Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Go 599/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 4, art. 150 i art. 149 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), po wznowieniu postępowania administracyjnego Burmistrz Miasta odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2021 Nr [...] w sprawie uznania W.K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniu organ wskazał że informacją z dnia [...].01.2021 r. organ zawiadomił Stronę o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci E. N-K. w wysokości 445,02 zł miesięcznie na okres od [...].12.2020 r. do [...].09.2021r. oraz na M. N-K. w wysokości 445,02 zł miesięcznie na okres od [...].12.2020 r. do [...].09.2021 r. W zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji komornik wskazał, że dłużnik zamieszkuje pod adresem: ul. [...]. W związku z powyższym organ pismem z dnia [...].01.2021 r. wezwał Stronę do stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Korespondencja dwukrotnie awizowana nie została podjęta. Pismem z dnia [...].02.2021 r. organ zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania dotyczącego uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w związku z tym, że dłużnik nie stawił się w organie celem przeprowadzenia wywiadu oraz uniemożliwił odebranie oświadczenia majątkowego.

Pismo to zostało podjęte przez dorosłego domownika w dniu 25.02.2021 r. pod w/w adresem. Organ wskazał, że przed wydaniem decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych organ zobligowany był do zbadania, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy, który stanowi, że decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W toku postępowania organ ustalił, że Strona nie wywiązała się z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego, gdyż przed wydaniem w/w decyzji dokonała tylko jednej wpłaty w dniu [...].10.2020 r. na kwotę 313,00 zł. Decyzją z dnia [...].04.2021 r. Nr [...] Burmistrz Miasta orzekł o uznaniu W.K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzja dwukrotnie awizowana nie została podjęta przez dłużnika. W dalszym toku postępowania organ skierował wniosek do Komendy Powiatowej Policji o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeksu Karnego oraz skierował wniosek do CEPiK z zapytaniem czy Strona posiada dokument prawo jazdy. Po otrzymaniu odpowiedzi, że Strona posiada dokument prawo jazdy organ wystąpił z wnioskiem do Starosty o zatrzymanie dokumentu prawo jazdy. W dniu 11.08.2021 r. organ otrzymał od Starosty decyzję z dnia [...].08.2021 r. o zatrzymaniu Stronie dokumentu prawo jazdy kat. B. W dniu 26.08.2021 r. do organu wpłynął wniosek Strony o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2021 r. znak: [...]. Do wniosku zostało załączone pełnomocnictwo z dnia [...].05.2021 r. w którym Strona udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu do prowadzenia sprawy o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2021 r., znak sprawy: [...].

W uzasadnieniu wniosku Strona powołała się na przyczynę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt. 4 twierdząc, że jako Strona postępowania w sprawie wydanej decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie brała udziału bez własnej winy w toczącym się postępowaniu. Strona dowiedziała się z treści decyzji Starosty z dnia [...].08.2021r. w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy kat. B. We wniosku Strona także wskazała, że wierzycielka zakładając sprawę u Komornika Sądowego podała adres rodziców Strony wiedząc, że Strona tam nie przebywa.

Ponadto Strona wskazała że Prokuratura Rejonowa zawiesiła postępowanie wobec Strony ze względu na brak adresu Strony - co jest jednoznaczne, że Strona nie mogła brać udziału ani mieć wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz, że kiedy dowiedziała się o toczącym się postępowaniu skontaktowała się z Komornikiem prowadzącym postępowanie egzekucyjne celem ustalenia dobrowolnych spłat zadłużenia alimentacyjnego.

