Uzasadnienie
Przedmiotem skargi MS jest decyzja [.] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PWIS") w [.] z dnia [.] czerwca 2015 r. nr [.] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, którą wydano w następującym stanie sprawy:
W dniu 4 czerwca 2013 r. MS złożyła w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [.] kartę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstków rąk. Następnie sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u ww. choroby zawodowej i skierowano ją na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Najpierw badanie wykonano w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [.] (orzeczenie z dnia 14 listopada 2014 r. nr [.] /2014), a na skutek złożonego przez nią odwołania od ww. orzeczenia w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. J. [.] w [.] (orzeczenie z dnia 24 lutego 2015 r. nr [.] /34/15). Obie te jednostki orzecznicze zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Decyzją z dnia [.] kwietnia 2015 r. nr [.], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: "PPIS") w [.] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u MS choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).
Z ustaleń organu I instancji wynika, że wnioskodawczyni była w latach 1987 – 2012 pracownikiem Firmy [.] [.] S.A. na stanowisku operatora elektronicznych maszyn cyfrowych EMC w Zakładowym Ośrodku ETO, którego nazwę zmieniono w 1993 r. na Dział Informatyki FI. Do obowiązków operatora należało wprowadzania danych do systemów informatycznych. Pracę zazwyczaj wykonywano w pozycji siedzącej. Wiązała się ona z koniecznością wielokrotnego wykonywania powtarzalnych ruchów zginania nadgarstka, rytmicznych ruchów nadgarstka i palców, a to w związku z obsługą klawiatury komputerowej i myszki. Jak wynika jednak z orzeczeń lekarskich praca ta nie należy do powodujących zwiększenie ciśnienia w kanale nadgarstka i nie powoduje długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Nie wiązała się bowiem z wykonywaniem ruchów monotypowych w wymuszonym tempie.
W odwołaniu od tej decyzji MS podkreśliła, że niewątpliwie zdiagnozowano u niej chorobę cieśni nadgarstków, a stosowane leczenie nie przyniosło oczekiwanej poprawy stanu zdrowia. Musiała zatem w 2002 r. poddać się zabiegowi chirurgicznemu, który także nie przyniósł oczekiwanych przez nią rezultatów. Natomiast w toku niniejszego postępowania w jej ocenie diagnostykę przeprowadzono w pośpiechu, a badania wykonano na urządzeniach pozostawiających wiele do życzenia. W pracy przy komputerze nie miała bowiem zapewnionych odpowiednich standardów bhp i ergonomii, m.in. klawiatura nie była odpowiednio wyprofilowana, posiadała nieodpowiednią podkładkę pod mysz, odległość pomiędzy klawiaturą a brzegiem biurka wynosiła mniej niż 100 mm, samo biurko było również źle dobrane. Podobne problemy zdrowotne mają obecnie także inne osoby pracujące w tym samym oddziale.
Opisaną na wstępie decyzją PWIS w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podkreślił, że warunki pracy strony w świetle aktualnego stanu wiedzy, na co zwrócono uwagę w orzeczeniach lekarskich, nie stanowią przyczyn powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka. Schorzenie to u strony ma źródło pozazawodowe. Orzeczenia wydane przez jednostki orzecznicze były zgodne w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące. Na ich podstawie stwierdzonych u badanej dolegliwości nie można było zakwalifikować jako choroby zawodowej określonej w poz. 20/1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [.] MS zarzuciła, że zaskarżoną decyzję wydano na skutek błędnie ustalonego stanu faktycznego. Zdiagnozowano u niej bowiem zespół cieśni nadgarstków, a w 2002 r. musiała poddać się zabiegowi na lewej ręce, który jednak nie przywrócił pełnej jej sprawności. Ponadto, w toku postępowania diagnostykę przeprowadzono w pośpiechu, a badania wykonano na urządzeniach pozostawiających wiele do życzenia. Podobne problemy zdrowotne mają obecnie również inne osoby pracujące w tym samym oddziale.
W odpowiedzi na skargę PWIS w [.] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontroli Sądu poddano decyzje w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Z akt sprawy wynika, że na podstawie karty zgłoszenia podejrzenia u MS choroby zawodowej określonej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie w sprawie stwierdzenia tej choroby. W jego toku poddano MK badaniu w jednostce orzeczniczej I i na skutek jej odwołania również II stopnia, które wydały zbieżne co do wniosków opinie o braku podstaw do rozpoznania u badanej zawodowej etiologii stwierdzonych u niej dolegliwości związanych z zespołem cieśni w obrębie nadgarstka. Opierając się na tych opiniach organy odmówiły stwierdzenia u strony choroby zawodowej, z czym nie zgadza się skarżąca.
