Uzasadnienie
Pismem z dnia[...]maja 2006r. J. G. złożyła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, składając dodatkowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego.
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2007 r. o sygn. I SAB/Kr 5/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego. Uzasadniając postanowienie podano, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2007 r. o sygn. II FZ 171/07 uchylił poprzednie postanowienie WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2006 r. oddalające wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie zobowiązano WSA w Krakowie, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. (dalej: P.p.s.a.), ponieważ z oświadczenia skarżącej nie wynika jakie ponosi koszty na utrzymanie mieszkania, jaki jest jej stan zdrowia i jakie ponosi wydatki na leki.
W wykonaniu polecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwano skarżącą pismem z dnia [...] października 2007 r. o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. W dniu 12 października 2007 r. ww. wezwanie zostało skarżącej doręczone, a zatem termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 26 października 2007 r., jednakże skarżąca do tego czasu nie dokonała tejże czynności. Ponieważ skarżąca nie uzupełniła wniosku w wyznaczonym terminie, WSA w Krakowie w myśl przepisu art. 257 P.p.s.a. pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania, wskazując że niedopuszczalne jest orzekanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdy wnioskodawca nie przedstawia na wezwanie sądu w trybie art. 255 P.p.s.a. dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Zażalenie od postanowienia WSA w Krakowie wniosła skarżąca, wskazując że z uwagi na fakt, iż na złożoną do tegoż Sądu skargę nie otrzymała żadnej odpowiedzi, w dniu [...] lipca 2007 r. złożyła skargę ponownie wraz z załącznikami, które stanowiły opłata za mieszkanie i trzy faktury za leki. Dodała również, że ustawodawca nie przewidział w ustawie możliwości składania oświadczeń dotyczących stanu zdrowia. Do wniosku dołączono kserokopie potwierdzeń wpłat za energię elektryczną oraz faktur za leki i gaz.
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FZ 191/08) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania wskazując, że: w myśl art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Regulacja zawarta w przepisie art. 257 P.p.s.a wymaga, by wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w terminie, pozostawić bez rozpoznania. Z uwagi na treść art. 6 P.p.s.a, według którego sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, w wezwaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., sąd ma obowiązek wyznaczyć stronie termin, w jakim powinna uzupełnić wskazane braki lub nadesłać dodatkowe dokumenty, a także wskazać rygor grożący w razie niewykonania w oznaczonym terminie wezwania.
Tylko w razie prawidłowego sformułowania wezwania dopuszczalne jest skorzystanie z tegoż rygoru i pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie w wezwaniu skierowanym do skarżącej z dnia 9 października 2007 r. o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wydanym w wykonaniu zarządzenia z dnia [...] października 2007 r., wyznaczony został termin do dokonania w.w. czynności (14 dni od dnia doręczenia wezwania), jednakże nie poinformowano strony o skutkach (rygorze) niezachowania tegoż terminu, tj. pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Tym samym WSA w Krakowie nie dopełnił nałożonego nań przez art. 6 w zw. z art. 257 P.p.s.a. obowiązku udzielania pomocy stronom występującym bez pomocy adwokata czy radcy prawnego. Reasumując należy zaznaczyć, że skarżąca (nie korzystająca z pomocy adwokata ani radcy prawnego) nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieuzupełnienia przedmiotowego wniosku w terminie, jeżeli nie została przez Sąd o grożących jej konsekwencjach poinformowana.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a następuje (w zakresie całkowitym - § 1), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bądź (w zakresie częściowym - § 2), jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie powołanej regulacji prawnej, przyznanie prawa pomocy nie następuje ze względu zły stan zdrowia skarżącego. Nie w ten sposób należy rozumieć wskazanie zawarte w postanowieniu NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r. o sygn. II FZ 171/07, że "z oświadczenia strony nie wynika (...), jaki jest jej stan zdrowia i jakie ponosi wydatki na leki". Przepis art. 255 P.p.s.a. umożliwia przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego poprzez wezwanie strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Natomiast wzywanie strony do składania dodatkowego oświadczenia o jej stanie zdrowia nie znajduje uzasadnienia, nawet jeśli kwestia ta nie została dotychczas wyjaśniona. W sytuacji, gdy strona powołuje się na zły stan zdrowia, możliwe jest wezwanie do wykazania wydatków, jakie jest zmuszona ponosić na leczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Pismem z dnia [...] czerwca 2006r. skarżąca wnosiła o ustanowienie adwokata. Następnie w dniu [...] lipca 2006r. składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego. Jednakże już w dniu [...] czerwca 2006r. skarżąca uiściła w całości należną opłatę sądową w wysokości 100zł. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała więc, że nie może ponieść kosztów postępowania w kwocie 100zł, skoro takie koszty już w całości poniosła, Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając jednak na uwadze, że koszty sądowe to nie tylko opłata z tytułu wpisu sądowego (który skarżąca już opłaciła) Sąd postanowił zwolnić skarżącą w pozostałym zakresie od kosztów sądowych biorąc pod uwagę wielkość miesięcznego dochodu, brak osób wspólnie zamieszkałych ze skarżącą, które mogłyby jej służyć pomocą, a także wielkość wykazanych przez nią wydatków o charakterze bytowym. W ocenie sądu skarżąca nie wykazała, aby nie mogła ponieść kosztów sądowych.
Odnosząc się natomiast do drugiej części wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego to zdaniem Sądu, wniosek ten również zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia pomocy prawnej – załączając przykładowe faktury na kwotę 150zł. za jednorazową poradę prawną i wykazując, że ponosi koszty utrzymania związane z zajmowanym lokalem o pow. 39m2 w wysokości 367,52zł. miesięcznie oraz koszty zakupów lekarstw – co w porównaniu z wysokością otrzymywanej emerytury i pozostałymi kosztami utrzymania (wyżywienie, ubranie itp.) w ocenie Sądu, stanowi podstawę do przyznania pomocy w powyższym zakresie. Ponadto argumenty skarżącej o trudnościach w znalezieniu adwokata, któryby podjął się prowadzenia sprawy, w ocenie Sądu, stanowią dodatkowo o celowości przyznania prawa pomocy w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sad orzekł jak w sentencji.