Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę G. L. i J. G. (k. 59 akt).
W wyniku uwzględnienia wniosku skarżących, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. zwolniono ich od kosztów sądowych i ustanowiono dla nich radcę prawnego (k. 377).
N. W., którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Olsztynie wyznaczyła na tej podstawie do pełnienia funkcji pełnomocnika, sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zarzucając iluzoryczność uzyskanej pomocy prawnej, skarżący zwrócili się
"o ustanowienie (...) adwokata (...) w miejsce ustanowionego radcy prawnego" (k. 396-
- - 398, 426-427).
W dniu 29 marca 2012 r. przedłożyli oni Sądowi pismo informujące wyznaczonego radcę prawnego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. referendarz sądowy, orzekając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: p.p.s.a.), odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. Wskazał, iż jeśli stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, to ponowny wniosek w tym przedmiocie jest bezzasadny.
Z zachowaniem przewidzianego ku temu terminu skarżący wnieśli sprzeciw od tegoż postanowienia.
Zarzucili, iż w sprawie zachodzi nieważność postępowania przez to, że postanowienie wydał referendarz sądowy, który był wyłączony od orzekania oraz to, że zostali pozbawieni możności obrony swych praw. Celem tego postanowienia było pozbawienie ich dostępu do sądu, bo uniemożliwia zaskarżenie wydanego w sprawie wyroku. Naruszono ich prawa określone w Konstytucji R.P. i Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności, bo bezzasadnie i bezprawnie nie zmieniono im radcy prawnego ustanowionego z urzędu na adwokata. Zarzucili też błąd w ustaleniach faktycznych i niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. Wskazując na powyższe wnieśli o "zmianę (...) w wydanym postanowieniu z 3.01.12r.
z ustanowionego radcy prawnego na adwokata, i wystąpienie do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie (im) adwokata."
Stwierdzili, iż uzasadnienie postanowienia referendarza jest całkowicie błędne, bowiem nie wnosili wcale o ponowne przyznanie im prawa pomocy, ale o zmianę w przyznanym już prawie pomocy radcy prawnego na adwokata z przyczyn podanych w piśmie z 12 lutego 2012 r. (k. 396-398). To, że złożyli formularz o przyznanie prawa pomocy wynikało z wezwania ich do tego. Nie jest też prawdą, że zwrócili się o ustanowienie adwokata w miejsce radcy prawnego po tym jak wyznaczony radca sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W swoim piśmie zarzucili właśnie, że takiej opinii ten pełnomocnik im nie złożył i faktycznie nie udzielił im pomocy prawnej.
Według skarżących "nie jest też do końca prawdą, że w dniu 29.03.12r. (...) złożyli pismo o wypowiedzeniu pełnomocnictwa jak to by miało wynikać z uzasadnienia postanowienia", bowiem "poinformowali faktycznie radcę pr. przesyłając mu swoje pismo ww. skierowane do WSA w Olsztynie z 12.02.12r., że faktycznie tym pismem wypowiedzieli mu pełnomocnictwo o ile je w ogóle miał."
"Wobec powyższego (...) bezzasadnie przyjęto, że skarżący ubiegali się ponownie o przyznanie prawa pomocy podczas, gdy faktycznie chcieli tylko w ramach już przyznanego zmiany radcy pr. na adwokata".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, straciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (art. 260 p.p.s.a.).
Z tego powodu odnoszenie się do zarzutów dotyczących bytu prawnego tego postanowienia jest zbyteczne. Przedmiotem orzekania nie jest również poruszona w sprzeciwie sprawa wynagrodzenia przyznanego wyznaczonemu radcy prawnemu.
Kwestią podlegającą ocenie prawnej jest wyłącznie wniosek "o zmianę w przyznanym już prawie pomocy radcy prawnego na adwokata".
Uwzględnienie takiego postulatu wiąże się z koniecznością modyfikacji sentencji postanowienia z dnia 3 stycznia 2012 r. w zakresie rodzaju profesjonalnego pełnomocnika.
Możliwość taką stwarza jedynie art. 165 p.p.s.a. Stanowi on, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Dotyczy to zarówno zmiany okoliczności faktycznych, jakie zostały przyjęte za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmiany okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane.
Ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie występuje jakikolwiek przypadek zróżnicowania kompetencji radców prawnych i adwokatów, dokonanie wnioskowanej zmiany jest nieuzasadnione.
Znaczenia w tym zakresie nie ma jakość uzyskanej pomocy prawnej. Jeżeli strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w tym przypadku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych) z wnioskiem o dokonanie kontroli w tym zakresie.
Wyłącznie on decyduje również o tym, jaka konkretnie osoba będzie pełnomocnikiem (art. 253 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.