Uzasadnienie
W piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r., stanowiącym zażalenie na postanowienie z dnia 7 stycznia 2013 r., odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Dwa dni później skarżący uiścił jednak należny wpis. Mimo to podtrzymał swój wniosek, nadsyłając na wezwanie referendarza sądowego urzędowy formularz PPF z dnia 3 czerwca 2013 r.
Wnioskodawca podniósł, że jego działalność gospodarcza jest zawieszona i że ciążą na nim liczne zobowiązania. Zwrócił także uwagę na stan swojego zdrowia, wymagający zażywania licznych leków, oraz na to, że ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, które zamieszkują z matką. Według wniosku sam skarżący mieszka ze swoją matką, wspierającą go finansowo, mimo iż jej emerytura jest niewielka; posiada też "stary dom" i niewielkie mieszkanie "bez mediów, do remontu".
Pismem doręczonym w dniu 27 czerwca 2013 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, złożenie wyjaśnień na temat wymienionego we wniosku mieszkania, udokumentowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie.
Pismem z dnia 4 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, podkreślając, że ma trudności ze skontaktowaniem się z wnioskodawcą. Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2013 r. referendarz sądowy ten wniosek uwzględnił, przedłużając termin o kolejne 7 dni.
Zarządzenie doręczono w dniu 18 lipca 2013 r., lecz pismem z dnia 25 lipca 2013 r., powołując się na podnoszone wcześniej trudności, zwrócił się o nadanie biegu sprawie.
Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania, ale jego wniosek Sąd oddalił postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r., z kolei zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 437/12.
W uzasadnieniach obu postanowień stwierdzono, że strona nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jakiej można od niej wymagać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Dotyczy to zwłaszcza takiego wnioskodawcy, który, tak jak to jest w niniejszej sprawie, działa w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika.
Tymczasem w rozpatrywanym przypadku wspomniane wezwanie w ogóle nie zostało wykonane, gdyż nie nadesłano ani jednego ze wskazanych w nich dokumentów źródłowych. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
W niniejszej sprawie występuje zaś szczególna konieczność dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego, skoro na wcześniejszym etapie postępowania odmówiono mu przyznania prawa pomocy właśnie z uwagi na fakt, że przedłożony przez niego materiał dowodowy uznano za niewystarczający. Ponadto uiścił on należny w sprawie wpis od skargi, co nie przemawia na rzecz tezy, iż poniesienie kosztów sądowych będzie wiązało się dla niego z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. W konsekwencji by tę tezę potwierdzić lub wykluczyć, należało ustalić co najmniej dochody i wydatki wnioskodawcy, w tym te związane ze spłatą zadłużenia, czemu służyło wezwanie referendarza sądowego. Niewykonanie wezwania pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w nim postawiono i w efekcie nie pozwala uwzględnić wniosku, w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, że w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.