Uzasadnienie
A. J., M. K., U. K., K. K. [1], K. K. [2], B. W., E. C., W. Z., M. K., B. K., E. G., H. K. [1], E. K., H. K. [2] i A. B. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 673/14, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m. [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo trzykrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z niewykonaniem powyższego wyroku (w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 1834/15, I SA/Wa 1300/17 i I SA/Wa 1132/18), organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. skarżący wskazali, że ww. suma stanowić będzie dla nich zadośćuczynienie za rażącą, ponad czteroletnią zwłokę w wykonaniu ww. wyroku. Wystarczającego środka dyscyplinującego nie stanowiło bowiem trzykrotne wymierzenie przez Sąd organowi grzywny, jak też przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej po 100 zł. W tej sytuacji zasadny jest wniosek o przyznanie kwoty po 2000 zł na rzecz każdego ze skarżących.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. wystąpił do uprawionego geodety o wykonanie mapy z rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej o pow. [...] m2, objętej wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Geodeta ten wyjaśnił jednak, że nie jest możliwe wykonanie żądanej mapy, bowiem nie można zlokalizować części gruntu o ww. powierzchni, która nie została objęta odszkodowaniem. Konieczne jest więc uzyskanie treści umowy orzekającej o odszkodowaniu z [...] grudnia 1962 r., zawartej pomiędzy spadkobiercami poprzedniego właściciela a Dyrekcją Rozbudowy Miasta [...]. We wniosku o ustalenie odszkodowania z [...] lipca 1985 r. wnioskodawczyni poinformowała o możliwości dostarczenia tego dokumentu.
Wobec powyższego pismem z [...] stycznia 2019 r. organ wezwał strony postępowania o uzupełnienie dokumentów niezbędnych do wykonania ww. mapy, w celu dalszego prowadzenia postępowania. Mapa z rozliczeniem dawnej nieruchomości jest bowiem niezbędna do zbadania przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 673/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 26 lutego 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu [...] maja 2015 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] lipca 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny, tj. do [...] września 2019 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] maja 2019 r. (k-[...] akt sądowych), którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 673/14. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi m. [...] grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 26 lutego 2015 r., okoliczność że jest to już czwarta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 11 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1834/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 10 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1300/17 – 3000 zł, zaś wyrokiem z 4 października 2018 r. – 4000 zł i po 100 zł sumy pieniężnej dla każdego ze skarżących) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie ww. wyroku.
Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ, po otrzymaniu w dniu [...] maja 2015 r. odpisu prawomocnego wyroku z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 673/14, podjął zaledwie kilka czynności, bowiem wystąpił: w dniu [...] października 2015 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o przesłanie decyzji komunalizacyjnej dotyczącej dz. nr [...] i do Archiwum Państwowego [...] o wydanie kolekcji map i planów [...] obejmujących przedmiotowy grunt; w dniu [...] lutego 2016 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o przesłanie decyzji komunalizacyjnej dotyczącej dz. nr [...] i [...]; w dniu [...] marca 2017 r. do Ministerstwa Finansów i Rozwoju o udzielenie informacji, czy byli właściciele gruntu lub ich następcy prawni otrzymali odszkodowanie za nieruchomość, jak również wezwał pełnomocnika skarżących do wykazania następstwa prawnego po byłych współwłaścicielach gruntu; w dniu [...] czerwca 2018 r. do uprawionego geodety o wykonanie mapy z rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej; w dniu [...] czerwca 2018 r. do [...] Archiwum Wojskowego o udzielenie informacji dotyczących daty rozpoczęcia prac inwestycyjnych na przedmiotowym terenie oraz do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] o wskazanie od jakiej daty w budynkach na ww. gruncie meldowani byli pierwsi lokatorzy; w dniu [...] stycznia 2019 r. do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie dokumentów niezbędnych do wykonania mapy z rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej.
Czynności powyższe podejmowane były zatem z częstotliwością od kilku do kilkunastu miesięcy. Co istotne, organu nie zmobilizowało do intensywniejszego prowadzenia postępowania dowodowego uprzednie trzykrotne wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Takie działanie ma niewątpliwie charakter rażącego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 100 zł. W ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowych kwot uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwoty te stanowią również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo trzykrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] lipca 1985 r., a więc ponad 30 lat temu, oraz nie czynił przy tym odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.