Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r., znak: 100000/71/18/2022/RED/S Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku działając na wniosek M.O. z dnia 25 października 2022 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 25 października 2021 r. o wydanie decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego wpisanego w dniu 21 grudnia 2020 r. na ruchomości: samochód osobowy Renault Clio, rok produkcji 2015, numer rejestracyjny [...].
Decyzja została wydana na podstawie przepisów art. 83b ust. 1 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) oraz art. 61a par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., Nr 735).
Rozstrzygnięcie organu rentowego nastąpiło po ustaleniu, że płatnik składek O. Sp. z o.o. NIP [...] zalega w ZUS na dzień 21 marca 2022 r. z tytułu zaległości składkowych w kwotach:
- - z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres lipiec 2019 r. - maj 2020 r. w kwocie:
składki - należność główna - 29.847,60 zł; odsetki - 5.743,00 zł; koszty egzekucyjne - 1.812,30 zł; koszty upomnień - 58,00 zł;
- - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres lipiec 2019 r. - maj 2020 r. w kwocie:
składki - należność główna - 8.104,68 zł; odsetki - 1.472,00 zł; koszty egzekucyjne - 517,80 zł; koszty upomnień - 58,00 zł;
- - z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP za okres sierpień 2019 r. - maj 2020 r. w kwocie:
składki - należność główna - 729,05 zł; odsetki - 97,00 zł; koszty egzekucyjne - 54,90 zł; koszty upomnień - 23,20 zł.
Ustalono też, że O. Sp. z o.o. była właścicielem samochodu osobowego Renault Clio nr rej. [...].
W dniu 21 grudnia 2020 r. na skutek wniosku organu wpisano zastaw skarbowy na w/w. pojeździe na kwotę 40.133,49 zł.
Podstawę wpisu zastawu stanowiła prawomocna decyzja z dnia 22 września 2020 r. nr [...].
Zastaw skarbowy zabezpieczał należności ZUS za okres lipiec 2019 - grudzień 2019 r..
W dniu 25 października 2021 r. do Inspektoratu ZUS w Wejherowie wpłynęło pismo pełnomocnika M.O., którym wezwano Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wykreślenia zastawu skarbowego w kwocie 40.133,49 zł wpisanego w dniu 21 grudnia 2020 r. na ruchomości: samochód osobowy Renault Clio, rok prod. 2015, nr rej. [...], nr VIN [...].
Ustalono, że M.O. nie jest płatnikiem składek, którego należności zostały zabezpieczone wpisem zastawu. Nie jest także już właścicielem pojazdu, który nabył zgodnie z fakturą z dnia 24 lipca 2019 r. nr [...] i dowodem zapłaty z 25 lipca 2019 r..
Wskazany wyżej pojazd zgodnie z załączoną fakturą VAT nr [...] zbył w 5 lutego 2021 r. za kwotę 17.750,00 zł.
Wskazano też, że zabezpieczone wpisem zastawu wierzytelności nie wygasły.
W toku czynności wyjaśniających ustalono, że nabycie pojazdu Renault Clio nastąpiło w okresie, gdy wnioskodawca M.O. był prokurentem spółki z o.o. O. (prokura samoistna w okresie od 18 marca 2019 r. do 17 stycznia 2020 r.).
Z chwilą zaprzestania pełnienia obowiązków prokurenta przez M.O. nastąpiła zmiana na stanowisku prezesa zarządu spółki, którym został A.O. (ojciec wnioskodawcy).
Z wyjaśnień pozyskanych w dniu 19 października 2021 r. ze Starostwa Powiatowego w P. Wydział Komunikacji wynikało, że firma O. Sp. z o.o. do tamtej chwili nie zgłosiła sprzedaży pojazdu.
Według dokumentu systemowego w TWZA odnotowano następujące daty zmiany właściciela:
- - 23 maja 2018 r. nabywca: O. Sp. z o.o.;
- - 5 lutego 2021 r. nabywca: M.K., zbywca: M.O.; 24 kwietnia 2021 r. nabywca: D.L., zbywca: M.K..
Zbyty pojazd był jedynym pojazdem mechanicznym zarejestrowanym na spółkę, która od lipca 2019 r. zalega w opłacaniu składek. Po dacie sprzedaży pojazdu tj. 24 lipca 2019 r. na konto płatnika w ZUS wpłynęła tylko jedna wpłata - w dniu 11 września 2019 r. na kwotę 11.190,00 zł, tym samym pozyskane ze sprzedaży środki nie zostały przekazane na konto ZUS.
Oprócz wskazanego wyżej pojazdu spółka nie posiadała innego majątku, a prowadzone postępowanie egzekucyjne było nieefektywne.