W związku z tym, że Strona w w.w. wniosku nie wskazała dokładnej daty kiedy dowiedziała się o decyzji z dnia [...].04.2021 r. Nr [...] w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego, została wezwana do usunięcia braku formalnego czyli do wskazania dokładnej w.w. daty. W dniu 30.09.2021 r. na wezwanie Strona odpowiedziała wskazując datę [...].08.2021 r. Organ wskazał, że w dniu 22.02.2021 r. do Strony wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych ponieważ Strona nie stawiła się w tut. organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz uniemożliwiła odebranie oświadczenia majątkowego. Powyższe pismo zostało podjęte przez ojca Strony – B.K. w dniu 15.02.2021 r. W związku z tym, że ojciec Strony podjął zawiadomienie to tym samym zobowiązał się do przekazania Stronie wskazanego wszczęcia postępowania.

W dniu [...].04.2021 r. została wydana decyzja o uznaniu Strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ustawowymi przesłankami uprawniającymi organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych są uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowa: 1) złożenia oświadczenia majątkowego;

1. 2) odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy;
2. 3) odmowa przyjęcia bez uzasadnionej przyczyny propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też udziału w szkoleniu zawodowym. Z kolei art. 5 ust. 3a ustawy stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 3b pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy. Jak wynika z przedłożonych przez Stronę dokumentów tj. pismo z dnia [...].06.2021 r. kierowane przez radcę prawnego do Komornika Sądowego, czy też udzielonego w dniu [...].05.2021 r. pełnomocnictwa dla radcy prawnego do prowadzenia sprawy Strona miała wiedzę o toczącym się postępowaniu już wcześniej, niż w dniu 11.08.2021 r. kiedy to Strona podjęła korespondencję od Starosty. Już w dniu 22.06.2021 r. komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne kierował do Strony pisma tj. zawiadomienie o dokonywaniu wpłat na konto komornika oraz pismo wstrzymujące zajęcie wynagrodzenia za pracę, czy też pismo o akceptacji ratalnej spłaty. Strona mając wiedzę, że sprawa jest u komornika na pewno miała też wiedzę jaki jest stan zaległości, gdyż komornik wyrażając zgodę na dobrowolną spłatę zobowiązany jest do uzgodnienia stanu zadłużenia dłużnika tj. stan zadłużenia i kwota rat. Ponadto w kierowanym piśmie (pismo z dnia [...].06.2021 r.) do komornika pełnomocnik Strony wskazuje, że po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania Strona dokonała płatności świadczenia alimentacyjnego za pośrednictwem przekazu pocztowego. Z zaświadczenia Komornika o dokonanych wpłatach z dnia [...].09.2021 r. wynika, że wpłata ta została dokonana już w dniu [...].05.2021 r. Organ wskazał, że w oświadczeniu z dnia [...].09.2021 r. Strona stwierdziła, że o toczącym się postępowaniu dowiedziała się w czerwcu 2021 r. podczas gdy z akt sprawy wynika, że dowiedziała się o tym w maju 2021 r., gdyż w dniu [...].05.2021 r. udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu do reprezentowania Strony w w/w sprawie. Ponadto Strona twierdzi, że w/w adresu używa jako adresu korespondencyjnego, a do marca 2021r. zamieszkiwała w Niemczech. Strona po powrocie do kraju wiedząc, że toczy się postępowanie wobec niej nie stawiła się w organie po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania i nie dopełniła obowiązku celem wskazania prawidłowego adresu miejsca zamieszkania. Z akt sprawy wynika, że dłużnik zamieszkuje pod w/w adresem na co wskazuje zaświadczenie od komornika oraz oświadczenie wierzycielki. Także w pismach które Sąd Rejonowy kierował do wierzycielki wynika, że Strona na widzenie zabierała dzieci pod wykazywany adres - [...]. Z oświadczenia z dnia [...].09.2021 r. wynika, że Strona była zatrudniona w Niemczech, jednak we wrześniu 2020 r. została zwolniona w związku z COVID-19. Do akt sprawy Strona przedłożyła umowę zatrudnienia zawartą w dniu [...].04.2021 r. z firmą P., gdzie jako adres zamieszkania strona wskazała [...] (mimo, że w oświadczeniu Strona podała, iż jest to adres korespondencyjny od dnia [...].05.2021 r.). Zgodnie z art. 25 ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 877 z późn.zm.) w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy kpa. W myśl art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1041), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, leżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Organ wskazał, że przedmiotowa decyzja była awizowana zgodnie art. 44 § 2 k.p.a. i pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej, w dniu 25.05.2021r. została zwrócona do organu. W takiej sytuacji również na Stronie ciążył obowiązek wykazania, że powyższy adres jest niewłaściwy i winien skontaktować się organem po otrzymaniu zawiadomienia z dnia [...].02.2021 r. o wszczęciu postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązania alimentacyjnego. Organ podkreślił, że decyzja w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu.

