Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 81/19

Uzasadnienie

Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 15 listopada 2018 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 19 grudnia 2017 r., nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. pozwolenia na budowę budynku usługowo-biurowego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną - zadanie 1: budynek biurowo-usługowy z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną w G., ul. [...], działki nr [..]-[..], obręb ewidencyjny [...].

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A. zwróciła się do Prezydenta Miasta o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-biurowego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną - zadanie 1: budynek biurowo-usługowy z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną w G., ul. [...], działki nr [..]-[..], obręb ewidencyjny [..].

W toku postępowania stanowisko swoje przestawiła Wspólnota Mieszkaniowa składając m.in. pismo z dnia 14 grudnia 2017 r., w którym sformułowała zastrzeżenia do przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego oraz wniosła o wyznaczenie rozprawy administracyjnej. W piśmie tym Wspólnota wskazała, że przeprowadzona ekspertyza techniczna wpływu inwestycji na budynek Wspólnoty jest niepełna i wymagała uzupełnienia. Zwróciła również uwagę, że projekt nie zawiera analizy nasłonecznienia zaś, w jej opinii, planowany budynek będzie powodował ograniczenia naturalnego oświetlenia pomieszczeń budynku Wspólnoty.

Ponadto wskazała, że przedmiotowa inwestycja będzie wymagała znacznej ingerencji w grunt oraz zabezpieczenia budynku Wspólnoty ze względu na to, że ogrodzenie działki nr [..] od strony zachodniej zachodzi na działkę inwestora, co oznacza, że ten pas gruntu stał się własnością członków Wspólnoty poprzez zasiedzenie. Strona zakwestionowała też oświadczenie inwestora dotyczące zapewnienia dojazdu do posesji przy ul. [...].

Decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.

W uzasadnieniu organ odniósł się do uwag Wspólnoty stwierdzając, że ekspertyza techniczna stanu istniejącego budynku Wspólnoty została wykonana przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, zaś przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, nie umożliwiają organom dokonywania ocen przyjętych rozwiązań projektowych. Organ zwrócił uwagę, że projektant dokonał obliczeń na podstawie wytycznych ITB nr 376/2002 i informację taką umieścił w ekspertyzie. Wyjaśniono także, że projekt budowlany został pozytywnie zaopiniowany przez Plastyka Miasta, co wiązało organ architektoniczno-budowlany bez prawa ingerencji w jej ustalenia.

Prezydent stwierdził, że nie została naruszona norma § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, zaś zawarty w projekcie zapis o zapewnionym dojeździe do działki nr [..] odnosi się do spełnienia wymagań miejscowego planu, w którym obsługę komunikacyjną dla działki nr [..] przewidziano od strony ul. [...]. Organ stwierdził też, że strefa oddziaływania projektowanego budynku zamyka się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny.

Organ nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie rozprawy twierdząc, że jej przeprowadzenie nie wpłynęłoby na przyspieszenie lub uproszczenie postępowanie, nie wymaga tego również przepis prawa. Stronom zapewniono czynny udział na każdym etapie postępowania, zaś żądanie strony w omawiany zakresie, zwłaszcza gdy swoje stanowisko mogła przekazać pisemnie, nie determinuje obowiązku przeprowadzenia rozprawy.

W dniu 20 grudnia 2017 r. Wspólnota wniosła kolejne zastrzeżenia do planowanego przedsięwzięcia podnosząc w szczególności kwestię wpływu głębokich wykopów na stabilność należącego do niej budynku sąsiadującego bezpośrednio z terenem inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa, zarzucając wydanie decyzji bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a tym samym przeprowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do organów administracji publicznej. Ponadto, w ocenie strony, organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności celem wyczerpującego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy, jak również naruszył art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego ze względu na pominięcie zgłaszanych, uzasadnionych interesów osób trzecich i wnoszonych w toku postępowania uwag. Jednocześnie, odwołująca podtrzymała swoje uwagi zgłoszone w piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r.

W uzupełnieniu odwołania w piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2018 r. Wspólnota wskazała na błędy w projekcie budowlanym dotyczące usytuowania ściany (oś oznaczona nr 7) z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości od granicy z działką sąsiednią, jako sprzeczne z normą określoną w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a tym samym zagrażające bezpieczeństwu pożarowemu obiektów. Nadto, strona podniosła kwestię wykonania palisady palowej przy granicy z sąsiednim budynkiem i wywołanej robotami budowlanymi możliwości wystąpienia penetracji wody, a tym samym zawilgocenia ściany budynku przy ul. [...]. Wątpliwości Wspólnoty wzbudziła również prawidłowość wyboru osoby sprawdzającej projekt budowlany i jej bezstronności oraz obiektywizm w ocenie zgodności zaprojektowanego obiektu z obowiązującymi przepisami.

W piśmie z dnia 30 maja 2018 r. projektant ustosunkował się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu i uzupełnieniu odwołania, zwracając w szczególności uwagę, że nie istnieje problem przenikania wód opadowych do gruntu, albowiem odprowadzane one są do kanalizacji deszczowej. Stwierdzono także, że nie będzie miało miejsca zawilgocenie piwnic.

Ponadto, w toku postępowania odwoławczego, Wojewoda, działając na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., zobowiązał organ pierwszej instancji do przeprowadzenia dodatkowego postępowania uzupełniającego mającego na celu doprowadzenie projektu zagospodarowania terenu do stanu zgodnego z prawem.

W związku z tym, pismem z dnia 19 lipca 2018 r. Prezydent Miasta zobowiązał inwestora do doprowadzenia projektu zagospodarowania działki do zgodności z wymogami § 8 ust. 3 pkt 2-7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także doprowadzenia usytuowania obiektu do stanu zgodnego z § 12 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 rozporządzenia (otwory okienne i drzwiowe występujące w osi nr 7 budynku, daszek od strony działki nr [..]), z uwzględnieniem przepisów p.poż. i stosownych uzgodnień po wprowadzeniu zmian. Ponadto, nakazano wykonanie projektu zagospodarowania terenu w czytelnej grafice, pozwalającej na odczytanie: granic działek objętych inwestycją oraz działek sąsiednich, numerów tych działek, usytuowanie obiektów na działkach sąsiednich z podaniem odległości od granicy oraz od obiektów, a także wykonanie legendy w sposób opisujący elementy prawidłowo oznaczone i naniesione w projekcie. Organ zobowiązał też inwestora do wykonania prawidłowego poświadczenia zgodności z oryginałem kopii mapy do celów projektowych, na której wykonano projekt zagospodarowania.

W piśmie procesowym z dnia 24 października 2018 r. Wspólnota Mieszkaniowa sformułowała dodatkowe zastrzeżenia, wskazując na zastosowanie tzw. belki transferowej, której nie było w poprzednich rozwiązaniach, a która, w ocenie strony, może obciążyć niesymetrycznie ciężar stojącej na niej ściany, a także - ciężarem opartych na niej stropów – odsadzkę ławy fundamentowej, stanowiącej podporę ściany szczytowej budynku Wspólnoty. Zdaniem strony, ława fundamentowa nie jest w stanie przenieść bezpiecznie na podłoże gruntowe obciążeń i ulegnie zniszczeniu pod wpływem ich działania. W praktyce oznacza to katastrofę budowlaną na skutek zawalenia się ściany szczytowej budynku Wspólnoty.

Ponadto, strona zwróciła uwagę na nieprawidłowy sposób naniesienia zmian w projekcie poprzez zaklejenie istniejącej treści oraz zakwestionowała bezstronność osoby sprawdzającej projekt wskazując, że sprawdzenia dokonała osoba nosząca to samo nazwisko co projektant.

