiązania stosunku pracy, lecz porównaniu zawartej umowy o pracę z przepisami prawa pracy, nakazującymi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania.

Jednakże dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym oceny zasadności posta- wionego w kasacji zarzutu naruszenia art. 18 § 2 KP, kwestia ta nie ma znaczenia.

W istocie podstawą oddalenia powództwa o odprawę przewidzianą w § 6 umowy o pracę powoda nie było uznanie, że był to umowny stosunek pracy, a nie stosunek pracy powstały na podstawie powołania. Ocena zasadności tego roszczenia pole- gała bowiem na ustaleniu treści łączącego strony stosunku pracy i spełnienia przes- łanek z § 6 umowy, a nie na ocenie podstawy nawiązania stosunku pracy. Sądy od-

KPC) czy na naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących wykładni oświadczeń woli i treści stosunku prawnego (np. art. 56 KC i 65 KC w związku z art. 300 KP). Skoro więc Sąd drugiej instancji ustalił i ocenił, że przesłanką roszczenia powoda o odprawę określoną w § 6 łączącej strony umowy była tożsamość przyczy- ny odwołania z funkcji w Zarządzie strony pozwanej i rozwiązania stosunku pracy, a takiej tożsamości nie było, to zaskarżony wyrok nie narusza art. 18 KP, wskazanego w kasacji jako jej podstawa.

Wobec tego kasacja nie miała usprawiedliwionych podstaw i podlegała od- daleniu z mocy art. 393 12

KPC. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 KPC.

========================================

Źródło: SAOS (System Analizy Orzeczeń Sądowych) ↗, pobrane 26.09.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.