Od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie: 1) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez kierowanie korespondencji do W.K. na adres pod którym nie zamieszkiwał, nie był zameldowany i do osób, które nie były jego domownikami, co doprowadziło do pozbawienia strony prawa do wzięcia czynnego udziału w sprawie;

2) art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepoinformowanie W.K. o wszczęciu postępowania. W uzasadnieniu strona wskazała, że dopiero w Prokuraturze Rejonowej dowiedziała się o tym, że toczy się przeciwko niej postępowanie karne o czyn z art. 209 kk, po uzyskaniu tej wiedzy skontaktowała się z Komornikiem Sądowym w celu ustalenia sposobu dobrowolnej spłaty zadłużenia alimentacyjnego oraz sposobu spłaty bieżących alimentów. Również w postepowaniu egzekucyjnym wierzycielka wskazała niewłaściwy adres zamieszkania strony, podając adres zamieszkania rodziców dłuznika. Z treści decyzji będącej przedmiotem odwołania strona dowiedziała się o tym, że w obrocie prawnym istnieje decyzja o uznaniu ją dłużnika alimentacyjnego. Istnieje zatem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w celu umożliwienia stronie wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy. Burmistrz Miasta błędnie ocenił skuteczność doręczenia skarżącemu zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania jak i samej decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. Powoływanie się na treść pełnomocnictwa nie zmienia faktu, że zostało ono udzielone już po wydaniu decyzji z [...] kwietnia 2021 r., w którym to postępowaniu strona nie brała udziału.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu odwołania W.K. od powyższej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] listopada 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2021 r. Nr [...] w sprawie uznania W.K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Przesłanki wznowienia postępowania określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, że przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a i 145b kpa. Jako jedną z przesłanek wznowienia postępowania k.p.a. wymienia w art. 145 § 1 pkt 4 sytuację, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią nie zawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny.

Brak winy strony podlega udowodnieniu. Nie wystarczy więc tutaj prawdopodobieństwo - por. wyrok NSA w Lublinie z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 652/97, LEX nr 34721: "Gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.". Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Przez pojęcie dowiedzenia się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji.

Chodzi tu o takie dane jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy z zastrzeżeniem, iż nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Pełnomocnik strony wskazuje, iż strona dowiedziała się o decyzji będącej przedmiotem postępowania z treści decyzji Starosty z dnia [...].08.2021 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy W.K. już w dniu [...] maja 2021 r. udzielił radcy prawnemu K.G. pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...].04.2021 r. znak sprawy: [...].

Zatem o treści decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania strona dowiedziała się najpóźniej w dniu 24 maja 2021 r. tj. w dniu udzielenia pełnomocnictwa, nie zaś jak wskazuje pełnomocnik dopiero w dniu 10.08.2021 r. Gdyby strona dowiedziała się o decyzji z dnia [...].04.2021 r. dopiero z treści decyzji Starost z dnia [...].08.2021 r. to nie mogłaby udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania jej interesów w postępowaniu wznowieniowym w dniu [...].05.2021 r. Wskazać należy, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok NSA z 8 marca 2018 r., II OSK 2101/17, LEX nr 2476012, wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2021 r., II SA/Gd 614/20).