Ustosunkowując się do zarzutów Wspólnoty (pismo bez daty) projektant wyjaśnił, że zaprojektowana belka transferowa nie oddziałuje na podłoże gruntowe znajdujące się bezpośrednio pod nią, ani tym bardziej na elementy istniejącego budynku znajdujące się poniżej rzędnej usytuowania belki. Jak wskazał projektant, belka ta stanowi element wspornikowy, a jej konstrukcja została zaprojektowana jako swojego rodzaju przewieszenie budynku, a nie jako element fundamentowania bezpośredniego. Przy jej projektowaniu przyjęto taki układ konstrukcyjny, aby zapobiec jej ugięciu, które mogłoby pośrednio oddziaływać na odsadzkę fundamentową istniejącego budynku.

Na skutek rozpoznania odwołania Wojewoda decyzją z dnia 15 listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedstawione rozwiązania projektowe odpowiadają wymogom przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla analizowanego terenu, zaś sam projekt zgodny jest z wymogami określonymi w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych budynków oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Gospodarki z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie projektu budowlanego.

Ponadto, projekt zgodny jest z wynikami badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechnicznymi warunkami posadowienia obiektów budowlanych. W tym zakresie Wojewoda wskazał na sporządzoną w sierpniu 2015 r. "Dokumentację badań podłoża gruntowego wraz z opinią geotechniczną" dla budynku usługowego – [..], na podstawie której wykonano "Projekt Geotechniczny Budynku Usługowo-Biurowego". Dokumentacja ta określiła, na podstawie przeprowadzonych badań, że w podłożu występują korzystne warunki gruntowo-wodne, pozwalające na bezpośrednie posadowienie budynku, co skutkuje zaliczeniem inwestycji do II kategorii geotechnicznej w prostych warunkach gruntowych i posłużyła do opracowania projektu konstrukcyjnego posadowienia obiektów wchodzących w skład omawianej inwestycji.

Odnosząc się do zastrzeżeń Wspólnoty co do zgodności projektu budowlanego m.in. z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, w zakresie umieszczenia otworów okiennych klatki schodowej oraz dodatkowego otworu drzwiowego prowadzącego na klatkę schodową w ścianie usytuowanej w osi nr 7, w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działkę nr [..], na której usytuowany jest budynek [...], organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego na podstawie art. 136 k.p.a. postępowania uzupełniającego zmieniono pierwotne rozwiązanie projektowe. W konsekwencji, otwór drzwiowy w parterze budynku przesunięto w kierunku zachodnim i zmieniono jego szerokość, co pozwala stwierdzić, że jest on usytuowany w odległości 4 m od granicy działki nr [..]. Także przyjęte rozwiązania zamienne dotyczące ognioodporności okien na klatce schodowej odpowiadają obowiązującym przepisom, co potwierdza akceptacja rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych (str. 187 projektu).

Zmieniono również wielkość zadaszenia nad zapleczem (oś "E" - pd.-wsch. część budynku), dostosowując jego wymiary do wymagań przepisu § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia – wedle którego, odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do daszku nad wejściem (rys. 04 str. 188) zwróconego w stronę tej granicy. Wojewoda nie dopatrzył się także uchybień w sporządzonej analizie nasłonecznienia i zacienienia wskazując, że projektowany budynek zlokalizowano (strona południowa) w odległości 3,1 m od granicy działki nr [..], która pozwala zachować wymagany czas nasłonecznienia, o którym mowa w § 60 ust. 1 rozporządzenia. Jak zauważył organ, mieszkania dwupokojowe w budynku nr [..] posiadają co najmniej jeden pokój usytuowany od strony wschodniej (ul. [...]) i czas nasłonecznienia wynosi więcej niż 1,5 godziny.

Odnosząc się do uwag strony o negatywnym oddziaływaniu inwestycji na budynek sąsiedni powodującym zmiany w postaci zawilgocenia czy też pęknięć ścian zewnętrznych Wojewoda podkreślił, że organ nie ingeruje w zawartość merytoryczną projektu, a jego ocenie podlega jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem. Ocena organu, jako ściśle związana z przepisami Prawa budowlanego musi w jednoznaczny sposób opierać się na dyspozycji konkretnych norm Prawa budowlanego. Odwołująca się nie przedstawiła natomiast stosownych dokumentów – ekspertyzy technicznej wykonanej przez uprawnione osoby, która wykazywałaby, że budowa nowego obiektu na sąsiednich działkach przyczyni się do degradacji istniejącego budynku nr [..]. Przy czym organ odwoławczy nie widzi podstaw do powołania niezależnych ekspertów celem oceny zastosowanych rozwiązań projektowych dotyczących omawianej inwestycji, o co wnioskowała w odwołaniu strona.

Nie mniej jednak, mając na uwadze powtarzające się w toku postępowania uwagi Wspólnoty dotyczące wykonania w bezpośrednim sąsiedztwie budynku nr [..] palisady palowej, która może spowodować przenikanie wody gruntowej do piwnic budynku, a jej budowa uniemożliwia wykonanie w przyszłości odpowiedniej izolacji ściany oraz w zakresie zastosowania tzw. "belki transferowej", której odziaływanie przeniesione na grunt a następnie na odsadzki ławy fundamentowej ściany budynku Wspólnoty, zdaniem strony skarżącej spowoduje katastrofę budowlaną, Wojewoda wskazał, że zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez projektanta (pismo bez daty w aktach sprawy organu odwoławczego), belka transferowa nie oddziałuje na podłoże gruntowe znajdujące się bezpośrednio pod tym elementem konstrukcyjnym, ani na elementy istniejącego budynku (ławy) znajdujące się poniżej rzędnych usytuowania belki. Obawy zgłaszane przez stronę skarżącą, a dotyczące wykonywania głębokich wykopów w sąsiedztwie budynku, w tym lokalizacja zjazdu, wyjaśnione zostały w projekcie budowlanym.

Zastosowana technologia wiercenia pali CFA i wykonanie palisady wzmocnionej zastrzałami z rur stalowych ogranicza przemieszczenia korony wykopu i tym samym zabezpiecza ściany budynku przed przemieszczeniami (str. 227/12). Przeprowadzona ocena wartości granicznych przemieszczeń konstrukcji (przez uprawnionego projektanta) stwierdza brak wpływu budowy na stan techniczny budynku istniejącego i nie zagraża jego nośności.

Reasumując, Wojewoda uznał, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie uchybia przepisom postępowania, w szczególności niezasadny jest zarzut zaniechania przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które pozwalały na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1. art. 20 ust. 1 oraz art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nanoszenie zmian do egzemplarzy projektu budowlanego po dacie uzyskania wymaganych prawem opinii, uzgodnień i sprawdzeń, nie doprowadziło do sytuacji, że uzgodniono inny projekt niż ten, który został przedłożony jako załącznik do wniosku o pozwolenie na budowę, a zatem projekt przedłożony posiada wszystkie właściwe uzgodnienia,
2. 2. art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji udzielającej pozwolenia na budowę bez poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich tj. mieszkańców budynku przy ul. [...], którego ława fundamentowa znajduję się ewidentnie w kolizji z belką transferową nowoprojektowanego obiektu; skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że ława nie będzie w stanie przenieść bezpiecznie na podłoże gruntowe wszystkich obciążeń i ulegnie zniszczeniu pod wpływem ich działania, co doprowadzi do zawalenia ściany szczytowej budynku Wspólnoty i przedstawiła rysunek projektu, na którym wskazano miejsce, gdzie obciążona belka transferowa zniszczy istniejącą ławę fundamentową budynku Wspólnoty.
3. 3. § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe dokonanie zmian dotyczących przeniesienia otworu drzwiowego w parterze budynku w ścianie usytuowanej w osi nr 7 (strona południowa), podczas gdy przedmiotowe drzwi faktycznie zostały przesunięte 10 cm na zachód, ale nie zostały zwężone, jak podał Wojewoda - nadal mają szerokość 100 cm i nadal są w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki nr [..],
4. 4. § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe sporządzenie części rysunkowej projektu na kopii określonej "za zgodność z oryginałem mapy do celów projektowych w zakresie symboli, znaków, treści oraz skali" zamiast, zgodnie z powyższym przepisem, na mapie do celów projektowych. Ponadto, jeżeli miałaby to być kopia zgodna z oryginałem, to winna zostać poświadczona za zgodność, jednakże taki podpis na niej nie widnieje.

