Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 czerwca 2016r. Stowarzyszenie "[...]" (zwane dalej "[...]") wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o sygn. akt II SA/Kr 699/16 w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 23.09.2016r. Stowarzyszenie pismem z dnia 28.09.2016r. powołało się na pkt 6 celów działania organizacji wskazany [...] tj. "ochrona interesów mieszkańców K. ze szczególnym uwzględnieniem [...] ([...]) w ramach obowiązującego porządku prawnego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sąd uznał, że wniosek Stowarzyszenia "[...]" o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o sygn. akt II SA/Kr 699/16 w charakterze uczestnika, nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) organizacja społeczna może zgłosić udział w postępowaniu sądowym w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jest to regulacja wyczerpująca (art. 9 w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a.).
Według art. 9 tej ustawy: "Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie". Organizacji społecznej w zakresie jej działalności statutowej służy prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy takie prawo zostało unormowane w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepisem, który dopuszcza rozbudowanie klasycznego układu podmiotowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z zacytowanego wyżej przepisu wynika, że norma ta opiera dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania sądowoadministracyjnego na wystąpieniu określonej przesłanki - sprawa ma dotyczyć zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Organizacja bowiem nie ma zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, w przeciwieństwie np. do prokuratora, ale może brać udział w postępowaniu.
Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne oparta jest na obiektywnym kryterium zgodności z przepisami prawa (por. art. 184 Konstytucji). Taka konstytucyjna koncepcja wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne nakazuje uwzględnienie jej w wykładni przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takiej wykładni wymaga w szczególności art. 33 § 2 p.p.s.a. Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego.
Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (patrz: postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dn. 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 23, postanowienie NSA z 12 maja 2016r., sygn. akt II OZ 451/16 oraz B. Adamiak. Glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP z 2011 r., z 11, poz. 108). Nadto pokreślić należy, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi.
Ponadto, Stowarzyszenie wykazać powinno, że nie działa w interesie własnych członków, lecz ogólnospołecznym (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2015r., sygn.. akt I OZ 941/15). Udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może nie może więc służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracji Z powyższego unormowania wynika, że organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach innych osób musi wykazać posiadanie statusu organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. oraz to, że sprawa sądowoadministracyjna dotyczy zakresu statutowej działalności danej organizacji (postanowienie NSA z 29 kwietnia 2013r., sygn. akt II FZ 174/13).
Natomiast w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie powołało się cel statutowy organizacji jakim jest "ochrona interesów mieszkańców K. ze szczególnym uwzględnieniem [...] ([...]) w ramach obowiązującego porządku prawnego" oraz podkreślając, że członkami Stowarzyszenia są właściciele nieruchomości sąsiadujących z KS [...]". Takie umotywowanie wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak wynika z powyższych uwag, nie jest wystarczające. Przedstawione przez Stowarzyszenie argumenty nie uzasadniają dopuszczenia tej organizacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w treści wniosku Stowarzyszenie nie wykazało, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszym postępowaniu miałaby polegać. Z pewnością przesłanki tej nie spełnia powołanie się na powołany wyżej cel Stowarzyszenia, zwłaszcza w kontekście jego uzupełnienia, że członkowie Stowarzyszenia są właścicielami działek sąsiadujących z kwestionowaną inwestycją.
Albo bowiem Stowarzyszenie żąda dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnika mając na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego zgodnego z jej statutowymi celami, albo organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej (postanowienie NSA z 13 maja 2015r., sygn. akt II OZ 430/15).
Jak wskazano wyżej do oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy "zakresu statutowej działalności", ale konieczne jest wskazanie, że udział organizacji ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tymczasem we wniosku Stowarzyszenie nie podjęło nawet próby wykazania, jakie to wartości wynikające z obiektywnego porządku prawnego, w tej konkretnej sytuacji, doznałyby wzmocnionej ochrony właśnie poprzez jego udział w postępowaniu, mimo że wiedziało jakiej konkretnie inwestycji dotyczy przedmiotowe postępowanie. Niewątpliwie we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu znajduje się wskazanie co do rodzaju inwestycji oraz szczegółowy opis całego postępowania administracyjnego, zatem Stowarzyszenie mogło tak uargumentować wniosek, aby motywy w nim przedstawione odnieść do konkretnych wartości chronionych przepisami prawa, które - zdaniem Stowarzyszenia - wymagają ochrony poprzez właśnie jego udział w postępowaniu. Tymczasem takiej argumentacji zabrakło (postanowienie NSA z 3.07.2014r., sygn. akt II OZ 662/14).
Nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Decydujące dla oceny wniosku stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej ale i tego, że za udziałem tym przemawia interes społeczny (postanowienie NSA z 11.10.2013r., sygn. akt II OZ 874/13).
Natomiast we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie nie uzasadniło swojego stanowiska. Stowarzyszenie dopiero w dalszych pismach procesowych (np. z 16.09.2016r. i 28.09.2016r.) powołało się na pkt 6 celów statutowych. Tym samym w kontekście powołanego celu Stowarzyszenia i powołania na fakt, iż jego członkowie są właścicielami sąsiadujących z inwestycja działek uznać należy, że jego działanie w sprawie nie realizowałoby interesu społecznego, lecz służyłoby zasadniczo partykularnym interesom jego członków (podstawa do udziału w sprawie upatrywana jest zasadniczo w interesie prawnym poszczególnych jego członków – hałas, spadek wartości nieruchomości, nadmierne oświetlenie sztucznym światłem, brak dostępu do naturalnego światła itp.). Tymczasem indywidualny interes poszczególnych osób jest chroniony poprzez ich osobisty udział w postępowaniu sądowym. W rezultacie trudno uznać, że działania Stowarzyszenia w niniejszej sprawie mogłoby efektywnie służyć realizacji społecznej kontroli nad toczącym się postępowaniem (postanowienie I OZ 962/14 z 5.11.2014r.).
Z uwagi na rozważania zawarte w powyższym uzasadnieniu Sąd orzekł o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia "[...] " do udziału w niniejszym postępowaniu na mocy art. 33 § 2 p.p.s.a.