Wobec faktu, iż wniosek o wznowienie postępowania, jak wynika z treści w/w art. 148 § 1 k.p.a. należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, wniosek złożony w dniu 24.08,.2021 r. należy uznać za spóźniony (złożony z uchybienie terminu do jego złożenia). Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ podnósł, iż dotyczą one decyzji z dnia [...].04.2021 r. znak: [...] w sprawie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które wobec nie złożenia wniosku o wznowienie postępowania w ustawowym terminie, nie mogą być przedmiotem rozważań.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 roku znak [...] W.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) tj. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 KPA poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na zaniechaniu zbadania, czy nie zachodzą uzasadnione okoliczności przemawiające za wznowieniem postępowania o uznanie skarżącego za dłużnika alimentacyjnego; b) tj. naruszenie art. 10 k.p.a. wz. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez kierowanie korespondencji do W.K. na adres pod którym on nie zamieszkiwał, nie był zameldowany i do osób, które nie były jego domownikami, co doprowadziło do pozbawienia strony prawa do wzięcia czynnego udziału w sprawie, c) tj. naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niepoinformowanie W.K. o wszczęciu postępowania; d) tj. naruszenia art. 148 § 1 i 2 KPA poprzez nieprawidłowe oznaczenie terminu, w którym skarżący dowiedział się o przedmiotowej decyzji, a tym samym błędne wyliczenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) PPSA skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto na podstawie art. 200 PPSA wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zawarto również wniosek na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 PPSA o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ II instancji lakonicznie wskazał, iż skarżący udzielił pełnomocnictwo swojemu pełnomocnikowi w dacie [...] maja 2021 r., także w tej dacie dowiedział się o toczącym postępowaniu i decyzji. Organ nie wziął jednak pod uwagę, iż pełnomocnictwo zostało wypisane "in blanco". W.K. prowadził wiele spraw w Kancelarii swojego pełnomocnika, z uwagi na jego pracę zawodową za granicą pełnomocnik dał mu do podpisania blankiet "in blanco", co jest zgodne z obecnym porządkiem prawnym. W.K., gdy tylko powziął informację o tym, iż został uznany za dłużnika alimentacyjnego, co miało miejsce w dniu 10 sierpnia 2021 r., zadzwonił do swojego pełnomocnika i zlecił mu prowadzenie kolejnej sprawy. Wobec czego pełnomocnik, skierował odpowiednie pismo do organu, powołując się na pełnomocnictwo podpisane w dniu [...] maja 2021 r. Organ nie zbadał dokładnie kwestii podnoszonej przez skarżącego, iż nigdy nie otrzymał decyzji, bowiem była ona kierowana pod adres pod którym nigdy nie mieszkał, ani nie był zameldowany.

Organ oparł swoją wiedzę tylko na zapewnieniach wierzycielki, która wskazała w oświadczeniu, że dłużnik zamieszkuje pod wskazanym adresem, nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżący dysponował dokumentami potwierdzającymi niezamieszkiwanie pod wskazanym adresem, a także informacji dostępnych Burmistrzowi Miasta, że pod wskazanym adresem zameldowani byli tylko rodzice skarżącego. Skarżący wskazywał w pismach kierowanych do organu, iż A.N. wszczynająca postępowanie w sprawie o uznanie skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, mimo posiadanej wiedzy, celowo podała adres, pod którym skarżący nie zamieszkiwał, aby postępowanie toczyło się bez udziału skarżącego. Fakt ten organ II instancji całkowicie pominął.

Skarżący w dokumentach wskazywał, iż A.N. wszczynająca postępowanie w sprawie o uznanie W.K. za dłużnika alimentacyjnego miała świadomość, iż skarżący nie zamieszkuje w [...]. Z uwagi na to, iż W.K. nie mieszka pod wskazanym adresem, nie można przyjąć fikcji doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, tudzież, iż doręczenie zaskarżonej decyzji było prawidłowe. Obiektywnym dowodem na okoliczność, iż skarżący nie mieszkał pod wskazanym adresem w okresie w którym wszczęto wobec niego postępowanie o uznanie za dłużnika alimentacyjnego jest postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...] lipca 2021 r. w sprawie [...] o podjęciu dochodzenia zawieszonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Podstawą wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania była okoliczność, iż miejsce pobytu W.K. nie było znane.