Ponadto, strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia sprawy i brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, poprzez:

1. 1. całkowite pominięcie zarzutu podniesionego w piśmie skarżącej z dnia 24 października 2018 r., zgodnie z którym na szeregu rysunków stwierdzono wniesienie poprawek metodą zaklejenia istniejącej treści i przedstawienia innej na doklejonej kartce papieru,
2. 2. nie odniesienie się do pytań strony na temat zmian nanoszonych w postępowaniu uzupełniającym do trzech egzemplarzy, tj.:
3. – jakie zmiany zostały wniesione do przedmiotowych trzech egzemplarzy,
4. – czy do wszystkich zmienionych egzemplarzy wprowadzono identyczne zmiany,
5. – jak ma zostać rozstrzygnięty problem wydania pozwolenia na budowę jeżeli do czwartego egzemplarza nie wniesiono zmian,
6. – w jaki sposób można odróżnić egzemplarze poprawione od nie poprawionego i w jaki sposób odróżnić między sobą egzemplarze z naniesionymi zamianami, jeśli naniesione zmiany nie są identyczne;
7. 3. niewyjaśnienie wątpliwości zgłoszonych już piśmie z 18 kwietnia 2018 r. i ponowionych w piśmie z dnia 24 października 2018 r., polegających na tym, że sprawdzenie projektu budowlanego zostało wykonane przez osobę noszącą takie samo nazwisko, jak projektant.

W świetle powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić do powstania znacznej szkody po stronie skarżącej, co zostało uprawdopodobnione w toku postępowania, oraz istnieje ryzyko wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych Wojewoda wskazał, że wymiar 4 m dotyczący odległości otworu drzwiowego został naniesiony od linii przerywanej z kropkami, opisanej przez projektanta jako granica działki nr [..] i [..], zatem organ rozpatrujący sprawę nie ma podstaw, aby wymiar ten kwestionować. Podobnie nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować sprawdzenie projektu przez osobę noszącą takie samo nazwisko jak projektant. Żadne przepisy nie regulują tej kwestii, z żadnej regulacji prawnej nie można wywieść zakazu opracowywania i sprawdzania projektu budowlanego przez osoby o takim samym nazwisku.

W odniesieniu do wątpliwości dotyczących wprowadzania poprawek w trzech egzemplarzach projektu, niewniesienia zmian do czwartego egzemplarza, czy też możliwości odróżnienia egzemplarza poprawionego od niepoprawionego, Wojewoda stwierdził, że są one nieuzasadnione i niezrozumiałe. Wyjaśnił, że zatwierdzeniu podlega projekt budowlany w czterech tożsamych egzemplarzach. Ewentualne nanoszenie poprawek najpierw w trzech egzemplarzach uzasadnione jest jedynie względami organizacyjnymi i poprawki te muszą być naniesione również w czwartym egzemplarzu, jednak może to być wykonane później, lecz przed zakończeniem postępowania. Nie ma zatem możliwości, aby zatwierdzono projekt w czterech egzemplarzach, które w jakikolwiek sposób różnią się od siebie.

Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 20 i art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez nanoszenie zmian w projekcie po uzyskaniu uzgodnień, co, w ocenie skarżącej, doprowadziło do sytuacji, że zatwierdzono inny projekt niż ten, który został uzgodniony. Zakres wprowadzonych do projektu poprawek, zdaniem Wojewody, nie wpływał na ustalenia i rozwiązania będące przedmiotem dokonanych uzgodnień, zatem nie zaistniała potrzeba powtarzania tych uzgodnień.

W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej Wspólnoty ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że inwestor przystąpił już do prac budowlanych, tj. ogrodził teren oraz zwrócił się do mieszkańców o udostępnienie mieszkań w celu inwentaryzacji przedwykonawczej. Wraz z pismem przedłożono opinię rzeczoznawcy konstruktora inż. R. N. w sprawie wad projektu budowlanego konstrukcji z lutego 2019 r., z której wynika, że zaprojektowane rozwiązanie budowlane w postaci belki transferowej wpływa na bezpieczeństwo budynku skarżącej, albowiem stwarza sytuację stanowiącą zagrożenie dla konstrukcji istniejącego budynku. Według rzeczoznawcy nastąpi zniszczenie ściany budynku skarżącej ponieważ ściana ta jest murowana i ma grubość kilkukrotnie mniejszą od belki, która jest żelbetonowa, a więc znacznie sztywniejsza. Palisada nr 4 ulegnie prawdopodobnie zniszczeniu po wybudowaniu projektowanej belki.

Sprawdzenie obliczeniowe zaprojektowanej palisady wykazało bowiem, że uwzględnione w projekcie zbrojenie jest przynajmniej dwa razy za małe w stosunku do potrzebnego, zapewniającego bezpieczną i prawidłową pracę statyczną ściany. Rzeczoznawca wskazał, że z powodu braku w projekcie danych dotyczących zbrojenia "tarczy parteru" nie było możliwości wykonania dodatkowej analizy w zakresie wielkości zniszczeń w budynku skarżącej, a tym samym dokonania oceny, czy dojdzie do uszkodzenia, zniszczenia czy katastrofy tego budynku.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 81/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania A. wskazując, że postanowienie to zostało wydane w warunkach nieważności, gdyż A. nie jest podmiotem zainteresowanym w sprawie na prawach strony z uwagi na przeniesienie decyzji organu pierwszej instancji na rzecz B., co zostało dokonane decyzją Prezydenta Miast z dnia 14 stycznia 2019 r., nr[..]. Ponadto, wnosząca zażalenie podniosła, że niniejsza skarga winna zostać odrzucona ze względu na nieprzedłożenie przez pełnomocnika skarżącej dokumentu wykazującego, że skargę złożyła należycie umocowana osoba, tj. uchwały Wspólnoty wyrażającej zgodę na czynność przekraczającą zwykły zarząd.

Odnosząc się do przedłożonej przez Wspólnotę opinii technicznej, strona przedstawiła wyjaśnienia autora projektu konstrukcji zawarte w piśmie z dnia 25 marca 2019 r., szczegółowy opis techniczny przyjętego rozwiązania belki transferowej oraz rysunek o nazwie "Oczep przy budynku sąsiednim". Autor projektu wskazał, że opinia sporządzona na zlecenie Wspólnoty zawiera błędne założenia wskazujące, że pomiędzy belką transferową a ścianą budynku sąsiedniego nie ma dylatacji. Dylatacja, zarówno pionowa pomiędzy belką i ścian, jak i pozioma pomiędzy belką a ewentualną odsadzką fundamentu budynku sąsiedniego (w przypadku gdyby belka faktycznie znajdowała się nad odsadzką) od początku była założeniem projektowym i ta kwestia również wyjaśniana była na etapie postępowania administracyjnego. Jak wskazał projektant, dylatacja między belką transferową a ścianą piwnic jest o wymiarze 140 mm – 200 mm, zaś przemieszczenia będące wynikiem deformacji konstrukcji od obciążenia ścianą i stropami wyższych kondygnacji mieszczą się w granicy 2 mm, co przy zaprojektowanej dylatacji minimalnie 70 mm od lica ławy budynku sąsiedniego, daje pełne bezpieczeństwo konstrukcji.

Autor projektu wskazał też, że opinia przedłożona przez Wspólnotę została wykonana bez wiedzy o rozwiązaniach konstrukcyjnych zastosowanych zbrojeń belki, tj. bez wiedzy o monolitycznej formie węzła. Jak wyjaśnił przy tym projektant, na etapie sporządzania projektu budowlanego finalne rozwiązanie akurat tego węzła nie było przedstawione, a tym samym nie było możliwości wykonania porównania wielkości zbrojenia do należytego zbrojenia konstrukcji. Detale wykonawcze zostały natomiast opracowane dopiero po wykonaniu odkrywek i domiarów geodezyjnych przez Generalnego Wykonawcę, co nastąpiło w lutym 2019 r., już po rozpoczęciu robot budowlanych. Na ich bazie można było stwierdzić jaka jest faktyczna odległość belki transferowej od ściany istniejącego budynku oraz wykonać obliczenia w oparciu o stan faktyczny w celu zwymiarowania elementów.

