Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 207, 2003 r., poz. 2016 z zm., dalej powoływanej jako "Prawo budowlane"), nakazał A. i L. K. rozebranie dwóch bram ogrodzeniowych na działce nr [...] w A., stanowiącej własność Gminy L., a będącej drogą gminną – ul. [...] – boczna. Motywując rozstrzygnięcie organ podał, że A. i L. K. są właścicielami działek nr [...] i nr [...]. Między tymi działkami usytuowana jest część działki nr [...], która stanowi własność Gminy L. Ten fakt potwierdza decyzja Wojewody [...] z [...] roku, nr [...] oraz wpis w KW nr [...]. Działka ta stanowi drogę gminną – ul. [...] – boczna (pismo Urzędu Gminy L. z [...] roku).
A. i L. K. ogradzając należące do nich działki nr [...] i nr [...] zbudowali także ogrodzenie w postaci dwóch bram na działce nr [...], zamykając w ten sposób możliwość przejazdu drogą gminną.
Ponieważ droga gminna jest drogą publiczną to stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego budowa ogrodzenia (a bramy stanowią część ogrodzenia) od ich strony wymaga zgłoszenia.
Ponieważ inwestorzy nie dokonali przedmiotowego zgłoszenia, wykonane bramy stanowią samowolę budowlaną o której mowa w art. 49b Prawa budowlanego. Samowola ta podlega legalizacji, ale jednym z jej warunków jest posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 49b ust. 2 pkt 1 w zw. z art.30 ust. 2 i w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 – Prawa budowlanego). Ponieważ bezspornym w sprawie jest, że inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co przesądza o niecelowości postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49b ust. 1 orzeczono rozbiórkę.
W odwołaniu A. K. i L. K. zarzucili decyzji organu I instancji "obrazę prawa cywilnego w przedmiocie prawa własności polegającą na usunięciu bram znajdujących się na ich posesji". Wskazali na prowadzone z ich wniosku postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku w części stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości, położonej w obrębie ewidencyjnym A. na karcie mapy 4, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], o pow. [...] m2, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe bramy wybudowano bez zgłoszenia na należącej do Gminy L. działce nr [...] w A., dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w R. Księga Wieczysta nr [...]. Bramy stanowią fragment ogrodzenia terenu złożonego z działek nr [...] i nr [...], stanowiących własność odwołujących się oraz części gminnej działki nr [...]. Pas tej ostatniej działki znajduje się bowiem między działkami nr [...] i nr [...] i stanowi część (odnogę) ulicy [...], która uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w L. z dnia [...] roku została zaliczona do dróg gminnych.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] zostało zakończone ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] roku o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych została odrzucona postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2007 roku (I SA/Wa 1048/07), a kolejnym postanowieniem tego Sądu z dnia 31 sierpnia 2007 roku odrzucono skargę kasacyjną. NSA w sprawie I OZ 940/07 postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 roku oddalił zażalenie na postanowienie o odrzucenie skargi kasacyjnej.
W takim stanie faktycznym i prawnym oraz w związku z treścią art. 29 ust. 1 pkt 23 i 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, orzeczenie rozbiórki jest zasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego inwestorzy domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji twierdząc, że stanowi ona następstwo "pomyłek prawniczych". Podnieśli także wydanie decyzji przed rozpoznaniem ich zażalenia na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] roku o podjęcie postępowania w sprawie (zawieszonego w dniu [...] roku z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] roku).
Zdaniem skarżących sprawa zakończona zaskarżoną decyzją powinna toczyć się w oparciu o przepisy prawa cywilnego, a Wójt Gminy L. (właściciel działki nr [...]) powinien wystąpić do sądu powszechnego o jej wydanie.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem – w ocenie składu orzekającego – zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko pod tym względem podlega kontroli sądu administracyjnego.
Organy orzekające w sprawie w sposób bezsporny, a w związku z tym akceptowany przez Sąd, ustaliły że działka nr [...] w A. stanowi własność Gminy L. Działka ta zgodnie z uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w A. została zaliczona do dróg gminnych.
Powyższe okoliczności wynikają z powołanych przez organy i znajdujących się w aktach dokumentów, a skarżącym w drodze postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku nie udało się zakwestionować nabycia działki nr [...] z mocy prawa z dniem [...] roku przez Gminę L. Przedmiotowe bramy stanowią część ogrodzenia działek nr [...] i nr [...], zostały usytuowane na działce nr [...], która znajduje się między działkami nr [...] i nr [...]. Bramy ulokowane są więc na drodze publicznej, bowiem zgodnie z ustawą o drogach publicznych z 21 marca 1985 roku (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 z zm.) drogi gminne są zaliczane do dróg publicznych. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy Prawo budowlane ogrodzenie, a więc także ich części w postaci bram, co do zasady nie wymagają pozwolenia na budowę. Nie dotyczy to jednak ogrodzeń od strony dróg ulic, placów torów kolejowych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m – art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu przedmiotowe ogrodzenie, którego część stanowiąca bramy, będąca przedmiotem decyzji, należy zakwalifikować do obiektów budowlanych. Niewątpliwie celem jego budowy było wydzielenie nieruchomości od otoczenia (por. wyrok z 30.04.1999 roku sygn. akt IV SA 1851/96), a nadto art. 29 ust. 1 i 30 ust. 1 pkt 3 dotyczy "budowy" przez którą zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego. W przypadku wybudowania (a także pozostawania w budowie) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest orzec jego rozbiórkę, po wcześniejszym wykluczeniu okoliczności uzasadniających jego legalizację – art. 49b ust.
- 1. Oznacza to, że co do zasady orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego prawem zgłoszenia powinno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym określonym w art. 49b ust.
- 2. Jednakże w sytuacji gdy jest oczywiste, że do legalizacji obiektu nie może dojść bowiem nie istnieje możliwość spełnienia przez inwestora jej warunków to prowadzenie postępowania legalizacyjnego należy uznać za nieuzasadnione.
Jednym z warunków legalizacji jest złożenie przez inwestora oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 kk), o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wynika to z art. 49b ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Skoro zatem, w okolicznościach sprawy, nie było możliwości legalizacji spornych bram, orzeczenie ich rozbiórki odpowiada art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego.
Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności należy podkreślić, że Gmina L. domagała się rozbiórki spornych bram, a postępowanie w takim przedmiocie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego i jest regulowane Prawem budowlanym. Gmina nie występowała o wydanie części działki nr [...], która znalazła się pomiędzy bramami, a w związku z tym brak było podstaw do wystąpienia ze stosownym żądaniem do sądu powszechnego.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) skarga podlegała oddaleniu.