Skarżący został pozbawiony możliwości czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu, wypowiadania się w zakresie zgromadzonego materiału, a także przedstawienia własnych twierdzeń i dowodów w przedmiotowej sprawie. Skarżący zarzuca także organowi naruszenie art. 148 KPA poprzez nieprawidłowe oznaczenie terminu, w którym skarżący dowiedział się o przedmiotowej decyzji, a tym samym błędne wyznaczenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Skarżący w swoich wyjaśnieniach wskazał, że o przedmiotowej decyzji uznającej go za dłużnika alimentacyjnego dowiedział się 10 sierpnia 2021 r., po otrzymaniu wezwania do zwrotu prawa jazdy kategorii B. Wobec powziętej wiedzy, od razu skontaktował się ze swoim pełnomocnikiem zlecając mu nową sprawę do poprowadzenia.

Zatem data udzielonego pełnomocnictwa nie jest tożsama z datą powzięcia informacji o toczącym się postępowaniu. Nie sposób przyjąć, że doręczenie zastępcze decyzji w trybie art. 44 KPA jest tożsame z dowiedzeniem się o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 KPA. Doręczenie przewidziane w art. 44 KPA stwarza domniemanie doręczenia co pozwala jedynie na usunięcie przeszkody w dalszym prowadzeniu postępowania w sprawie. Nie ma jednak żadnego związku z faktycznym dowiedzeniu się o decyzji przez jego adresatów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej - p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez sąd kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
2. a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
3. c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
4. 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
5. 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art.145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] o uznaniu W.K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zauważyć na wstępie trzeba, że postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej. Skoro mowa jest o instytucji nadzwyczajnej, nieuprawnionym jest stosowanie przepisów w ten sposób, że dojdzie do przyjęcia wykładni rozszerzającej. Teoria prawa podkreśla, że jeżeli dana norma prawna stanowi wyjątek od zasady prawnej, która także jest normą prawną, to norma będąca wyjątkiem nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Innymi słowy, wyjątek od zasady musi być interpretowany ściśle według znaczenia, jakie nadał mu prawodawca (wykładnia literalna).

Stanowisko teorii prawa jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie. Tylko dla przykładu można powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Zasadę nierozszerzania wyjątków należy odnieść do wszystkich sposobów interpretacji stosowanych względem przepisu. Nieuzasadnione jest zatem dążenie do przyjęcia tego z możliwych wariantów zrozumienia normy, który obejmie jak największą ilość stanów faktycznych, z pominięciem ratio legis czy względów systemowych." (wyrok NSA z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 4520/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

W badanej sprawie postępowanie wznowieniowe przeprowadzone zostało na wniosek skarżącego złożony w dniu 24 sierpnia 2021 r. Jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego w.w. decyzją ostateczną wnioskodawca wskazał art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W myśl art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Dla zachowania terminu o którym mowa w art. 148 § 2 kpa liczy się data faktycznego dowiedzenia się o treści decyzji, która jest okolicznością obiektywną. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie - dowiedzenie się o treści decyzji - nie musi oznaczać znajomość treści całej decyzji. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania. Dowiedzenie się nie oznacza precyzyjnego określenia decyzji. Wystarcza wiedza o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2173/21, LEX). Przez pojęcie dowiedzenia się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5342/21).

Po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania, postępowanie administracyjne jest podzielone na dwa etapy. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a., a także czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. oraz czy osoba wnosząca podanie jest stroną tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Natomiast drugi etap obejmuje kontrolę merytoryczną, tj. postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Skutkiem wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania jest zakończenie postępowania na tym etapie i brak możliwości merytorycznego badania sprawy, a więc czy wystąpiły podane we wniosku przesłanki wznowienia postępowania (por. przywołany powyżej wyrok NSA z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5342/21).