Reasumując, autor projektu uznał twierdzenia zawarte w opinii za nieprawidłowe, a odnosząc się do wątpliwości strony co do bezpieczeństwa konstrukcji belki transferowej przypomniał, że kwestie te były już przez niego wyjaśniane w toku postępowania (pismo projektanta bez daty w aktach organu drugiej instancji).

W piśmie z dnia 3 kwietnia 2019 r. B.. wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, przedstawiając jednocześnie swoje stanowisko w sprawie. Jak wskazało, po przeniesieniu na nie decyzji o pozwoleniu na budowę rozpoczęła się faza przygotowawcza procesu budowy, w tym negocjowanie i zawarcie umowy z Generalnym Wykonawcą, organizacja placu budowy, jego ogrodzenie, oznakowanie, przeprowadzone zostały również prace odkrywkowe i pomiary geodezyjne, m.in. w zakresie dokładnego położenia ławy fundamentowej i odsadzki fundamentu budynku sąsiedniego.

Odnosząc się zaś do twierdzeń skarżącej o zagrożeniu, jakie konstrukcja przedmiotowego budynku stwarza dla nieruchomości Wspólnoty, wynikających z przedłożonej przez nią opinii, B. powołało się na wnioski wynikające z niezależnej Ekspertyzy dotyczącej analizy przemieszczeń w czasie wznoszenia budynku usługowo – biurowego z garażem podziemnym przy ul. [...]. w G., sporządzonej przez dr hab. inż. M. C. i prof. dr hab. inż. J. T. Ekspertyza ta polegała na wykonaniu analizy obliczeniowej przemieszczeń mogących powstać w czasie wznoszenia budynku oraz przeanalizowanie zakresu przemieszczenia w miejscu najbardziej newralgicznym, tj. w obszarze sąsiadowania konstrukcji nowego budynku z budynkiem skarżącej. W toku analizy sprawdzono również bezpieczeństwo posadowienia budynku przy ul. [...] podczas realizacji zaprojektowanych prac budowlanych.

W konsekwencji autorzy ekspertyzy doszli do wniosku, że we wszystkich fazach obliczeniowych spełnione są warunki równowagi statycznej, co zapewnia bezpieczeństwo konstrukcji budynku realizowanego i brak jego wpływu na konstrukcję budynku sąsiedniego. Największe przemieszczenia obliczeniowe otrzymano w fazie wykonawstwa wykopu. Zarejestrowano osiadanie ściany istniejącego budynku rzędu 0.01 m (1 cm). Stwierdzono, że obciążenia wtórne związane z budową nowego budynku nie spowodują niekorzystnej interakcji z istniejącym budynkiem. Obliczone osiadania wtórne nie przekraczają rzędu kilku milimetrów i są znacznie mniejsze od szczeliny dylatacyjnej pomiędzy budynkami wynoszącej 0.07 m (7 cm).

Jednocześnie, B. zwróciło uwagę, że wątpliwości skarżącej co do rzekomego zagrożenia dla budynku przy ul. [...] były już przedmiotem badania na etapie postępowania administracyjnego oraz zostały szczegółowo wyjaśnione przez autora projektu konstrukcyjnego budynku. W szczególności, autor projektu wyjaśnił, że detale wykonawcze do projektu konstrukcyjnego zostały opracowane dopiero po wykonaniu odkrywek i domiarów geodezyjnych przez Generalnego Wykonawcę, co faktycznie nastąpiło w lutym 2019 r. W wyjaśnieniach tych podkreślono, że dopiero na bazie ww. informacji można było stwierdzić jaka jest faktyczna odległość belki transferowej od ściany istniejącego budynku oraz wykonać obliczenia w oparciu o stan faktyczny w celu zwymiarowania elementów. Z tego wynika, że faktyczna lokalizacja belki transferowej w pionie i w poziomie została potwierdzona dopiero w toku ww. czynności przygotowawczych do rozpoczęcia robót budowlanych, a informacja w tym zakresie przekazana została inwestorowi przez głównego konstruktora w formie rysunku załączonego do szczegółowego opracowania z marca 2019 r. B. zwróciło też uwagę na oświadczenia i wyjaśnienia głównego projektanta z dnia 27 marca 2019 r., załączone do pisma B. Reasumując, B. uznało, że zarzuty skargi są niezasadne, jak również brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r., Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania B. Następnie postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. Sąd umorzył postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt

II SA/Gd 81/19, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, ze względu na cofnięcie w dniu 25 kwietnia 2019 r. zażalenia wniesionego na to postanowienie przez A. W piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2019 r. uczestnik postępowania B. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 19 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył pismo podtrzymujące zarzuty skargi oraz wyjaśnienia rzeczoznawcy sporządzającego opinię złożoną przez Wspólnotę, zawierające uwagi do ekspertyzy przedłożonej przez uczestnika postępowania. Biegły, po konfrontacji projektu budowlanego, na podstawie którego sporządził swoją pierwotną opinię techniczną, z rysunkiem projektu wykonawczego dołączonego do akt sądowych stwierdził, że obejmuje on inne rozwiązanie projektowe niż przedstawione w zatwierdzonym projekcie. Zwrócił uwagę, że projekt wykonawczy nie jest częścią projektu budowlanego i nie podlega zatwierdzeniu. Nie był również znany rzeczoznawcy i nie był przedmiotem jego opinii. Podkreślił przy tym, że projekt wykonawczy nie może być w żadnym zakresie niezgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym.

Z treści stanowiska projektanta przedstawionego w toku postępowania przed Sądem biegły R. N. wywiódł, że projekt budowlany i przyjęte tam kwestionowane przez Wspólnotę rozwiązania konstrukcyjne zostały opracowane bez znajomości, istotnych dla bezpieczeństwa konstrukcji, danych, które pozyskano dopiero w lutym 2019 r. Bez tych danych nie można było mieć wymaganej ustawą pewności co do bezpieczeństwa konstrukcji projektowanego budynku. Według biegłego, dopiero uzyskanie tych danych doprowadziło do zmiany rozwiązań projektowych, co potwierdzają dokumenty i projekt wykonawczy złożony przed Sądem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna, choć nie w całokształcie zarzutów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga danej sprawy administracyjnej a ocenia jedynie, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego podejmowania.

Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że organy architektoniczno-budowlane naruszyły przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutów formalnych formułowanych przez obu uczestników postępowania, tj. A. i B., Sąd nie podzielił ich stanowiska, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a więc że oprócz uchwały w sprawie wyboru Zarządu Wspólnoty, Wspólnota Mieszkaniowa wraz ze skargą powinna była przedłożyć także uchwałę o wyrażeniu przez Wspólnotę zgody na wniesienie przez Zarząd skargi do sądu administracyjnego.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że strona skarżąca jest tzw. dużą wspólnotą mieszkaniową. Należy mieć zatem na względzie, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 737), zwanej dalej u.w.l., zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz. Stosownie zaś do art. 22 ust. 1 u.w.l., czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie. Z art. 22 ust. 2 u.w.l. wynika, że jedynie do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że czynności polegające na reprezentowaniu przed organami administracyjnymi i sądami, zmierzające do ochrony rzeczy wspólnej, są czynnościami zachowawczymi, a co za tym idzie są czynnościami zwykłego zarządu (zob. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2012 r., II OSK 654/11, LEX nr 1219257; wyrok NSA z dnia 8 maja 2015 r., II OSK 2489/13, postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2019 r., II OZ 126/19, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za takim stanowiskiem przemawia również zamieszczony w art. 22 ust. 3 u.w.l. katalog czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, który wyłącza spod tego zarządu jedynie wytoczenie powództwa, o którym mowa w art. 16 u.w.l. Katalog ten ma co prawda charakter przykładowy, trzeba jednak uwzględnić również to, że przepisy dyspozytywne u.w.l. wskazują jako regułę umocowanie zarządu do samodzielnej reprezentacji wspólnoty.

