Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną S. M. na postanowienie tegoż Sądu z 27 listopada 2009 r. o odrzuceniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 września 2009 r. Nr PO/8251-0018/09/2/IN w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych na poczet zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.
Następnie 22 stycznia 2010 r. S. M. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) -zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego.
W części wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczącej stanu rodzinnego, majątku i dochodów wnioskodawczyni oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, nie posiada żadnych nieruchomości ani zasobów pieniężnych czy też przedmiotów wartościowych, zaś łączne dochody jej i męża z tytułu emerytury stanowią kwotę 1239,06 zł (skarżącej – 510 zł, męża – 729,06 zł).
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 220 ustawy zażalenie m. in. na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest wolne od wpisu. Zatem wnioskodawczyni na mocy tego przepisu zwolniona jest z wymaganych kosztów sądowych i w tym zakresie jej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezprzedmiotowy.
W związku z tym jedynymi kosztami jakie mogłaby ponieść wnioskodawczyni w przedmiotowej sprawie są koszty ustanowienia zawodowego pełnomocnika.
Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem wniosek skarżącego, który w niniejszej sprawie winien być traktowany jako przedmiotowy, należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy.
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8),, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
Mając na względzie informacje zwarte we wniosku o prawo pomocy odnośnie dochodów wnioskodawczyni i jej męża należało stwierdzić, że, nawet przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków na bieżące utrzymanie, poniesienie kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe.
W jej przypadku uznano bowiem, iż uzyskując wspólnie z mężem dochody w wysokości 1239,06 zł nie jest w stanie, po zaspokojeniu podstawowych potrzeb egzystencji dwuosobowej rodziny, wygenerować dodatkowe środki pieniężne związane z postępowaniem sądowym.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.