Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] – na podstawie art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego – odmówiło A. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w S., w granicach działki nr 137/3, AM-[...], obręb-0007, dokonana przez Starostę J. pismem z dnia 29 lipca 2013 r. nr [...], jest nieuzasadniona.
Na uzasadnienie postanowienia podano, że pismem z dnia 29 lipca 2013 r. nr [...] Starosta J. wypowiedział A. W. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej, w kwocie 555,89 zł, z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej, oferując jednocześnie przyjęcie od dnia 1 stycznia 2014 r. nowej wysokości opłaty rocznej w kwocie 6.656,40 zł, przy uwzględnieniu stawki opłaty rocznej w wysokości 3%. Ustalenia opłaty w nowej wysokości organ dokonał w oparciu o wartość nieruchomości określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, w wysokości 210.880 zł.
Powyższe pismo zostało wysłane na adres A. W. w Ś. przy ul. G. przesyłką pocztową, w dniu 30 lipca 2013 r. (data stempla pocztowego na kopercie i druku potwierdzenia odbioru przesyłki). Przesyłka nie została przez adresata odebrana i została przez pocztę zwrócona do Starostwa Powiatowego w J..
W dniu 4 marca 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. wpłynęło pismo A. W. zawierające w części prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że ww. aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona, a w części wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona. Zdaniem wnioskodawcy starosta nie dokonał skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty, zawartego w piśmie z dnia 29 lipca 2013 r. Pismo zawierające przedmiotowe wypowiedzenie nigdy nie zostało mu skutecznie doręczone. O fakcie podniesienia opłaty powziął wiadomość dopiero po otrzymaniu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Rejonowy w J. I Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Na załączonym przez organ administracyjny do pozwu potwierdzeniu odbioru pisma z dnia 29 lipca 2013 r. brak jest podpisu potwierdzającego odbiór przedmiotowego pisma.
Co istotne, pismo to zostało wysłane przez organ administracyjny na nieprawidłowy adres. W dacie wysłania przedmiotowego pisma wnioskodawca nie zamieszkiwał przy ul. G. w Ś.. Adres ten przestał być jego adresem zamieszkania w 2005 r. Zarówno w dacie sporządzenia i wysłania przedmiotowego pisma, jak i obecnie, adresem zamieszkania jego zamieszkania jest ul. K. w S..
Zdaniem A. W., nigdy nie zostało mu doręczone przedmiotowe wypowiedzenie, a w konsekwencji nie miał on rzeczywistej możliwości zakwestionowania ustaleń i twierdzeń, na podstawie których organ administracji dokonał wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Według A. W., organ administracji powinien posiadać z urzędu informacje na temat aktualnego adresu zameldowania (a zatem i adresu do korespondencji) strony. Wnioskodawca zauważył, że w dacie skierowania przedmiotowego pisma zawierającego wypowiedzenie wysokości opiaty z tytułu użytkowania wieczystego organ najprawdopodobniej posiadał prawidłową informację w zakresie aktualnego adresu do doręczeń strony. Świadczyć o tym może fakt, że na pozwie o zapłatę z dnia 27 listopada 2015 r. wskazany został prawidłowy adres, tj. ul. K. w S..
Dalej wnioskodawca podał, że do chwili zapoznania się z treścią nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] r. był obiektywnie pozbawiony możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia, o którym nie mógł posiadać wiadomości. Naruszenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego, a zatem nie ponosi on za nie odpowiedzialności i nie można mu przypisać z tego tytułu zawinionego uchybienia. Wnioskodawca podał, że odebrał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w dniu 16 lutego 2016 r. Zatem dopiero z chwilą zapoznania się z treścią ww. nakazu i załączonych do niego dokumentów powziął informację o piśmie organu administracji z dnia 29 lipca 2013 r.
Reasumując, zdaniem A. W., zrealizowane zostały przesłanki przewidziane w art. 58 § 1 k.p.a. warunkujące możliwość przywrócenia mu terminu do dokonania czynności procesowej. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu wnioskodawca dokonał czynności w zakresie tegoż wniosku. Spełnione zatem zostały, jego zdaniem przesłanki, o których mowa w art. 58 k.p.a., warunkujące zasadność przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.
W toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w J. w dniu 11 sierpnia 2016 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na którą stawił się A. W. wraz z pełnomocnikiem adwokatem M. K. oraz pełnomocnik Starosty J.. Na rozprawie A. W. podtrzymał swój wniosek w zakresie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, że aktualizacja dokonana w roku 2013 jest nieuzasadniona. Wyjaśnił również, że pod adresem w Ś. nie mieszka od roku 2008, a nie od 2005 r. jak podał omyłkowo w prośbie. Potwierdził jednocześnie, że o aktualizacji dowiedział się w dniu 16 lutego 2016 r., z chwilą otrzymania nakazu zapłaty wystawionego prze Sąd Rejonowy w J.. Stwierdził też, iż nie otrzymał pisma że Starostwa Powiatowego w J. z dnia 15 lipca 2015 r., będącego wezwaniem do zapłaty należności za użytkowanie wieczyste. Wobec okoliczności, że na kopercie zaadresowanej do Kolegium brak jest wyraźnej daty stempla pocztowego nadania tej przesyłki.
Według adwokata M. K. jest to data 23 lutego 2016 r. Na rozprawie A. W. nie dysponował dowodem nadania przesyłki. Wobec wątpliwości co do ww. daty, Kolegium zobowiązało A. W. do dostarczenia w terminie 14 od dnia rozprawy stosownego dowodu nadania przesyłki do Kolegium.
