Uzasadnienie
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do emerytur jego i jego żony w kwotach odpowiednio 1500 i 1300 zł netto oraz że na ich utrzymaniu pozostaje ich syn, który jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wyliczył koszty utrzymania, uwzględniając m.in. wydatki na leczenie w wysokości około 700 zł miesięcznie. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, stoi natomiast przed koniecznością spłaty zaległości podatkowej w kwocie 93.834 zł.
Pismem doręczonym w dniu 23 lutego 2017 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty skarżącemu i jego małżonce emerytur za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości tych świadczeń, wskazującego też formę ich wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, a jeżeli zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za rok 2015, zaświadczenia wystawionego we właściwym urzędzie pracy, że syn skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego na rzecz m.in. tego syna, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w poprzednim punkcie wezwania, oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy wypłacono dopłaty związane z tym gospodarstwem, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, np. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Wezwanie nie zostało dotąd wykonane.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. Po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. oddalił zażalenie na postanowienie odrzucające sprzeciw od tego rozstrzygnięcia, wpis od skargi został uiszczony. Ponadto w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14 oddalono cztery wnioski skarżącego o przyznania prawa pomocy, po raz ostatni postanowieniem z 11 marca 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. We wszystkich przypadkach przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy był fakt, że skarżący lub jego pełnomocnik nie wykonywali wezwania do uzupełniania danych zawartych we wniosku, obejmującego za każdym razem w znacznej mierze te same dokumenty źródłowe.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić tę przesłankę, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać szczególnie od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników.
Tymczasem pełnomocnik skarżącego w ogóle nie odpowiedział na tego rodzaju wezwanie, i to w sytuacji, gdy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, w której również reprezentował skarżącego, kilkukrotnie nie wykonał wezwań do nadesłania w większości takich samych dokumentów. Powtórzyć zatem wypada, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnioskodawcę wzywa się do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia to weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
Brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, a także tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy. Poprzestał on w tym zakresie jedynie na oświadczeniach, które odbiegają od tych złożonych w postępowaniu w tej sprawie i w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, co pogłębia jeszcze wątpliwości, jakie można powziąć w rozpatrywanej materii. W prawomocnym postanowieniu z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 70/14, wykazano niespójność w wyjaśnieniach na temat wysokości emerytur jego i jego małżonki (w świetle części wniosków emeryturę tę miała otrzymywać tylko żona skarżącego, przy czym jej wysokość określano na kwotę bądź 800 zł, bądź 1300 zł). We wniosku rozpoznawanym skarżący pominął majątek, który podawał we wnioskach dotychczasowych, przyznał natomiast, że skład osobowy jego gospodarstwa domowego nie ogranicza się do wyłącznie do jego żony, choć nie dostarczył żadnej dokumentacji na ten temat, w tym zaświadczenia mogącego potwierdzić fakt bezrobocia jego syna.
Podobnie jest również w wypadku nieodpłatnej czynności, na podstawie której, jak stwierdził jego pełnomocnik w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, miał przekazać on temu synowi i innym osobom gospodarstwo rolne stanowiące według skargi główne źródło utrzymania jego i jego żony. Niewątpliwie tego rodzaju czynność może rodzić określone obowiązki po stronie tych osób, co nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Nie nadesłano też dowodów pozwalających oszacować wydatki na leczenie ponoszone przez skarżącego czy jego żonę, a także takich, które choćby uprawdopodabniałyby, iż ich stan zdrowia może się z tymi wydatkami wiązać.
Niewykonanie wezwania wyklucza więc uwzględnienie wniosku;
w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.