Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 18 581 zł.
W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) oraz art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm. – dalej upr), art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. – dalej upol).
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] ustalił F.Z. i Z.O. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 18 581 zł. Podatek rolny ustalono od użytków rolnych o powierzchni 4,1887 ha przeliczeniowych na kwotę 607 zł a podatek od nieruchomości od gruntów pozostałych, o powierzchni 49.929 m2, który po zastosowaniu stawki 0,36 zł/m2 wyniósł 17.974 zł.
Od powyższej decyzji odwołał się F.Z. czyniąc przedmiotem swego zaskarżenia rozstrzygnięcie w części dotyczącej podatku od nieruchomości.
Odwołujący podniósł, że taki wymiar podatku jest nadużyciem i ma znamiona przestępstwa dokonywanego już po raz trzeci od roku 2011. F.Z. wyjaśnił, że został zobowiązany do dokonania na działce nr [...] rekultywacji gruntów po byłej cegielni, zakupionej w 1992 roku, a od dnia 27 lipca 1994 r. likwidowanej z powodu braku gliny do wyrobu cegieł. W 2011 i 2012 roku wykonał prace rekultywacyjne za cenę 25.000 zł, a córka T.K. pracująca i mieszkająca w W. zainwestowała 35.000 zł. W 2003 roku zgłosił rekultywację do odbioru, której jednak organ nie uznał za zakończoną. Wójt Gminy od terenu 3,5 ha naliczył podatek od nieruchomości w kwocie 12.000 zł uznając, że są to użytki kopalne. Tymczasem nie ma tam żadnego materiału budowlanego, takiego jak piasek czy żwir. W roku 1996 biegli z zakresu leśnictwa określili, że działkę nr [...], która obejmuje teren po kopalni należy zalesić.
Odwołujący wskazał również, że Wójt Gminy prowadzi egzekucję z emerytury F.Z. (79 lat) i Z.O. (77 lat), która wynosi 600 zł. Tymczasem podatnik potrzebuje pieniędzy na leczenie. Ponadto opodatkowano pozostałe tereny zabudowane "Bi" o pow. 1,8317 ha, które stanowią od strony drogi głównej wysokie skarpy porośnięte drzewami, natomiast od strony południowej wykorzystywane były jako tereny rezerwowe na złom, żużle i popioły z pieców. Tereny te zostały zrekultywowane i obecnie porośnięte trawą. Budynków i obiektów budowlanych na tym terenie nie ma. Powierzchnia "Bi" jest zdaniem podatnika zawyżona, gdyż wynosi nie więcej jak 0,45 ha.
Odwołujący zakwestionował zasadność zastosowania stawki 0,36 zł za 1 m2 gruntów. Podniósł, że Rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania ze względu lokalizację, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntów. W związku z powyższym odwołujący zażądał zmiany zaskarżonej decyzji.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy.
Kolegium opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym stwierdziło, że opodatkowanie zaskarżoną decyzją gruntów będących w użytkowaniu wieczystym F.Z. i Z.O. nie budzi zastrzeżeń. Z wypisu z rejestru ewidencji gruntów wynika jednoznacznie, że F.Z. i Z.Z. (po zmianie nazwiska Z.O.) są użytkownikami wieczystymi gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej Z. obręb PZ., oznaczonego jako działki nr: [...] o pow.6,2775 ha, nr 661 o pow. 6,5282 ha i nr 662 o pow. 0,4766 ha. Podatnicy pomimo stosownego wezwania nie złożyli informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.
Podatek od nieruchomości organ I instancji obliczył od powierzchni gruntów innych niż użytki rolne, wynikającej z aktualnych zapisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w S. Zgodnie z tymi zapisami grunty o pow. 3,1612 ha sklasyfikowane są jako grunty kopalniane (K), natomiast o pow. 1,8317 ha jako inne tereny zabudowane (Bi). Ustalona zaskarżoną decyzją kwota podatku od nieruchomości stanowi więc iloczyn powierzchni gruntów pozostałych (tj. łącznej powierzchni gruntów kopalnianych i innych terenów zabudowanych) i stosownej stawki podatkowej, przewidzianej dla gruntów pozostałych w Uchwale Nr XXIV/195/2012 Rady Gminy Zarszyn z dnia 30 października 2012 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2012r., poz. 2536). Po zastosowaniu stawki 0,36 zł za 1 m2 powierzchni podatek wyniósł 17.974,44 zł.
Kolegium stwierdziło, że ustalone w zaskarżonej decyzji zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2013 rok zostało obliczone prawidłowo.