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie były dwa zagadnienia, czyli -kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 20021 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego oraz ziszczenie się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa uzasadniającej uchylenie w.w. decyzji ostatecznej.

We wniosku o wznowieniem postępowania skarżący wskazał, że o powyższej decyzji ostatecznej dowiedział się w dniu 11 sierpnia 2021 r. z treści decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2021 r. o zatrzymaniu prawa jazdy kat. B. Stanowisko to skarżący konsekwentnie podtrzymywał w toku postępowania administracyjnego oraz w toku postępowania sądowego. Stwierdzić jednak należy, że twierdzenia skarżącego w tym zakresie nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] maja 2021 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa procesowego profesjonalnemu pełnomocnikowi, na podstawie którego upoważnił go do prowadzenia sprawy o wznowienie podstępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 20021 r. nr [...]. Przyjąć trzeba, że data dokonania wskazanej czynności prawnej oznacza, iż w tejże dacie znane było skarżącemu rozstrzygnięcie zawarte w w.w. decyzji ostatecznej.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, znajduje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym stanowisko organu, który twierdzi, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego na kopercie) o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze należy wskazać, że ocena przez sąd legalności zaskarżonego orzeczenia następuje według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W niniejszej sprawie dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący wskazał, że pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie zostało udzielone pełnomocnikowi in blanco, co należy rozumieć w ten sposób, że dokument pełnomocnictwa został podpisany przez skarżącego w dniu [...] maja 2021 r., ale bez określenia przedmiotu sprawy, natomiast wypełnienie treści dokumentu pełnomocnictwa co do przedmiotu sprawy nastąpiło dopiero w dacie powzięcia informacji o decyzji ostatecznej.

Sąd zwraca uwagę, że zgłoszenie powyższego zarzutu dopiero na etapie wniesienia skargi do Sądu ma wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, bowiem ze względu na to, że skarżący w postępowaniu administracyjnym nie wskazywał na powyższą okoliczność nie mogła być ona przedmiotem rozpoznania organu administracyjnego orzekającego w sprawie. Jednakże odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć że zgodnie z art. 14 kpa w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności, natomiast w myśl art. art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Wymóg dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy jest tylko deklaratoryjnym potwierdzeniem udzielonego wcześniej pełnomocnictwa w zmaterializowanej formie, która uwzględnia, wynikającą z art. 14 § 1 k.p.a., zasadą formy pisemnej lub dokumentu elektronicznego obowiązującą w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2020 r., I OSK 2133/18; dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak pełnomocnictwa w przypadku odwołania składanego przez pełnomocnika należy traktować jako brak formalny, o którego uzupełnienie należy wezwać pełnomocnika (wyroki NSA z 16 maja 2018 r., II OSK 1587/16 i z 19 stycznia 2021 r., II OSK 2480/20).

