Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 marca 2016 r. skarżącemu M. B. zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 63/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania.
Wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką adwokat K. K. przedstawiła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę.
Postanowieniem z 3 sierpnia 2016 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną przez L. B. - brata skarżącego, będącego również jego pełnomocnikiem.
W piśmie z 9 lipca 2016 r. (k. 157 akt) skarżący wniósł "o przyznanie prawa pomocy w pełnym wymiarze do wniesienia skargi kasacyjnej", zarzucając profesjonalnemu pełnomocnikowi błędne stanowisko.
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, uznając ten wniosek za bezprzedmiotowy, wobec wcześniejszego przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazał, że w razie zbędności rozpoznawania wniosku postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, stosownie do art. 249 a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.". Zauważył też, że wskazanie konkretnego pełnomocnika jest rolą samorządu zawodowego.
W ustawowym terminie L. B. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się ustanowienia adwokata z innego województwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 244. § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
§ 2. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa.
§ 3. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę.
Z przepisów tych wynika, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika, wymienionego w art. 244 p.p.s.a., odbywa się w dwóch etapach. Po pierwsze, sąd administracyjny wydaje postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, przy czym ustanowienie pełnomocnika jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa z mocy prawa. Po drugie, występuje do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie konkretnego pełnomocnika (art. 253 p.p.s.a.). Użyte w § 3 art. 244 p.p.s.a. określenie "właściwa okręgowa rada adwokacka" należy powiązać z właściwością miejscową sądu przed którym sprawa się toczy. Niezasadnie więc pełnomocnik skarżącego domaga się ustanowienia adwokata z innego województwa. Wyznaczając pełnomocnika, organ samorządu powinien w miarę możliwości, w porozumieniu z pełnomocnikiem, uwzględniać sugestie strony co do jego osoby, jeżeli zostały zawarte we wniosku.
Na wyznaczenie takiego pełnomocnika nie ma natomiast wpływu sąd administracyjny, gdyż wskazanie konkretnej osoby należy do kompetencji właściwej korporacji zawodowej. Dlatego też strona nie może wnioskować o wyznaczenie kolejnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika, jeżeli przyznane jej prawo pomocy zostało zrealizowane (por. Komentarz do art. 244 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa Małgorzaty Niezgódka-Medek, wyd. LEX 2009 oraz powołane tam postanowienia NSA: z dnia 4 stycznia 2011 r., II OZ 1313/10, LEX nr 743790, z dnia 11 stycznia 2011 r., II OZ 1320/10, LEX nr 743797, z dnia 7 września 2011 r., I OZ 654/11, LEX nr 964712, oraz z dnia 22 grudnia 2011 r., II FZ 806/11, LEX nr 1151495).
Jeżeli skarżący ma zastrzeżenia do wyznaczonego pełnomocnika, to może zwrócić się do Okręgowej Izby Adwokackiej o zmianę pełnomocnika. Sąd nie jest właściwy do zmiany adwokata wyznaczonego z urzędu, ewentualne wnioski o zmianę osoby pełnomocnika należy kierować wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej.
Przyznane prawomocnie skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, ma moc wiążącą na każdym etapie postępowania przed sądami administracyjnymi, związanym z zaskarżeniem powołanej decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania.
W takim stanie rzeczy zbędne jest ponowne rozstrzyganie o prawie skarżącego do ustanowienia adwokata z urzędu, skoro prawo to już mu przysługuje i skarżący z niego korzysta. Prawidłowo więc postępowanie z kolejnego wniosku, rozstrzygniętego już uprzednio pozytywnie, podlegało umorzeniu na mocy art. 249a p.p.s.a. Przepis ten wprost stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.