W ocenie organu odwoławczego nie ma również podstaw do uwzględnienia podnoszonych przez F.Z. zarzutów dotyczących dokonanej rekultywacji gruntu. Nie ma bowiem dowodów, iż rekultywacja ta została wykonana i stanowi podstawę do zmiany użytków gruntowych podlegających opodatkowaniu. Kolegium wskazało, że dopiero decyzja właściwego organu o zakończeniu rekultywacji stanowić mogłaby podstawę do przyjęcia przy opodatkowaniu innych klas i rodzajów użytków gruntowych, niż wynikające z obecnie obowiązującej ewidencji gruntów. Do chwili obecnej nie została wydana decyzja uznająca rekultywację działki nr [...] za zakończoną. O rozstrzygnięciu niniejszej sprawy muszą więc przesądzić zapisy ewidencji gruntów, które potwierdzają prawidłowość danych przyjętych przy ustalaniu podatku przez organ I instancji.
Odnośnie podnoszonego przez F.Z. żądania w przedmiocie zróżnicowania wysokości stawek, Kolegium wskazało, że w ww. Uchwale Rady Gminy nie przewidziano zróżnicowania stawek podatkowych w sposób opisany przez odwołującego. Dlatego też zarówno Wójt jak i Kolegium nie mają prawa w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku stosować jakichkolwiek innych stawek, niż przewidziane przez Radę Gminy w obowiązującej Uchwale z dnia 30 października 2012 r. W związku z powyższym wskazano, że żądanie F.Z. nie może zostać uwzględnione. Podobnie podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej podatników nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu zobowiązania podatkowego na dany rok.
F.Z. zaskarżył powyższą decyzję w części, w jakiej utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą wysokość podatku od nieruchomości w kwocie 17.974,44 zł. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą decyzją Wójta Gminy w zakresie objętym skargą.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że podtrzymuje zarzuty, które przedstawił w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił, że Rada Gminy nie skorzystała z przysługującego jej ustawowego uprawnienia do różnicowania stawek. Organ I instancji ustalił natomiast podatek od nieruchomości uznając, że na gruncie należącym do skarżącego istnieje kopalnia, która w rzeczywistości nie funkcjonuje od 1994 r. Na terenie oznaczonym jako "Bi" nie ma zabudowań lecz jest gruzowisko. Od 1995 r. tereny są skażone smarami, siarką i ołowiem. W związku z powyższym skarżący oświadczył, że odmawia zapłaty podatku w wysokości przekraczającej opłatę za 0,45 ha powierzchni, która nie jest pokryta gruzowiskiem. Skarżący zaznaczył również, że wartość działki nr [...] została przez biegłego wyznaczona na kwotę 38.664 zł.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem swej skargi F.Z. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Określony w ten sposób przedmiot zaskarżenia wyznaczył jednocześnie granice sprawy rozpoznawanej przez Sąd, dlatego też przedmiotem dalszych rozważań będą jedynie zagadnienia odnoszące się do ustalonego w zaskarżonej decyzji podatku od nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy, nie są kwestionowane dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, ustalone na podstawie wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień 19 marca 2013 r. odnośnie działki nr [...] o łącznej powierzchni 6.2775 ha położonej w obrębie ewidencyjnym PZ..
Z danych tych wynika, że część tej działki o powierzchni 3,1612 ha jest oznaczona jako użytki kopalne. Pozostała część została oznaczona jako grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe i nieużytki. Działka nr [...] o powierzchni 6.5282 ha jest w części oznaczona jako inne tereny zabudowane (1.8317 ha) a w pozostałym zakresie jako grunty orne i nieużytki. Działka nr [...] o powierzchni 0,4766 ha figuruje natomiast jako grunty orne i nieużytki. Wszystkie ww. działki są objęte księgą wieczystą nr KW [...].
Zgodnie z uchwała nr XXIV/195/2012 Rady Gminy Zarszyn z dnia 30 października 2012 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości, stawka od gruntów pozostałych, a więc nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od gruntów nie znajdujących się pod jeziorami, zbiornikami wodnymi retencyjnymi i elektrowniami wodnymi, wynosi 0,36 zł za jeden metr kwadratowy.
Należy więc stwierdzić, że zastosowana przez organ I instancji stawka podatkowa jest odpowiednia dla gruntów o takim przeznaczeniu, jak ujawnione w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowych działek.
W niniejszej sprawie zarówno organ I instancji, jak i następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze były zobowiązane uwzględnić wynikające z ewidencji gruntów i budynków oznaczenie przedmiotowych nieruchomości. Jak wynika bowiem z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 Nr 193, poz. 1287 ze zm.), dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do wymiaru podatków i świadczeń. W przepisie ustanowiono więc zasadę związania organu podatkowego danymi zawartymi w urzędowym rejestrze, jakim jest ewidencja gruntów i budynków, w toku postępowania podatkowego w sprawie o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości. Zasada związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków nie jest kwestionowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, o czym świadczą liczne orzeczenia w tym zakresie (por. wyrok NSA z 14.09.2011, II FSK 533/10, wyrok NSA z 11.05.2011 r.; II FSK 259/10, wyrok NSA z 25.11.2010; II FSK 1291/09, zob. również wyroki WSA w Rzeszowie z 10.11.2011 r., SA/Rz 574/11, z 12.05.2011 r., I SA/Rz 147/11 – wszystkie orzeczenia w bazie cbosa dostępnej na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poza zupełnie wyjątkowymi sytuacjami dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do dokonywania ustaleń w zakresie wielkości powierzchni i przeznaczenia gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe oparły swoje decyzje na danych zawartych w ewidencji, a zatem postąpiły zgodnie z dyspozycją art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu nieuwzględnienia przez organy podatkowe dokonanej rekultywacji na działce nr [...] należy wskazać, że w sprawie zastosowanie mieć będzie ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z zm.). Określa ona zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych, wyłączania ich z produkcji rolnej, jak również tryb postępowania oraz zasady rekultywacji terenów rolnych i leśnych a zdewastowanych na skutek prowadzenia na nich pozarolniczej działalności gospodarczej.
