Uzasadnienie
M. P., U. B., Z. P. i J.P. w dniu [...] roku wnieśli wspólny wniosek o dokonanie podziału działki stanowiącej ich współwłasność, położonej w obrębie O., objętej [...].
Po rozpatrzeniu wniosku stron na podstawie zgromadzonej dokumentacji Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] roku, negatywnie zaopiniował wstępny projekt podziału nieruchomości. Postanowienie powyższe zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia [...]roku).
J. P. pismem z dnia [...]roku podtrzymał wniosek z dnia [...]roku podając, że chce dokonać podziału "w celu zniesienia współwłasności – art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i uregulowania spraw związanych z masą spadkową.
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]roku nr [...] odmówił dokonania podziału nieruchomości obręb [...]., karta mapy 3, działka numer [1], numer rejestru gruntu [...], numer księgi wieczystej [...] stanowiącej współwłasność wnioskodawców, spadkobierców W. P. (postanowienie sygn. akt [...]z dnia [...]roku) zgodnie z przedłożonym wstępnym projektem podziału to jest wydzielenie dwóch działek.
W podstawie prawnej organ powołał art. 93 ust. 1 i 3, art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 261 z 2004 roku, poz. 2603 z zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 roku, nr 268, poz. 2663).
W motywach organ stwierdził, że wstępny projekt podziału nie jest zgodny z zapisami obowiązującego planu miejscowego (uchwała Rady Miasta R. nr 545/XXXV/05 z dnia 25 maja 2005 roku – Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 23 czerwca 2005 roku, nr 79, poz. 2145). Zgodnie z planem nieruchomość mająca ulec podziałowi znajduje się w terenie oznaczonym symbolem [...], a częściowo w terenach publicznych dróg dojazdowych o symbolu W [...], dla których wymagane jest zachowanie szerokości w liniach rozgraniczających planowanej drogi 10 metrów.
§ 15 planu nakazuje podczas przeprowadzania postępowania podziałowego, wydzielenie przewidzianych w planie dróg publicznych, a propozycje innego podziału są sprzeczne z planem (§ 15 pkt 3 planu). Wstępny projekt podziału nie jest więc zgodny z ustaleniami obowiązującego planu, bowiem nie przewidują wydzielania działki pod drogę publiczną oznaczoną symbolem W [...].
Nie można także uwzględnić żądania wnioskodawców w oparciu o art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce (...). Strony bowiem jak stwierdzono wyżej wniosły o dokonanie takiego podziału "w celu zniesienia współwłasności – art. 95 pkt 4 i uregulowania spraw związanych z masą spadkową".
Artykuł 95 dopuszcza dokonanie podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego, ale tylko na cele w nim wskazane.
Żądanie stron sprowadzające się do zniesienia współwłasności (uregulowanie spraw spadkowych) nie spełnia warunku określonego w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Współwłaścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o podział nieruchomości wspólnej, przy czym roszczenie to nie dotyczy części nieruchomości, jak to określa art. 95 ust. 4, a udziału w całej nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji, złożonym w imieniu wszystkich wnioskodawców, ich pełnomocnik (równocześnie współwłaściciel) J.P. domagał się jej uchylenia zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i § 3 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie organ odwoławczy zaakceptował ustalony przez organ I instancji stan faktyczny, jego kwalifikację prawną i rozstrzygnięcie.
W jego ocenie żądanego podziału nie można było dokonać w trybie art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami ze względu na brak zgodności z miejscowym planem ani w trybie art. 95 ust. 4, który podział taki przewiduje dla realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z odrębnych ustaw. Przepis ten więc dotyczy sytuacji związanych z dochodzeniem praw do części nieruchomości, a zniesienie współwłasności nieruchomości nie jest takim roszczeniem.
W skardze do Sądu, złożonej przez wszystkich wnioskodawców, wniesiono o uchylenie decyzji organu I i II instancji i podniesiono, że zostały one wydane z naruszeniem art. 6,7,8,9,77 § 1, 80, 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa, a także art. 93 § 3, art. 93 § 5 i art. 95 § 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podkreślono, że organ I instancji pismem z dnia [...]roku poinformował, że w sprawie nie są spełnione przesłanki art. 95 pkt 4 ustawy oraz iż możliwy jest podział zgodnie z ustaleniami planu.
Nadto skarżący podali, że ulica [...] jest drogą wewnętrzną, a nie publiczną. Wydzielone w projekcie podziału działki mają dostęp do drogi publicznej – ulicy [...] i ul. [...]
Odnośnie niedopuszczalności podziału na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy skarżący odwołali się do wyroku z dnia 29 maja 2007 roku sygn. akt I SA/Wa 67/07, który dotyczył analogicznej sytuacji, jak sytuacja w której skarżący złożyli wniosek o podział.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z argumentacją zbliżoną do zawartej w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej do niego decyzji pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi, a jedynie jej granicami. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ocenia wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, lecz zasadniczo z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] roku o odmowie dokonania podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [1], w obrębie [...].