Wyjątków tych nie można więc interpretować w sposób rozszerzający, który czyniłby fikcyjnym funkcjonowanie zarządu jako organu uprawnionego do reprezentacji wspólnoty. Trzeba również wskazać, że argumenty, w świetle których w każdym wypadku, gdy zachodzi konieczność podjęcia czynności zachowawczych, należałoby wymagać udzielenia zarządowi wspólnoty specjalnego umocowania w drodze podjęcia uchwały przez wspólnotę, co byłoby nieracjonalne z punktu widzenia konieczności ochrony jej interesów. Często bowiem działania takie muszą mieć charakter zdecydowany i wymagają podjęcia szybkich decyzji, do których podejmowania zarząd jest obowiązany (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2012 r., I ACa 1117/12, LEX nr 1246688).

W niniejszej sprawie wniesienie przez Wspólnotę Mieszkaniową, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika upoważnionego przez Zarząd Wspólnoty, skargi na decyzję Wojewody z dnia 15 listopada 2018 r., w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, jest czynnością zachowawczą, mającą na celu ochronę interesów Wspólnoty, jako właściciela nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z planowaną inwestycją. Wniesienie skargi stanowiło czynność procesową nieprzekraczającą zakresu zwykłego zarządu, nie było więc potrzeby podejmowania uchwały wyrażającej zgodę na dokonanie tej czynności.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że przedmiotem dokonywanej przez Sąd kontroli jest legalność decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji obejmującej budowę budynku usługowo–biurowego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną w G., przy ul. [...], na ściśle określonych działkach, obręb ewidencyjny [...].

Jak wynika z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, roboty budowlane muszą być poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a decyzja o pozwoleniu na budowę musi być zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie z art. 4 Prawa budowlanego każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na celu budowlane pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Norma ta kształtuje wolność budowlaną jako zasadę prawa wypływającą z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, ustanawiających nakaz poszanowania wolności i własności. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Wobec zasady wolności budowlanej ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której osoby trzecie, a nie inwestor - właściciel nieruchomości, na której ma powstać obiekt budowlany, decydować będą o dopuszczalności jego wybudowania, czy miejscu posadowienia.

W art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego nałożono na właściwy organ obowiązek sprawdzenia przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę:

1. 1. zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska,
2. 2. zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi,
3. 3. kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7,
4. 4. wykonania - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenia projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu lub jego sporządzenia, zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.

W przypadku, gdy projektowana inwestycja mieści się w zakresie reguł projektowania i sytuowania budynków wyznaczonych przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi, nie można, co do zasady, wyprowadzać wniosków zmierzających do ograniczenia prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością, w tym jej zabudowy zgodnie z wolą inwestora.

Przedkładany przez inwestora projekt budowlany składa się z dwóch części: projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego. Ustawodawca zróżnicował zakres badania przez organ każdej z tych części projektu. Pierwsza z nich podlega ocenie zarówno pod kątem zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a także wymaganiami ochrony środowiska i z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

Zakres badania drugiej części projektu budowlanego, tj. projektu architektoniczno-budowlanego, został znacznie ograniczony. Organ administracji architektoniczno-budowlanej ocenia go wyłącznie pod kątem zgodności z planem lub decyzją o warunkach zabudowy oraz wymaganiami ochrony środowiska (art. 35 ust. 1 pkt 1).

W ocenie Sądu niewątpliwe jest, w świetle treści art. 35 ust. 1 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, że organ architektoniczno–budowlany nie może ingerować w zawartość merytoryczną projektu budowlanego, a jego ocenie pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno–budowlanymi, podlega tylko projekt zagospodarowania działki lub terenu. Ograniczenie zakresu oceny projektu architektoniczno-budowlanego nastąpiło m.in. w rezultacie zmiany Prawa budowlanego dokonanego ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718 ze zm.). Na mocy art. 1 pkt 28 lit. b) powołanej ustawy z 27 marca 2003 r. do Prawa budowlanego wprowadzono zasadę, zgodnie z którą odpowiedzialność za merytoryczną zawartość projektu architektoniczno-budowlanego ponosi wyłącznie projektant oraz - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu - sprawdzający projekt, którzy mają obowiązek dołączyć do projektu budowlanego oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego).

Za naruszenie obowiązujących przepisów oraz zasad wiedzy technicznej lub urbanistycznej projektantowi grozi, w zależności od stopnia naruszenia, odpowiedzialność dyscyplinarna (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 41 pkt 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1117) albo zawodowa (art. 45 ust. 2 ustawy z 15 grudnia 2000 r. w zw. z art. 95 Prawa budowlanego). Nieprzestrzeganie przez projektanta w sposób rażący przy projektowaniu lub wykonywaniu robót budowlanych art. 5 Prawa budowlanego stanowi ponadto wykroczenie podlegające karze grzywny (art. 93 pkt 1 Prawa budowlanego).

Niemniej jednak nadzór i kontrola nad przestrzeganiem zgodności rozwiązań architektoniczno–budowlanych z przepisami techniczno–budowlanymi pozostał nadal jednym z podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno–budowlanej, o czym wyraźnie stanowi art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) Prawa budowlanego i na co uwagę zwracają zarówno przedstawiciele judykatury, jak i komentatorzy (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, Gdańsk 2007, s. 119; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2018 r., VII SA/Wa 2663/17, LEX nr 2549103).

Ten podstawowy obowiązek organów architektoniczno–budowlanych nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku przy granicy lub w bezpośrednim zbliżeniu do granicy, czyli w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której pozwolenie dotyczy budowy budynku usługowo–handlowego o wieloelementowej bryle, usytuowanego od strony ulicy [...] w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego od 1936 r. budynku mieszkalnego Wspólnoty Mieszkaniowej. Od strony tej ulicy budynek Wspólnoty ma jedną ze ścian bezpośrednio stykać się z budynkiem objętym inwestycją.

Taką sytuację swoją hipotezą obejmuje przepis § 204 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz.U. 2015. 1422 ze zm.), zwanego dalej jako rozporządzeniem, zgodnie z którym wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. Natomiast przepis § 206 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku. Z § 206 ust. 2 rozporządzenia wynika zaś, że rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana przeznaczenia budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego.

Powyższe oznacza, że w takiej szczególnej sytuacji, dopuszczającej na zasadzie wyjątku przewidzianego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, bezpośrednie zbliżenie nowej inwestycji do ściany budynku istniejącego, usytuowanego w granicy sąsiedniej nieruchomości, to organy architektoniczno–budowlane stoją na straży prawidłowości realizacji wymogów technicznych, służących zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowników istniejącego budynku sąsiedniego i jego przydatności do użytkowania.

W świetle powyższego, ze względu na specyfikę przedłożonego przez inwestora założenia budowlanego, ekspertyza techniczna sporządzona w trybie § 206 § 1 rozporządzenia, obejmująca charakterystykę konstrukcyjną budynku objętego inwestycją oraz budynku sąsiedniego Wspólnoty Mieszkaniowej, powinna być przedmiotem analizy organów orzekających w niniejszej sprawie pod kątem wymogów § 206 ust. 1 rozporządzenia, zwłaszcza wobec zarzutów skarżącej Wspólnoty dotyczących wpływu planowanej inwestycji na konstrukcję jej budynku mieszkalnego.

Tymczasem, pomimo wielokrotnych zastrzeżeń Wspólnoty co do kompletności przedłożonej ekspertyzy technicznej oraz artykułowanych od początku wszczętego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego obaw co do braku dostatecznego zdiagnozowania wpływu m.in. głębokich wykopów planowanych w ramach inwestycji na budynek Wspólnoty, wybudowany jeszcze przed II Wojną Światową, kwestia ta nie została prawidłowo zweryfikowana.

Organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że skoro projekt architektoniczno–budowlany, którego elementem składowym jest ekspertyza techniczna sporządzona w trybie § 206 ust. 1 rozporządzenia, został sporządzony i sprawdzony, w myśl art. 20 ust. 2 i 4 Prawa budowlanego, przez osoby posiadające uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, to podnoszone przez Wspólnotę kwestie oddziaływania planowanej zabudowy, w tym rozwiązań konstrukcyjnych w zakresie fundamentów, na istniejący budynek Wspólnoty, nie wymagają dalszych wyjaśnień i uzasadnienia. Co prawda w toku postępowania odwoławczego organ uzyskał pisemne wyjaśnienie projektanta (pismo bez daty) w zakresie oddziaływania zaprojektowanej belki transferowej na podłoże gruntowe znajdujące się bezpośrednio pod tym elementem konstrukcyjnym i na obsadzkę fundamentową istniejącego budynku, aczkolwiek, w ocenie Sądu, w świetle treści ekspertyzy technicznej, w tym danych o dużym stopniu ogólności, którymi posłużono się w niej, wyjaśnienia te nie wyczerpały wymogów wynikających z § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 rozporządzenia.

Niedostatki w wyjaśnieniu kwestii zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników budynku Wspólnoty oraz niepogorszenia warunków jego eksploatacji wynikających z przyjętych rozwiązań projektowych ujawniły w sposób wyraźny dokumenty przedłożone przez uczestników postępowania w toku postępowania sądowoadministracyjnego, w reakcji na wydane przez Sąd postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, tj. wyjaśnienia projektanta D. S. z dnia 25 marca 2019 r., szczegółowy opis techniczny przyjętego rozwiązania belki transferowej wraz z rysunkiem zatytułowanym "Oczep przy budynku sąsiednim", ekspertyza dotycząca analizy przemieszczeń w czasie wznoszenia budynku usługowo – biurowego z garażem podziemnym przy ul. [...] w G., autorstwa dr hab. M. C. i prof. dr hab. inż. J. T. oraz uwagi rzeczoznawcy inż. R. N. do pisma inwestora, stanowiące załącznik do pisma procesowego skarżącej Wspólnoty z dnia 19 czerwca 2019 r.

Przedłożone dokumenty nie posłużyły Sądowi do ponownego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, albowiem zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych takie opinie i ekspertyzy (złożone po wydaniu ostatecznej decyzji) mogą być jedynie uznane za pogląd strony na zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody (w tym przypadku projekt budowlany), poparte wypowiedzią opiniującego (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., II OSK 760/16, LEX nr 2205344).

W niniejszej sprawie przedłożone opinie i ekspertyzy, dając wyraz stanowisku stron, umożliwiły więc jedynie ocenę, czy organy administracji ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, oraz czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Ich treść, w tym treść przedłożonych rysunków, skutecznie zaś wzbudziła wątpliwości co do prawidłowość ekspertyzy technicznej z § 206 ust. 1 rozporządzenia zatwierdzonej zaskarżoną decyzją, obnażając niedostatki zaakceptowanej przez organy ekspertyzy technicznej stanowiącej część zatwierdzonej dokumentacji projektowej. Ujawniły również uchybienia organów, które zaważyły na losie zaskarżonej decyzji.

W reakcji na postanowienie Sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji, uczestnicy postępowania krytycznie odnieśli się, wspierając opiniami projektanta inwestycji oraz autorytetami naukowymi, do opinii rzeczoznawcy konstruktora inż. R. N. w sprawie wad projektu budowlanego konstrukcji, w której biegły stwierdził, analizując wpływ przemieszczania się belki transferowej na ławę fundamentową istniejącego budynku, że realizacja projektowanego zamierzenia budowlanego może doprowadzić do uszkodzenia, zniszczenia bądź katastrofy sąsiedniego budynku. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że rzeczoznawca konstruktor sporządzający opinię techniczną na zlecenie Wspólnoty opierał się na danych i rysunkach z zatwierdzonej dokumentacji projektowej, w tym zwłaszcza na rysunku zatytułowanym "Plan obudowy wykopu". Według rzeczoznawcy konstruktora z tego projektu fundamentów wynikało, że zaprojektowano dylatację ścian, ale nie zaprojektowano dylatacji pomiędzy belką transferową a ścianami piwnic istniejącego obiektu, co spowoduje mechaniczne oddziaływanie wskazanych elementów.

Rzeczoznawca powołany przez Wspólnotę nie mógł również skorzystać przy sporządzaniu opinii ze szczegółowych danych, które posłużyły projektantowi do sformułowania w ekspertyzie technicznej, sporządzonej w trybie § 206 ust. 1 rozporządzenia i stanowiącej element zatwierdzonej dokumentacji projektowej, końcowego wniosku, że wpływ budowy na stan techniczny budynku istniejącego nie zagraża jego nośności. Danych takich bowiem wskazana ekspertyza nie zawierała. Z ekspertyzy tej wynika, że dla ustalenia wartości granicznych przemieszczeń konstrukcji istniejącego budynku posłużono się tabelą orientacyjnych wartości granicznych przemieszczeń konstrukcji budynków oraz wytycznymi ITB nr 376/2002 "Ochrona zabudowy w sąsiedztwie głębokich wykopów", gdzie zostały określone maksymalne przemieszczenia fundamentów od wykonywanej obudowy wykopu i ustalono, że wynoszą one 5,53 mm i zawierają się w dopuszczalnym przedziale od 5 mm do 7 mm.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy treść ekspertyzy technicznej wzbudziła wątpliwości Wspólnoty co do jej kompletności i przydatności dla oceny okoliczności wskazanych w § 206 ust. 1 rozporządzenia, artykułowane wyraźnie przez cały tok postępowania administracyjnego, to organy winny były te wątpliwości w sposób rzetelny i wnikliwy wyjaśnić, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że warunki bezpieczeństwa użytkowników budynku istniejącego oraz jego przydatności do użytku ze względu na projektowane bezpośrednie sąsiedztwo ze ścianą budynku projektowanego istotnie rzutują na ocenę uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, które to interesy, zdaniem skarżącej Wspólnoty, zostały naruszone.

Tak rozumiana kontrola projektu budowlanego powinna nastąpić zwłaszcza wtedy, gdy w toku postępowania ujawnione zostaną sprzeczne interesy inwestora i osób trzecich, czyli właścicieli nieruchomości sąsiednich. W razie uargumentowanego sporu pomiędzy zainteresowanymi osobami, czy obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób zapewniający bezpieczeństwo użytkowników budynku istniejącego i jego dotychczasową przydatność do użytkowania organ administracji może zwrócić się do projektanta, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, o wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań, a nawet sięgnąć po dowód z opinii biegłych.

Czas i miejsce na wyjaśnienia notyfikowanych organom wątpliwości Wspólnoty był w toku postępowania administracyjnego, a nie przed Sądem. O ile uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego chcieli z przedłożeniem opinii technicznych i ekspertyz osiągnąć skutek prawny, winni byli przedłożyć je w toku postępowania administracyjnego. Okoliczność ta wynika z faktu, że sąd administracyjny nie jest sądem merytorycznym, a jedynie kontrolującym działanie organów administracji publicznej.

Tymczasem, A. wraz zażaleniem na postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz B. przy piśmie z dnia 2 kwietnia 2019 r. przedłożyli wyjaśnienia projektanta oraz szczegółowy opis techniczny przyjętego rozwiązania belki transferowej. B. dołączyło dodatkowo Ekspertyzę dotyczącą analizy przemieszczeń w czasie wznoszenia budynku usługowo – biurowego z garażem podziemnym przy ul. [...] w G. Wskazać należy, że przedłożone przed Sądem wyjaśnienia projektanta oparte zostały na projekcie wykonawczym budynku wraz z opisem rozwiązania i obliczeniami statycznymi, w ramach których ujęto szczegółowe rozwiązania detali, w tym zastosowanych zbrojeń belki i pala. Krytyka opinii rzeczoznawcy powołanego przez Wspólnotę oparta została na zarzucie braku znajomości rozwiązań szczegółowych, w tym nieuwzględnienia dylatacji na całej powierzchni styku pomiędzy budynkami. Na stronie 3 pisma z dnia 25 marca 2019 r. (k. 143 akt sądowych) wyjaśniono, że detale wykonawcze zostały opracowane dopiero po wykonaniu odkrywek i domiarów geodezyjnych przez Generalnego Wykonawcę, co nastąpiło w lutym 2019 r., już po rozpoczęciu robót budowlanych.