W art. 4 pkt 18 tej ustawy wskazano, że przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
W zakresie rekultywacji ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych przyznaje uprawnienia staroście, który określa w drodze decyzji:
- 1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;
- 2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;
- 3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;
- 4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.
Na szczególną uwagę zasługuje treść pkt 4 bowiem to decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończonej będzie miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Uprawomocnienie się decyzji o zakończeniu rekultywacji umożliwiłoby dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w zakresie przeznaczenia gruntów.
Jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, Starosta S. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. uznał za zakończoną rekultywację gruntów oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], położonych w PZ. Rekultywacja działki nr [...] (na której znajdują się użytki kopalne) nie została uznana za zakończoną.
Przeprowadzenie postępowania w zakresie rekultywacji gruntów jest postępowaniem szczególnym, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntu poprzez uznanie go ponownie za grunt rolny. Ten wyjątkowy tryb nie może być zastąpiony żadnym innym postępowaniem. Tylko w jego toku może dojść do wydania decyzji stwierdzającej, że teren został zrekultywowany. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia jest zaś uznanie danego gruntu za rolny i wpisanie do ewidencji gruntów takiego właśnie przeznaczenia.
Należy podkreślić, że organem właściwym do wydania takiego rozstrzygnięcia jest inny niż występujący w niniejszej sprawie organ podatkowy. Uprawnionym do wydania decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończonej jest bowiem starosta, podczas gdy organem podatkowym jest wójt gminy. Dlatego też w ocenie Sądu Administracyjnego organ podatkowy nie był uprawniony do dokonania samodzielnych ustaleń w zakresie przeznaczenia gruntu i uznania go za grunt rolny, a tym samym do wymierzenia podatku rolnego za przedmiotową część działki, zamiast podatku od nieruchomości. Do wydania decyzji umożliwiającej taką zmianę właściwy jest tylko i wyłącznie starosta po zasięgnięciu opinii właściwego organu np.: urzędu górniczego lub jak w tym przypadku wójta.
Należy jeszcze raz podkreślić, że wydanie decyzji w przedmiocie uznania rekultywacji gruntów za zakończoną umożliwia dopiero dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, gdyż z mocy § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zm.), podstawą do dokonania takich zmian z urzędu są zmiany wynikające z:
- 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,
- 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,
- 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
- 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że dopiero wydanie stosownej decyzji przez starostę o zakończeniu rekultywacji terenu umożliwi zmianę oznaczenia konkretnej działki w ewidencji gruntów i budynków z użytku kopalnego na grunt orny. Z uwagi na przewidziany przez ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych szczególny tryb postępowania przy prowadzeniu rekultywacji, organ podatkowy nie może stwierdzić, czy dana rekultywacja została zakończona. Takie ustalenie wykraczałoby poza uprawnienia organów podatkowych, określone w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.
Zatem wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące zdewastowania a w konsekwencji nieprzydatności nieruchomości nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie podatku o nieruchomości, dopóki nie znajdą odzwierciedlenia w ewidencji gruntów i budynków. Do tego czasu organ podatkowy będzie obowiązany ustalać wysokość zobowiązania podatkowego na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Sąd uznał również, że zarzut skarżącego, iż Rada Gminy nie skorzystała z ustawowego uprawnienia do zróżnicowania stawek podatkowych nie może zostać uwzględniony. W art. 5 ust. 2 upol ustawodawca przyznał radzie gminy możliwość różnicowania wysokości stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania ze względu na lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu. Na podstawie tego przepisu rada gminy nie jest jednak zobowiązana do zróżnicowania stawek podatkowych w oparciu o powyższe kryteria. Nie można więc czynić zarzutu organowi stanowiącemu Gminy, iż nie zdecydował się skorzystać z przyznanej przez ustawodawcę w tym zakresie możliwości. Decyzja co do zróżnicowania stawek została bowiem pozostawiona uznaniu Rady Gminy.
Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji jest zgodna z prawem, gdyż dane z ewidencji gruntów stanowiły w zaskarżonej części wystarczającą i jedyną podstawę do określenia powierzchni i przeznaczenia gruntu oraz wydania na tej podstawie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).