Zdaniem orzekających organów dokonanie podziału tej nieruchomości było niedopuszczalne zarówno w świetle art. 93 ust. 1 i 3, jak i art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
O ile skład orzekający podziela stanowisko organów co do niedopuszczalności podziału w trybie art. 95 pkt 4 ustawy o czym dalej, to uważa, że odmowa podziału w trybie art. 93 ustawy nastąpiła z naruszeniem prawa materialnego – art. 93 pkt 4 ustawy, jak i przepisów procesowych regulujących postępowanie dowodowe.
Zgodnie z art. 93 i 96 ustawy postępowanie w sprawie o podział nieruchomości jest dwuetapowe.
Najpierw zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Następnie dopiero na podstawie postanowienia, organ orzeka w przedmiocie podziału nieruchomości.
Oznacza to, że postanowienie wyrażające opinie, o której mowa w art. 93 ust. 4 ustawy, jest częścią postępowania w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Przepis art. 93 ust. 4 i 5 ustawy ustanawia zatem obowiązek wyrażania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) opinii, o jakiej mowa w ust. 4 w formie przewidzianej w ust.
- 5. Postanowienie to podlega kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.
Wyraźnie należy stwierdzić, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie podziału nieruchomości na podstawie art. 93 ust. 1 i 2 ustawy istnieje obowiązek wyrażenia przez właściwy organ opinii o zgodności podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego.
Z nadesłanych Sądowi akt nie wynika aby postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone ostatecznym postanowieniem.
Postanowienie opiniujące Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Z akt sprawy nie wynika jednak by to postępowanie było kontynuowane i zakończone wydaniem postanowienia. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane bez zachowania trybu opiniodawczego.
Oznacza to, że niniejsze postępowanie w przedmiocie podziału toczyło się z naruszeniem art. 93 ust. 4 i ust. 5 ustawy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że proponowany przez wnioskodawców podział nieruchomości jest niezgodny z ustaleniami planu miejscowego ponieważ nieuwzględnia wydzielenia terenu przewidzianego pod drogę o symbolu "[...]". Organ powołał się przy tym na uchwałę Nr 545/XXXV/05 Rady Miasta R. z dnia 25 maja 2005 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 23 czerwca 2005 roku, nr 79, poz. 4145) i podał, że objęta wnioskiem nieruchomość położona jest w strefie oznaczonej symbolem planu "[...]" – tereny zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności i jednorodzinnej oraz w strefie oznaczonej symbolem "[...]" tereny publicznych dróg dojazdowych. W szczególności organ zacytował zapis § 15 ust. 3 planu.
W tym miejscu należy stwierdzić, że w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi brak jest wypisu z planu na który powołują się organy obu instancji, a dołączony wyrys z planu nie zawiera legendy, oznaczenia podlegającej podziałowi działki ani nie został potwierdzony za zgodność.
Są to braki w zakresie postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 kpa) które uniemożliwiają Sądowi ocenę, czy organ prawidłowo powołał się w treści zaskarżonej decyzji na zapisy obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Braki te winny zostać usunięte w postępowaniu ponownym. W tym postępowaniu należy także wyjaśnić zawartą w piśmie Urzędu Miasta R. z dnia [...] roku podpisanym przez Naczelnika Wydziału Geodezji i Kartografii informację skierowaną do skarżących o możliwości dokonania podziału działki nr [1] zgodnie z ustaleniami planu oraz odnieść się do pisma pełnomocnika ds. Dróg i Gospodarki Komunalnej z dnia [...] roku (wg tego pisma ul. [...] jest drogą wewnętrzną).
Odnosząc się do twierdzeń zaskarżonej decyzji, iż brak jest podstaw (art. 95 pkt 4) do dokonania wnioskowanego podziału niezależnie od ustaleń planu to stanowisko takie Sąd podziela.
Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, co należy rozumieć mimo braku takiego planu lub mimo zawartych w nim postanowień, a nawet wbrew tym postanowieniom, podział nieruchomości może nastąpić jedynie na cele wskazane w art. 95 ustawy. Uregulowanie zawarte w tym przepisie stanowi wyjątek od przyjętej w ustawie o gospodarce nieruchomościami zasady (art. 93 ust. 1), co oznacza niedopuszczalność jego rozszerzającej wykładni.
Skarżący są współwłaścicielami działki objętej wnioskiem o podział i jak wynika z ich pisma z dnia [...] roku domagali się dokonania podziału tej działki na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy " w celu zniesienia współwłasności i uregulowania spraw związanych z masą spadkową".
Artykuł 95 pkt 4 ustawy stanowi, że podział regulowany tym przepisem może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub ustaw odrębnych.
Zmienienie współwłasności nieruchomości przysługującej niepodzielnie kilku właścicielom nie jest roszczeniem w rozumieniu przepisu art. 95 pkt 4 ustawy. W art. 95 pkt 4 ustawy chodzi bowiem o sytuacje związane z dochodzeniem praw do części nieruchomości lub mówiąc inaczej o roszczenia związane z nabyciem własności części nieruchomości. Podział będzie wówczas miał na celu wydzielenie działki będącej przedmiotem nabycia.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z wyżej przedstawionego stanowiska.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 litera a i c w zw. z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy (wpis 200 zł).