Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2010r., sygn. akt I SA/Po 1187/08 Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, odrzucił zażalenie, zwrócił z urzędu skarżącemu od Skarbu Państwa kwotę 150,- zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Na w/w postanowienie skarżący złożył zażalenie.
W dniu [...] maja 2010r. skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego/adwokata.
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego/adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że argumentacja skarżącego odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie nie jest wiarygodna. W piśmie uzupełniającym wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że wyrokiem z dnia 21 października 2009r. Sąd Rejonowy w Poznaniu zniósł wspólnotę majątkową małżeńską. Od tego czasu, jak oświadczył utrzymuje się sam i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Referendarz zauważył, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym w dniu 12 maja 2010 r. skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dopiero po doręczeniu pisma z dnia 17 maja 2010r., w którym wezwano skarżącego do udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej żony podał, że z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską nie wie jakie dochody uzyskuje jego małżonka.
W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw (pismo mylnie zatytułowane jako zażalenie na postanowienie), w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie z dnia 29 czerwca 2010 r. Zaznaczył, że jego zadłużenie spowodowało wystąpienie przez małżonkę z wnioskiem o zniesienie wspólności majątkowej. Zdaniem skarżącego wystarczającą pomocą czynioną przez małżonkę jest zgoda na zamieszkanie w stanowiącym jej własność mieszkaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy, prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy.
Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329).
Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Z nadesłanych dokumentów oraz informacji zawartych w formularzu wynika, że skarżący osiąga dochód netto z tytułu renty w wysokości [...] zł, przy czym zajęciu administracyjnemu podlega kwota [...] zł, wyżywienie [...],- zł, opłaty [...],- zł. Ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw w wysokości [...],- zł miesięcznie. Partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w wysokości [...],- zł. Zainteresowany nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Małżonka posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2.
Skarżący wskazał, że nie posiada rachunków bankowych. Posiada z żoną samochód osobowy marki [...], rok prod. [...], wartość rynkowa około [...],- zł zajęty administracyjnie. Oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Z uwagi na ustanowioną rozdzielność majątkową małżeńską nie wie jakie dochody uzyskuje jego małżonka.
Sąd nie dokonał oceny danych zawartych w sprzeciwie, bowiem zawarte w nich informacje stanowią jedynie krytykę skierowaną pod adresem wydanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego.
Sąd zwraca także uwagę, iż pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej nie może być traktowane jako okoliczność wyłączająca obowiązywanie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym małżonkowie obowiązani są m. in. do wzajemnej pomocy. Fakt, iż skarżący przebywa w mieszkaniu, które jest własnością jego żony, wskazuje, iż na taką pomoc skarżący może liczyć.
Ponadto należy stwierdzić, że udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego w całości od kosztów sądowych może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Taka zaś sytuacja w przypadku skarżącego nie zachodzi.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/Karol Pawlicki