Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 27 lipca 2015 r. w kwocie 100 zł, pełnomocnik F. K. nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oprócz oznaczenia danych wnioskodawcy nie zawarto żadnych innych informacji. Co więcej, druk PPF był niepodpisany.
W dalszej kolejności, braki formalne wniosku usunięto w wyniku wezwania referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2016 r. W poprawionym druku PPF skarżący wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną. Oboje nie posiadają majątku. Jedynym źródłem dochodu w rzeczonym gospodarstwie jest świadczenie emerytalne żony skarżącego w kwocie 1300 zł netto.
Pismem doręczonym adresatowi w dniu 2 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym; dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty skarżącemu i jego małżonce emerytur za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości tych świadczeń, wskazującego też formę ich wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat.
W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy; odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego na rzecz J. K., Z. T. i W. P.; zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w poprzednim punkcie wezwania, oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy wypłacono dopłaty związane z tym gospodarstwem, a jeśli tak, to w jakiej wysokości – ten punkt wezwania należy wykonać, jeżeli któraś z osób prowadzących to gospodarstwo pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym; dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, np. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp.; kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Przybliżone wyżej wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego.
Trzeba w tym miejscu odnotować, że skarżący wielokrotnie w niniejszym postępowaniu składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2014 r. pierwszy z wniosków skarżącego pozostawiono bez rozpoznania. Zażalenie na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1470/14. W kolejnym wniosku (formularz PPF z dnia 14 listopada 2014 r.), skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Na ich majątek składa się jedynie nieruchomość rolna o powierzchni 0,06 ha. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1300 zł netto.
Z kolei w formularzu wniosku z dnia 3 grudnia 2014 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia 14 listopada 2014 r. poprzez jego podpisanie, oświadczono że majątek skarżącego stanowi działka o powierzchni 600 m2 zabudowana domem o powierzchni 60 m2, a dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do emerytury żony w wysokości 800 zł netto. W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił informacje uzyskane od skarżącego. W ich świetle mieszka on wraz z żoną w domu należącym do spółki założonej przez wnuczkę. Małżonkowie nie posiadają rachunków bankowych, swoje dochody przeznaczają na wydatki na leczenie w kwocie 1000 zł, a w pozostałej części na utrzymanie. Utrzymują się oni jedynie z emerytur, których wysokość nie uległa obniżeniu i jest na tym samym poziomie, jak w oświadczeniach złożonych do akt. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 291/15, oddalił zażalenie wniesione na postanowienie z dnia 16 lutego 2015 r. Ostatnio, postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. Sąd kolejny raz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach orzeczenia wskazano, ze skarżący nie udokumentował podnoszonych okoliczności.
Bierna postawa procesowa legła u podstaw orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy także w innym postępowaniu ze skargi F. K.. Ostatnio, mocą postanowienia z dnia 9 maja 2016 r. w sprawie I SA/Gl 70/14, Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników.
Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie nadesłał żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, przy czym uczynił tak ponownie w postępowaniu w sytuacji, gdy taka postawa procesowa już wielokrotnie doprowadziła do oddalenia wniosków o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, wezwanie to obejmowało w większości taką samą dokumentację, jak ta, o którą bezskutecznie wzywano poprzednio.
Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, a także tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy. Strona poprzestała w tym zakresie jedynie na oświadczeniach, które odbiegają od tych złożonych na wcześniejszym etapie postępowania, i to odnośnie tak istotnych okoliczności jak sytuacja dochodowa i stan majątku, co pogłębia jeszcze wątpliwości, jakie można powziąć w sprawie.
W postępowaniu skarżący utrzymywał raz, że emerytura jego żony wynosi 800 zł, jak podał obecnie, raz że 1300 zł,; tę pierwszą kwotę potwierdził jego pełnomocnik, który jednak poinformował, że wnioskodawca również otrzymuje takie świadczenie, choć w wysokości 1400 zł. Kwestia ta wymaga więc szczególnej weryfikacji. Podobnie jest również w przypadku nieodpłatnej czynności, na podstawie której skarżący miał przekazać innym osobom gospodarstwo rolne stanowiące według skargi główne źródło utrzymania jego i jego żony. Niewątpliwie tego rodzaju czynność może rodzić określone obowiązki po stronie tych osób, co nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze wnioskodawcy.
Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.