Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I Sa/Wa 723/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał B. N. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych.
W dniu 30 grudnia 2013 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje małżonkowie są emerytami i inwalidami. Utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie brutto [...] zł. Wnioskodawca posiada nieruchomość o pow. ok. [...] m2. Wskazał także, iż z uzyskiwanych dochodów ponosi miesięcznie wraz z żoną następujące wydatki: na mieszkanie [...] złotych, telefon komórkowy i internet [...] zł, energia elektryczna i gaz [...] złotych, lekarstwa [...] złotych. Ponadto oświadczył, że on i żona zaciągnęli spłacają miesięcznie pożyczki w ratach [...] zł oraz utrzymują samochód inwalidzki [...] zł. W rezultacie ich wydatki wynoszą [...] zł.
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 723/09 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W złożonym sprzeciwie od powyższego orzeczenia skarżący wskazał, że w kwestionowanym postanowieniu mylnie wskazano, że wysokość emerytury jego żony wynosi [...] zł. Uzupełnił, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wymienił kosztów ubezpieczenia samochodu inwalidzkiego i jego eksploatacji – [...] zł miesięcznie.
Zarządzeniem z dnia 12 lutego 2014 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość emerytur otrzymywanych przez członków gospodarstwa domowego oraz wykazu z posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że konta bankowego nie posiada. Ponadto wskazał, że łącznie z żoną otrzymują kwotę [...] zł tytułem emerytur. Do wniosku dołączył zestawienie transakcji na rachunku A. N., z którego wynika, że na dzień [...] lutego 2014 r., znajdowała się na nim łączna kwota [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy).
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie już raz Sąd rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 723/09 (k – 85 akt sądowych). wniosek w zakresie ustanowienia adwokata został rozpoznany pozytywnie, natomiast w zakresie kosztów sądowych odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Skoro więc B. N. ma już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, to brak jest podstaw do rozpoznawania w tym zakresie jego wniosku po raz kolejny. Natomiast w przypadku chęci zmiany ustanowionego pełnomocnika z urzędu wnioskodawca powinien wystąpić do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej ze stosownym wnioskiem.
Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego zwolnienia z kosztów sądowych wskazać należy, iż wniosek ten nie mógł być uwzględniony.
Rozpoznawane żądanie jest drugim wnioskiem złożonym w tej sprawie przez skarżącego, co powoduje, że ocena zasadności zwrócenia się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych podlega rozważeniu przez pryzmat przesłanki zawartej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku przesłanki przyznania prawa pomocy, którą jest wykazanie, że składający wniosek nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), "zmianę okoliczności sprawy" odnosić należy do sytuacji finansowej wnioskodawcy, która wskazywać będzie na pogorszenie się możliwości finansowych składającego wniosek.
W złożonym ponownie wniosku skarżący nie wykazał, by zgłoszone żądanie zostało złożone wskutek zasadniczej zmiany jego sytuacji majątkowej. W swoim wniosku skarżący powołał wydatki gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł, dodatkowo w sprzeciwie wskazał koszty utrzymania samochodu w kwocie [...] zł. Deklarowane wydatki stanowią łącznie kwotę [...] zł. Natomiast uzyskiwany w gospodarstwie domowym dochód stanowi kwotę [...] zł (oświadczenie z dnia [...] lutego 2014 r., k. 549 akt sadowych). Przy czym wnioskodawca posiada także majątek w postaci nieruchomości o pow. [...] m2.
Tymczasem, w 2009 r. rozpoznając pierwszy, złożony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd ustalił, że skarżący wraz z żoną osiągał dochód [...] złotych, posiadał mieszkanie o pow. [...] m2 i udziały we współwłasności dwóch działek rolnych. Wnioskodawca wraz żoną miesięcznie ponosił wydatki stanowiące kwotę [...] zł.
Jak z powyższego wynika wzrosły zarówno deklarowane dochody skarżących, jak i ponoszone przez nich wydatki. W powyższej sytuacji nie można uznać, że w sprawie wystąpiła sytuacja, do której nawiązuje art. 165 p.p.s.a.
Podkreślić bowiem należy, że prawo pomocy z założenia ma gwarantować pomoc finansową ze strony Państwa dla osób, które pozostają w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej. Analiza złożonego oświadczenia majątkowego wskazuje na to, że zarówno wnioskodawca jak i jego żona mają zabezpieczone potrzeby bytowe, uzyskują co miesiąc stały dochód. Nie można więc uznać, że skarżący – nawet mimo ponoszenia deklarowanych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i wydatków na lekarstwa - jest osobą tak ubogą, że nie jest w stanie samodzielnie opłacić kwoty kosztów sądowych. Przy czym w niniejszej sprawie należy uwzględnić fakt, że były one przez niego uiszczane.
Jednocześnie podkreślić należy, iż na obecnym etapie rozpoznania sprawy koszty postępowania, które (ewentualnie) może ponieść, to wydatki związane z wniesieniem ewentualnych środków odwoławczych od postanowień Sądu oraz (ewentualne) przyszłe opłaty kancelaryjne.
Powyższe uzasadnia zatem odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.