Wskazano, że dopiero na ich bazie można było stwierdzić jaka jest faktyczna odległość belki transferowej od ściany istniejącego budynku oraz wykonać obliczenia w oparciu o stan faktyczny w celu zwymiarowania elementów. Dla zobrazowania powyższego, przedłożono rysunki przedstawiające faktyczną lokalizację belki transferowej w pionie i w poziomie oraz rysunek projektu wykonawczego o nazwie "Oczep przy budynku sąsiednim", na którym wyraźnie przedstawiono dylatację.

Z powyższego wynika, co przyznało wprost B. w piśmie z dnia 2 kwietnia 2019 r. (k. 167 akt sądowych), że faktyczna lokalizacja belki transferowej w pionie i poziomie została potwierdzona dopiero w toku czynności przygotowawczych do rozpoczęcia robót budowlanych, a informacja w tym zakresie została przekazana inwestorowi przez głównego konstruktora w formie rysunku załączonego do szczegółowego opracowania z marca 2019 r.

Oznacza to, że zarówno szczegółowy opis techniczny przyjętego rozwiązania belki transferowej sporządzony przez projektanta, jak i ekspertyza naukowców, sporządzone zostały w oparciu o szczegółowe, rzeczywiste dane potwierdzone w terenie, dotyczące oddziaływania projektowanych rozwiązań konstrukcyjnych, w tym belki transferowej, na ściany istniejącego budynku Wspólnoty. Danymi tymi nie dysponował inż. R. N. przy sporządzaniu kontestowanej przez uczestników opinii technicznej. Co więcej, świadczy to również o tym, że nie dysponowali nimi projektanci sporządzający projekt budowlany podlegający zatwierdzeniu.

Zgodnie z dyspozycją § 206 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku wzniesienia budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego, jego budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku. Obowiązek poprzedzenia budowy ekspertyzą techniczną należy traktować w kategoriach ściśle technicznych, jako obowiązek poddania analizie stanu techniczno-budowlanego istniejącego obiektu z punktu widzenia dopuszczalności wzniesienia w jego bezpośrednim sąsiedztwie innego budynku. Innymi słowy, ustanowienie wymagania w postaci sporządzenia ekspertyzy technicznej dotyczy wprost zagadnień natury techniczno-budowlanej i odnosi się do obowiązków projektanta na etapie sporządzania projektu budowlanego, a zatem jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.

Już na etapie przygotowania dokumentacji projektowej powinny zostać określone: po pierwsze rozwiązania projektowe istotne z punktu widzenia oddziaływania na bezpieczeństwo użytkowników budynku bezpośrednio sąsiadującego oraz jego przydatność użytkową, pod drugie uwarunkowania techniczno–budowlane istniejącego budynku. Uwarunkowania te winny zostać zweryfikowane i potwierdzone rzeczywistymi danymi.

W niniejszej sprawie, pomimo tego, że w ekspertyzie technicznej dołączonej do zatwierdzonej dokumentacji projektowej stwierdzono, że dokonano odkrywek fundamentów, projektant już w toku postępowania sądowego wyraźnie oświadczył, że dopiero na podstawie odkrywek i domiarów geodezyjnych dokonanych w lutym 2019 r. można było stwierdzić faktyczne, istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa budynku istniejącego, parametry, tj. odległość belki transferowej od ściany istniejącego budynku, i wykonać obliczenia w oparciu o stan faktyczny w celu zwymiarowania elementów.

W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, nie doszło do prawidłowego zweryfikowania i uzupełnienia ekspertyzy technicznej sporządzonej w trybie § 206 ust. 1 rozporządzenia, w tym kierunku, ażeby jej treść w pełni realizowała zasadniczy cel założony przez ustawodawcę, a mianowicie stwierdzenie, że budowa planowanego obiektu bezpośrednio sąsiadującego z obiektem już istniejącym nie spowoduje zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu ani obniżenia jego przydatności do użytku.

Przeprowadzone w sprawie przez organy w powyższym zakresie czynności nie były ani kompletne, ani też nie zostały poddane należytej analizie. Wyjaśnić przy tym należy, że mimo tego, co podkreślają uczestnicy postępowania, że kwestia oddziaływania belki transferowej na ławę fundamentową projektowanego budynku była podejmowana przez Wspólnotę w toku postępowania administracyjnego, to jednak nie doczekała się w trakcie jego trwania takiego wyjaśniania, które starano się nadrobić dopiero przed Sądem. Ani w piśmie z dnia 30 maja 2018 r., ani w późniejszym wyjaśnieniu projektanta dotyczącym wskazanych kwestii, nieopatrzonym datą, nie wyjaśniono nurtujących Wspólnotę kwestii w sposób, który chociażby w jakimś stopniu był zbliżony do wyjaśnień przedstawionych już przed Sądem. Z wyjaśnień złożonych przez Sądem przez uczestników postępowania wynika, że projektant sporządzając ekspertyzę techniczną oraz wyjaśniając później zastrzeżenia co do kwestii nią objętych nie mógł bazować na rzeczywistych parametrach istotnych z punktu widzenia oceny wpływu projektowanych rozwiązań konstrukcyjnych na budynek istniejący, albowiem dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej dokonano odkrywek i domiarów geodezyjnych, które pozwoliły na wykonanie obliczeń w celu zwymiarowania elementów (k. 167 akt sądowych).

Natomiast organy orzekające w sprawie powyższą kwestię pozostawiły niewyjaśnioną twierdząc, że objęcie treści ekspertyzy oświadczeniem projektanta zwalania je z obowiązku jej merytorycznego badania. Tym samym organy w sposób nieuprawniony pozbawiły się przypisanych im w art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) Prawa budowlanego uprawnień do nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Przy tym, w ocenie Sądu, w ramach wskazanych kompetencji organy architektoniczno-budowlane nie tyle są uprawnione do merytorycznej kontroli ekspertyzy co do jej rzetelnego, zgodnego z przepisami k.p.a. i Prawa budowlanego, zweryfikowania w postępowaniu, w którym ogniskują się sprzeczne interesy różnych stron.

W okolicznościach niniejszej sprawy ze względu na usytuowanie objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku względem budynku Wspólnoty, należy wskazać, że rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego w bezpośrednim zbliżeniu do budynku położonego na działce sąsiedniej, organy administracji powinny były mieć na uwadze konstytucyjny obowiązek równego traktowania wobec prawa oraz przepisy konstytucyjne o ochronie prawa własności. Niedopuszczalne jest bowiem lekceważenie interesów którejkolwiek ze stron (właścicieli sąsiednich nieruchomości). Pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości (w zbliżeniu do granicy) może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją po temu szczególnie uzasadnione przyczyny (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., II OSK 1955/2006 r. dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazują na konieczność zachowania zasady konstytucyjnej równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), podkreślając konieczność szczegółowego wyjaśniania spraw administracyjnych pod względem zachowania tej zasady.

Wyrazem tej zasady jest też art. 7 k.p.a. wymagający badania każdej sprawy administracyjnej w aspekcie zachowania słusznego interesu obywateli, przez co należy rozumieć w szczególności, że obywatele muszą być wobec prawa traktowani na zasadzie równości. Istotne znaczenie ma ta zasada przy ocenianiu interesów właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości, czyli że w prawie sąsiedzkim musi być zachowane równoważenie interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości. Nie jest dopuszczalne uwzględnienie interesu tylko jednej ze stron postępowania (inwestora).