Mimo braku zgłoszenia sprzedaży i kupna pojazdu, M.O. zawarł polisę ubezpieczenia komunikacyjnego w PZU za okres 25 lipca 2020 r. - 24 lipca 2021 r. jako właściciel pojazdu.
Wskazaną na wstępie decyzją nr 100 000/71/18/2022/RED/S z dnia 20 stycznia 2022 r. odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku złożonego przez pełnomocnika o wydanie decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego wpisanego w dniu 21 grudnia 2020 r. na ruchomości: samochód osobowy Renault Clio, rok produkcji 2015, numer rejestracyjny [...].
W ocenie organu, M.O. w przedmiotowej sprawie nie posiada statusu strony postępowania administracyjnego, co skutkuje koniecznością wydania przez ZUS decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie oraz wydanie decyzji merytorycznej, której adresatem byłby skarżący.
Poglądu organu co do braku statusu strony przez M.O. nie podzielił pełnomocnik skarżącego, który w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze przywołał okoliczności, które w jego ocenie winny przemawiać za uznaniem, iż skarżący posiada interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem winno być wykreślenie zastawu skarbowego. Wskazał przy tym na potencjalne roszczenia osób trzecich, których adresatem miałby być skarżący.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:
- 1. art. 61a § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i odmówienie wszczęcia postępowania w sytuacji gdy wniosek złożyła strona postępowania,
- 2. art. 28 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegające na błędnym przyjęciu, że M.O. nie ma statusu strony, podczas gdy posiada interes prawny, zaś obowiązujące przepisy wprost wskazują, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek,
- 3. art. 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów administracji publicznej,
- 4. art. 7 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie przeprowadzenie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a tym samym do nie załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
- 5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 i art. 28 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nierozstrzygnięcie o istocie sprawy, tj. o tym czy M.O. przysługuje interes prawny w przedmiotowej sprawie.
Wniesiono o uchylenie decyzji i rozpoznanie wniosku M.O. o wykreślenie zastawu skarbowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Jak słusznie zwrócił uwagę organ w orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny powinien być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny -nie może być wiec uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi lub niepewnymi, które wystąpią lub mogą wystąpić dopiero w przyszłości (zob. wyroki w sprawach II OSK 1125/11, II GSK 1916/12, I OSK 1751/13, II OSK 2863/14, I OSK 1817/15, II OSK 968/17, II OSK 3700/19, II OSK 1382/18).
Przymiotu strony nie posiada również osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego (zob. wyroki w sprawach IV SA 1575/97, II SA/Po 2906/01, II OSK 779/14, II OSK 639/14, II OSK 771/15). Ponadto powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim administracyjnego materialnego (por. uchwała NSA z 3 lutego1997 r., OPS 9/96 oraz wyroki w sprawach np. I OSK 844/09, I OSK 1060/16, II OSK 388/17, II OSK 1617/18, OSK 2382/20). Dopuszcza się również, aby była to norma prawa cywilnego (por. uchwała NSA z 28 maja 2001 r., OPS 1/01, czy też wyroki w sprawach II OSK 2035/10, I OSK 2117/15, II OSK 1605/18, II OSK 3067/19).
Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot, choć pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, to jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. Nie wystarczy zatem wewnętrzne przekonanie danego podmiotu w tym zakresie, które zwykle wiąże się właśnie z interesem faktycznym, a nie prawnym. Skoro zaś art. 28 K.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przymiotu strony postępowania, to ustalenie interesu prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Prawidłowe więc sformułowanie zarzutu kwestionującego stanowisko o braku przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym wymaga od skarżącego powiązania naruszenia art. 28 K.p.a. z tym przepisem prawa materialnego, który przyznaje stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści lub obowiązki. Tym samym przepis taki stanowi podstawę przyznania legitymacji strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie nie wskazano takiego przepisu.
Mając to na uwadze Sąd uznał, że nie sposób podzielić zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez orzekający organ zasad określonych w art. 7 i 8 kpa. Skoro w sprawie niewątpliwie ustalono, że żądanie wszczęcia postępowania zostało złożone przez podmiot nieuprawniony (skarżący nie jest właścicielem samochodu ani nie jest płatnikiem składek, którego należności zostały zabezpieczone wpisem zastawu), za niezasadny należy uznać zasadniczy zarzut naruszenia art. 28 kpa.
W ocenie Sądu organ nie uchybił więc wskazanym w skardze przepisom. W świetle bowiem uwag zawartych na wstępie, poprawnie w sprawie ustalono, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie dysponował interesem prawnym w ocenianym w postępowaniu.
Zasadnie zatem nie został uznany za stronę tego postępowania. W tej sytuacji nie można uznać, że doszło do naruszenia art. 61a § 1 kpa.
Mając to na uwadze skarga będąc niezasadną została oddalona (art. 151 p.p.s.a.).