Uzasadnienie
Skarżący, wnosząc zażalenie datowane na 25 października 2015 r., dotyczące postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Na skutek braku sprzeciwu skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Zażalenie na zarządzenie w tym przedmiocie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny, w związku z czym skarżący został ponownie, w sposób ostateczny, wezwany do uiszczenia ww. wpisu.
Po ponownym wniesieniu o zwolnienie od kosztów sądowych tutejszy Sąd, postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. odrzucił zażalenie z dnia 25 października 2015 r. i umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W wyniku zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia z dnia 25 października 2015 r. i uchylił orzeczenie o umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia zwrócił uwagę, że w sprawie przede wszystkim nie zostały uzupełnione braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy, co stało się zasadniczym powodem uchylenia postanowienia Sądu I instancji w tym przedmiocie.
W rezultacie referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego przedmiotowego wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu. Jednocześnie wezwany został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył wyłącznie uzupełniony formularz wniosku, w którym wskazał, że nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga żadnego dochodu. Zalega z alimentami wobec syna, nie posiada oszczędności gotówkowych ani rzeczy ruchomych. Obecnie pozostaje na utrzymaniu rodziny.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku skarżący podał, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, wynajmuje mieszkanie z czynszem 400 zł, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W rubryce dotyczącej dochodów wskazał swoje nazwisko i powtórzył, że nie ma dochodów. Co do stałych wydatków wnioskodawca ponownie wskazał, że pozostaje na utrzymaniu rodziny, z żoną pozostaje w separacji.
Nie zostały przedłożone żadne wymienione w wezwaniu oświadczenia ani dokumenty źródłowe.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw od ww. orzeczenia, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazał, że aktualnie pozostaje bez pracy i nie osiąga dochodu. Brak środków finansowych na uiszczenie opłaty sądowej wykazał w oświadczeniu majątkowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zwrócić należy uwagę, iż treść powyższej regulacji wyraźnie wskazuje, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu w tym względzie, na mocy art. 255 p.p.s.a., ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy informacje podane na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające dla oceny faktycznej sytuacji finansowej i majątkowej strony lub budzą wątpliwości. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek.
Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Referendarz sądowy trzykrotnie w trakcie trwającego postępowania sądowego wzywał skarżącego o przedłożenie dokumentów pozwalających dokonać prawidłowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy (zarządzenia z dnia 8 czerwca 2015 r., 22 października 2015 r. oraz 31 października 2016 r.), jednak nie zostały przedstawione jakiekolwiek z żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Notoryczne uchylanie się przez wnioskodawcę od zobrazowania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej uniemożliwia Sądowi rzetelną ocenę możliwości płatniczych skarżącego i tym samym uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że na obecnym etapie postępowania sądowego na skarżącym nie ciążą jakiekolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów sądowych w sprawie. Należny w sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł skarżący uiścił w dniu 10 marca 2015 r. (k. 28 akt sądowych). Tym samym, z uwagi na opłacenie przez skarżącego skargi, podlega ona merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.