Z powyższego wynika, że w związku z obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadą pisemności treść danych zawartych w pełnomocnictwie sporządzonym w formie pisemnej korzysta z domniemania zgodności ze stanem faktycznym, a obalenie tego domniemania może nastąpić poprzez przedstawienie określonych dowodów na okoliczności przeciwne, z której to możliwości w danej sprawie nie skorzystano poprzestając jednie na twierdzeniach zawartych w skardze. Wobec powyższego, pomimo twierdzeń skarżącego, brak jest podstaw do podważenia treści pełnomocnictwa z dnia [...] maja 20221 r., a w szczególności do wynikającego z tego dokumentu wniosku, że w dniu [...] maja 2021 r. skarżącemu była znana treść ostatecznej decyzji.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy zauważyć należy, że wbrew procedurze administracyjnej pomimo stwierdzenia, iż wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 kpa, postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. organ administracyjny I instancji wszczął postępowanie wznowieniowe, a następnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 wydał decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania sprawę rozpoznawał organ II instancji, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Jak wyżej zauważono badanie wniosku o wznowienie postępowania pod kątem zachowania terminu do jego wniesienia należy do etapu wstępnego procedury wznowieniowej, a stwierdzenie że wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów procesowych, które należało cenić pod kątem przytoczonego na wstępie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Sądu stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazać należy, że w decyzji I instancji organ odniósł się do strony merytorycznej sprawy, a organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przeprowadził analizę sprawy pod kątem spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czyli braku udziału strony w postępowaniu, którego przedmiotem było uznanie za dłużnika alimentacyjnego. Organ wskazał, że wezwanie z dnia [...] stycznia 2021 r. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczącego dłużnika alimentacyjnego z dnia [...] lutego 2021 r., decyzja z dnia [...] kwietnia 2021 r. o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego oraz inne pisma kierowane do skarżącego wysyłane były na adres: [...].

Przy czym zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczące dłużnika alimentacyjnego z dnia [...] lutego 2021 r. zostało odebrane pod wskazanym adresem przez dorosłego domownika - ojca skarżącego, a zatem nastąpiło doręczenie pisma w trybie art. 43 kpa, natomiast pozostałe przesyłki zawierające w.w. pisma organu po powtórnym awizowaniu powróciły do nadawcy, co tym samym oznacza, że ich doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 kpa. Wskazać należy, że znajduje potwierdzenie w aktach sprawy stanowisko organu, zgodnie z którym powyższy adres należy uznać za adres zamieszkania skarżącego (art. 42 kpa), a zatem doręczenia w.w. pism były skuteczne. Stanowisko to znajduje oparcie w przedłożonych przez skarżącego do akt sprawy dokumentach prywatnych w postaci odpisów umów o pracę, w pismach Komornika Sądowego, w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz w innych dokumentach sprawy.

We wszystkich tych dokumentach jako adres zamieszkania skarżącego konsekwentnie wskazuje się adres: [...]. Ponadto kwestionując ustalenia w tym zakresie skarżący nie wskazał jaki faktycznie był jego adres zamieszkania w omawianym okresie. Wyjaśnić przy tym należy, że nie podważa ustaleń organu w tym zakresie fakt zawieszenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu o czyn z art. 209 kk, które nastąpiło ze względu na niemożność ustalenia miejsca pobytu podejrzanego. W umowie o pracę z dnia [...] kwietnia 2021 r. zawartej na okres od [...] maja 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r. jako miejsce zamieszkania skarżący wskazał bowiem również w.w. adres.

Jednocześnie organ I instancji ocenił sprawę pod kątem okoliczności wyłączającej uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (DZ.U. 2007 r. poz.877) i nie stwierdził przesłanek do zastosowania tego przepisu. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] lutego 2021 r. wynika, że w okresie w okresie 6 ostatnich miesięcy skarżący dokonał wpłaty na poczet alimentów na dzieci w dniu [...] października 2020 r. w wysokości 315 zł.

W tych okolicznościach sprawy nie narusza prawa stanowisko organu, zgodnie z którym brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie ziściła się przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czyli że w postępowaniu administracyjnym o uznanie za dłużnika alimentacyjnego strona bez własnej winy nie brała udziału. Pisma dotyczące tego postępowania kierowane były na wskazany przez skarżącego adres zamieszkania, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] lutego 2021 r., które zostało odebrane pod wskazanym adresem przez dorosłego domownika.

Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie, jak wyżej zaznaczono, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Oceniając stwierdzone uchybienie należało mieć na uwadze, że naruszenie procedury administracyjnej nie ograniczyło praw strony postępowania, ale wręcz przeciwnie, bowiem w efekcie w sprawie doszło do merytorycznego rozpoznania stanowiska prezentowanego przez stronę postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.