W sprawie, w której wydano zaskarżoną decyzję, w postępowaniu administracyjnym usankcjonowano sytuację, w której żądanie inwestora zadecydowało o optymalnej zabudowie jego działki, zmuszając niejako właściciela działki sąsiedniej do takiego sposobu korzystania z przysługującego mu prawa własności jaki odpowiadał sytuacji stworzonej przez inwestora, podczas gdy inwestor i właściciel działki sąsiadującej powinni mieć równe prawa i korzystanie z prawa przez jednego z nich nie może ujmować prawa drugiego. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozpoznający sprawę o udzielenie pozwolenia na budowę mając na uwadze, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego należy zapewnić ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a w tym właściciela sąsiedniej nieruchomości, względem granicy, przy której ma powstać obiekt budowlany, powinien więc rozważyć ją w szczególności świetle przepisów art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, zawartych w Księdze drugiej - Własność i inne prawa rzeczowe.

Przepis art. 140 k.c. określa treść własności stanowiąc, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Treść tych przepisów wskazuje wprawdzie na to, iż nie ma bezwzględnego zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej, jak też warunku uzyskania na taką budowę zgody sąsiada, a także zbliżenia obiektu do granicy, jednakże nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny rozstrzyga o pozwoleniu na budowę, albo że jest związany wyłącznie przepisami warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zaś tylko od woli inwestora zależy określenie usytuowania obiektu i jest ono wiążące dla organu.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie przestrzegały wskazanych wyżej zasad postępowania, a w szczególności równego traktowania właścicieli sąsiednich nieruchomości i ochrony prawa własności. Organy bowiem zbyt pobieżnie lub wcale nie przeanalizowały formułowanych przez skarżącą Wspólnotę w toku postępowania zarzutów i wątpliwości, w sytuacji, w której przyjęte przez inwestora rozwiązania projektowe w sposób istotny rzutują na ocenę uzasadnionych interesów członków Wspólnoty jako właścicieli nieruchomości.

Materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca sygnalizowała wielokrotnie, że sporządzona ekspertyza techniczna, obejmująca ocenę wpływu rozwiązań projektowych na bezpieczeństwo użytkowania budynku Wspólnoty i jego dalszą przydatność do użytkowania nie jest kompletna. W konsekwencji, Wspólnota oczekiwała rzetelnych wyjaśnień i uzupełnienia ekspertyzy, do którego nie doszło jednak na etapie postępowania administracyjnego. Natomiast, jak wynika z wyjaśnień złożonych już przed Sądem przez uczestników postępowania uzupełnienie ekspertyzy nie tylko było możliwe, ale okazało się, konieczne.

Nie ulega wątpliwości, że powyższe okoliczności powinny być przedmiotem rzetelnych ustaleń przeprowadzanych przez organ architektoniczno-budowlany w toku postępowania, mającego na celu rozpoznanie wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.

To wszystko powoduje, że nie można uznać, że w sprawie wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zaś nie wyjaśnienie i nie wzięcie pod uwagę przez organ administracji wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w postępowaniu wyjaśniająco-dowodowym, zwłaszcza gdy strona powołuje się na te okoliczności, skutkuje uchyleniem decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Oceniając pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał je za niezasadne. Sąd nie podzielił zastrzeżeń Wspólnoty co do braku ponowienia uzgodnień po dokonanym w toku postępowania uzupełnieniu projektu budowlanego. Otóż, jak wynika z pisma Wojewody z dnia 19 lipca 2018 r., zakres wskazanych uzupełnień projektu nie był tego rodzaju, że mógł doprowadzić do istotnych odstępstw od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Uzupełnienia zmierzały do doprowadzenia projektu budowalnego do zgodności z wymogami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1935) oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie. W konsekwencji wprowadzone zmiany nie wymagały powtórzenia uzgodnień, co oznacza, że projekt w tym zakresie spełnia wymagania art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Sąd uznał również za dostatecznie wyjaśnioną i zgodną z wymaganiami § 12 ust. 1 rozporządzenia kwestię odległości ściany projektowanego budynku, znajdującej się w osi nr 7 (strona południowa) z otworem drzwiowym w parterze od istniejącego budynku Wspólnoty. Nie potwierdziły się bowiem zarzuty skarżącej, że oznaczona na rysunku prawidłowa odległość 4 m dzieląca powyższe ściany nie jest liczona do granicy z działką sąsiednią, ale do granicy dzielnicy. W tym miejscu bowiem nie przebiega żadna inna granica, a tylko granica działki.

Również zastrzeżenia skarżącej odnośnie użytej do sporządzania rysunku planu kopii mapy zasadniczej do celów projektowych nie potwierdziły się w świetle wymogów rozporządzenia w sprawie projektu budowlanego, który w § 8 ust. 1 stanowi, że projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien zawierać część opisową oraz część rysunkową sporządzoną na kopii mapy do celów projektowych poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta. Takie potwierdzenie za zgodność z oryginałem mapa użyta przy sporządzaniu projektu w niniejszej sprawie posiada, a zapis "za zgodność z oryginałem mapy do celów projektowych w zakresie symboli, znaków, treści oraz skali", choćby nawet mógł zostać uznany za mylący i wykraczający poza dyspozycję wskazanego przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia, to nie narusza go w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Podobnie rzecz ma się z sugerowanym przez Wspólnotę podmienianiem bądź wycinaniem kartek w projekcie budowlanym. Uznając taką praktykę za nieprawidłową stwierdzić należy, że w niniejszym postępowaniu nie podważono, ażeby czynności takich dokonywano po zatwierdzeniu projektu budowlanego. Dokonując natomiast jakichkolwiek uzupełnień projektu w trakcie postępowania każdą zmianę i każdą kartę opatrzono stosownym numerem i adnotacją organu, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu. Wbrew twierdzeniom Wspólnoty uzupełnieniem objęto również wszystkie egzemplarze projektu budowlanego, sporządzone i zatwierdzone w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy odniósł się w sposób prawidłowy do zarzutów Wspólnoty kierowanych pod adresem osoby sprawdzającej projekt, albowiem wyjaśnił, że nie dostrzega żadnych uchybień w dokumentacji oraz oświadczeniu przedłożonym przez nią w ramach przygotowania dokumentacji projektowej, a nie zostały ujawnione jakiekolwiek okoliczności, które ze względu na wymogi prawne mogłyby podważać jej kompetencje bądź bezstronność. Natomiast zastrzeżenia Wspólnoty co czynności dokonywanych w imieniu inwestora przez T.R. oraz brak odniesienia się do nich przez organ odwoławczy, w ocenie Sądu, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Pomimo niezasadności wyżej przedstawionych kilku zarzutów skargi uchybienia organów, które ujawniono przy ocenie projektu budowlanego w zakresie spełnienia przez przyjęte w nim rozwiązania wymogów bezpieczeństwa użytkowników budynku Wspólnoty oraz jego przydatności do użytkowania przesądziły o konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

W trakcie ponownego rozpoznawania sprawy Wojewoda powinien wziąć pod uwagę zaprezentowane wyżej uwagi, a w szczególności w ramach możliwości wynikających z art. 136 k.p.a. zbadać, czy planowana inwestycja, w kształcie objętym zatwierdzonym projektem budowlanym, spełnia wymogi określone w przepisach techniczno-budowlanych, a zwłaszcza wynikające z § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 rozporządzenia i podjąć rozstrzygnięcie adekwatne do poczynionych ustaleń. Podkreślić przy tym należy, że zatwierdzeniu przez organ architektoniczno-budowlany podlega projekt budowlany w rozumieniu art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego, a nie projekt wykonawczy, który może uszczegóławiać bądź doprecyzowywać rozwiązania projektowe zatwierdzone uprzednio przez organ w decyzji o pozwoleniu na budowę, ale nie może ich zmieniać. Organ winien prowadzić postępowanie z uwzględnieniem konstytucyjnego obowiązku równego traktowania wszystkich stron i ochrony prawa własności.