Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.02.2008r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia 11.07.2008r.,nr[...], w sprawie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2006 na poczet należności podatkowych z tytułu podatku VAT.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" A.F. jest osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, po trzech zawałach serca. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M.F. ur. w 1958r. oraz dwoma córkami: B. F. ur. 1992r. i I. F. ur. w 1990r. Obie córki uczą się w szkole średniej (Technikum Ekonomicznym, Liceum Ogólnokształcącym). M. F. pracuje jako pielęgniarka i uzyskuje pensję w wysokości ok. 1700 zł. miesięcznie, netto. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 100 m2 i nieruchomości gruntowej o pow. 40 a.Posiada samochód marki Lublin z 1996r. i Opel Corsa z 2003r. Podnosi, iż jej sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo ciężka, brak jest środków finansowych na leczenie i pomoce naukowe dla dzieci.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych.
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma Jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przesłany wniosek A. F. o przyznanie prawa pomocy praktycznie nie zawierał informacji mogących stanowić podstawę dokładnej oceny jego sytuacji majątkowej. Stąd też został on wezwany do przedłożenia dokumentów umożliwiających taką ocenę.
W odpowiedzi przesłał pismo, w którym odniósł się do problematycznych kwestii – jednak w sposób nieścisły. Nie nadesłał ponadto: zaświadczenia z właściwego urzędu określającego ilość posiadanych nieruchomości i wysokość opłat z tytułu podatku od przedmiotowych nieruchomości, zaświadczenia z właściwego urzędu o ilości i rodzaju zarejestrowanych na nazwisko F. A. środków transportu, zeznania podatkowego jego i M. F. za 2007r. Podany natomiast spis wydatków nie zawierał żadnych kwot związanych z ich pokrywaniem.
Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów z uwzględnieniem ewentualnych oszczędności i posiadanych dóbr. Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania.
Strona skarżąca wezwana m.in. o te dane, wskazała jedynie rodzaj produktów które są nabywane przez rodzinę. Tak więc nie jest wiadome ile rodzina wydaje na wyżywienie, opłaty, utrzymanie samochodów. Sytuacja ta powoduje w konsekwencji, iż nie jest możliwa rzeczywista ocena kondycji finansowej strony skarżącej i jej rodziny. Nie można bowiem określić i ocenić relacji wydatków do dochodów.
Nie jest też do końca znany, na skutek nieprzesłania odpowiednich dokumentów, stan posiadania i wysokość dochodów.
Biorąc więc pod uwagę fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, A. F. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Dokładna analiza rzeczywistego stanu faktycznego jest natomiast w tej sprawie tym bardziej konieczna, że A. F. raz wprowadził w błąd Sąd co do swojego stanu majątkowego i prawo pomocy zostało mu cofnięte. (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 15.05.2008r. sygn. akt. SA/Kr 1/08 i postanowienie NSA z dnia 18.09.2008r. sygn. akt I OZ 687/08)
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1, art.245§ 2, art. 246§1pkt 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.