Uważa ona, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny, gdyż niewątpliwie cierpi na zespół cieśni nadgarstków, na który przeszła już zabieg na lewej ręce, a do jego powstania przyczyniły się warunki pracy. Jednostki orzecznicze miały ponadto przeprowadzić diagnostykę w pośpiechu i przy użyciu urządzeń pozostawiających w jej ocenie "wiele do życzenia".
Stan faktyczny został przez organy ustalony prawidłowo i mógł stanowić podstawę wyrokowania. Wynika z niego, że skarżąca rzeczywiście cierpi na zespół cieśni nadgarstków, jednak nie stwierdzono zawodowej etiologii tych dolegliwości. Skarżąca pracowała na stanowisku "operatora elektronicznych maszyn cyfrowych", a do jej obowiązków należało wprowadzania danych do systemów informatycznych (praca przy komputerze związana z obsługą klawiatury komputerowej i myszki). Jednak sposób wykonywania takiej pracy, jak wynika z orzeczeń lekarskich, nie należy do powodujących zwiększenie ciśnienia w kanale nadgarstka i nie powoduje długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Nie wiąże się bowiem z wykonywaniem ruchów monotypowych w wymuszonym tempie. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w aktach sprawy.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, a nie medycznym, w przeciwieństwie do samej choroby o określonych objawach. Stosownie zaś do art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) dalej zwanej: "Kp", za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kp).
Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest ustalenie chorobotwórczych czynników środowiska pracy (warunków pracy), zdiagnozowanie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a chorobą (zawodowej etiologii schorzenia). Wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania należy do lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje (spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy), zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I i II stopnia (zob. § 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Z kolei ustalenie warunków pracy i związku przyczynowego jest zadaniem organów inspekcji sanitarnej. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Dowody te zostały w sprawie przeprowadzone.
Mając na względzie powyższe Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania środków określonych w art. 145 Ppsa i wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego, gdyż okazały się one zgodne z prawem. Kontrola decyzji administracyjnych i postępowania prowadzącego do ich wydania odbywa się wyłącznie pod względem kryterium zgodności z prawem (legalności), a uwzględnienie skargi jest możliwe tylko w przypadku stwierdzenia: 1) naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy;
- 2) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
- 3) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 4) stwierdzenia przyczyn nieważności określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Żadne z tych okoliczności nie zaistniały. Sąd nie bierze natomiast pod uwagę innych kryteriów, jak np. słuszności czy celowości.
Stan faktyczny sprawy w zakresie stażu pracy, miejsca, rodzaju i sposobu wykonywanej przez skarżącą pracy, a także jednostki zdiagnozowanej choroby, pozostaje między stronami w istocie niesporny. Sposób wykonywania pracy, jak ocenili uprawnieni orzecznicy, nie stanowi w aktualnym stanie wiedzy czynnika powodującego zwiększenie ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Nie wiąże się bowiem z wykonywaniem ruchów monotypowych w wymuszonym tempie. W istocie praca na klawiaturze komputerowej nie wiąże się z wykonywaniem częstych ruchów zgniatająco-prostujących ani z pokonywaniem istotnych oporów palcami rąk. Tak więc wobec braku medycznego rozpoznania zawodowej etiologii stwierdzonych u skarżącej dolegliwości organy nie miały podstawy do wydania decyzji rozpoznającej u niej chorobę zawodową, ponieważ brak było podstaw do ustalenia co najmniej z dużym stopniem prawdopodobieństwa związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy środowiskiem i warunkami pracy (sposobem jej wykonywania) a rozpoznaną medycznie chorobą. Nie można było zatem przypisać jej cech zawodowej (będącej następstwem wykonywanej pracy).
Zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, a brak związku przyczynowo-skutkowego wyjaśniły w sposób należyty i przekonywający. Jeżeli chodzi natomiast o sposób przeprowadzonych badań przez jednostki orzecznicze to ani organy inspekcji sanitarnej ani Sąd nie są władni ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać rodzaj aparatury, jaki powinien być wykorzystany do badania. Wybór ten leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą i określonym zespołem urządzeń. Zresztą skarżąca nie wyjaśniała w skardze, ani w toku postępowania administracyjnego, co oznacza w jej mniemaniu "pospieszne" przeprowadzenie diagnostyki, i jakie cechy lub ich brak miały wykorzystywane przez orzeczników urządzenia. Jak natomiast wynika z uzasadnień orzeczeń lekarskich jednostki orzecznicze rozpoznały u skarżącej chorobę, tyle że nie stwierdziły jej zawodowej etiologii.
Tak więc organy inspekcji sanitarnej nie mogły w takiej sytuacji wydać decyzji o rozpoznaniu choroby zawodowej, ponieważ pozostawałaby ona w sprzeczności z rozpoznaniem medycznym (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2237/14 oraz z 3 kwietnia 2014 r. sygn. II OSK 2659/12).
Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.