Natomiast pełnomocnik Starosty podała, że A. W. był poinformowany postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. o wyłonieniu rzeczoznawcy o wykonanie operatu szacunkowego. Postanowienie to zostało wysłane na adres w Ś. i odebrane przez niego. Przedłożyła kserokopię wpłaty kwoty 1.111,78 zł z tytułu użytkowania wieczystego. Czyli, zdaniem pełnomocnika Starosty, A. W. już w tym momencie miał świadomość aktualizacji opłaty. Przedłożyła też kserokopię wezwania z dnia 15 lipca 2015 r. do zapłaty opłaty rocznej.
W trakcie rozprawy A. W. wyjaśnił też, że pochodzi ze Ś. (dzielnica C.) i jest osobą tam znaną. Zamieszkuje tam jego ojciec, ale pod innym adresem. Według A. W. najprawdopodobniej podczas jego wizyty w C. listonosz spotkał go i doręczył mu ww. postanowienie Starosty z 20 listopada 2012 r. Następnie w dniu 29 sierpnia 2016 r. do Kolegium wpłynęło pismo A. W. będące odpowiedzią na zobowiązanie go na rozprawie administracyjnej do przedłożenia dowodu nadania prośby o przywrócenie terminu.
Rozpatrując w tych okolicznościach prośbę A. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wskazało, że w toku postępowania aktualizacyjnego, do postępowania przed Kolegium stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z przepisu art. 77 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzającego, że do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach. Kwestia doręczeń pism osobom fizycznym została uregulowana w przepisach art. 42, art. 43 i art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w dniu 23 października 2012 r., jako adres zamieszkiwania A. W., widniał adres "Ś., ul. G.". Także kierowana przez Starostę J. do A. W. korespondencja w roku 2012 na ten adres została odebrana osobiście przez adresata. Na taki też adres Starosta J. wysłał pismo z dnia 29 lipca 2013 r., będące wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty rocznej. Przesyłki tej A. W. nie odebrał. Została ona przez Pocztę Polską zwrócona do nadawcy. Z akt sprawy, a w szczególności z wypisu z rejestru gruntów z dnia 19 kwietnia 2016 r. wynika, że również w roku 2016 jako adres zamieszkania A. W. podany jest "Ś., ul. G.".
Mając na względzie powyższe okoliczności oraz fakt, iż A. W. nie poinformował Starosty J. po otrzymaniu ww. postanowienia z Starosty z dnia 20 listopada 2012 r. o zmianie adresu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. uznało, że skierowanie przez Starostę wypowiedzenia na adres w Ś. przy ul. G. było prawidłowe.
Kolegium wskazało również, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne w brzmieniu obowiązującym w dniu 29 lipca 2013 r. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części;
2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1. Natomiast art. 22 ust. 2 stanowił, że osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów. Z przepisu tego wynika zatem, że to m.in. na użytkowniku wieczystym gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa spoczywał obowiązek zawiadomienia starosty, jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, o zmianie miejsca zamieszkania. W niniejszej sprawie A. W. nie wywiązał się z powyższego obowiązku i nie zawiadomił organu o zmianie swojego miejsca zamieszkania na adres w S. przy ul. K.. Według A. W. pod adresem w Ś. nie zamieszkuje od roku 2008.
W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że czternastodniowy termin na odebranie przez A. W. przesyłki zawierającej wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej zaczął biec z dniem 2 sierpnia 2013 r. i upłynął z dniem 15 sierpnia 2013 r. Zatem mając na względzie treść przepisu art. 44 § 4 k.p.a. ww. pismo zostało A. W. doręczone w dniu 15 sierpnia 2013 r. Tym samym od następnego dnia, tj. 16 sierpnia 2013 r. zaczął biec 30-dniowy termin na złożenie przez A. W. wniosku do Kolegium o uznanie aktualizacji za nieuzasadnioną lub uzasadniona w innej wysokości. Termin ten upłynął z dniem 14 września 2013 r., który był sobotą. Z uwagi, iż w postępowaniu administracyjnym sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a., to ww. termin upłynął z pierwszym dniem roboczym po sobocie tj. poniedziałkiem 16 września 2013 r. W tym terminie A. W. nie złożył stosownego wniosku do Kolegium.
Zatem składając w dniu 23 lutego 2016 r. wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. o ustalenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wraz z prośbą o przywrócenie terminu do złożenie tego wniosku A. W. uchybił 30-dniowemu ustawowemu terminowi do wniesienia tego wniosku.
Następnie Kolegium przytoczyło przepisy k.p.a. dotyczące terminów i uchybienia terminu i stwierdziło, że strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie opłaty rocznej przez Kolegium i wraz z prośbą o przywrócenie terminu złożyła stosowny wniosek o ustalenie opłaty rocznej przez Kolegium. Natomiast jeżeli przyjąć, iż przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 16 lutego 2016 r., tj. z dniem odebrania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w J., to złożenie w dniu 23 lutego 2016 r. w placówce pocztowej prośby o przywrócenie terminu (w ciągu siedmiu dni) czyni zadość kolejnej z ustawowych przesłanek przywrócenia terminu.
Jednak zdaniem Kolegium wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy oraz faktu, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu była niezależna od osoby zainteresowanej i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Niepoinformowanie przez A. W. Starosty J., jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o zmianie przez niego w roku 2008 dotychczasowego adresu zamieszkiwania w Ś., a tym samym naruszenie obowiązku wynikającego z treści art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne powoduje, że nie mamy do czynienia z przeszkodą do złożenia stosownego wniosku do Kolegium niezależną od A. W.. To bowiem A. W. swoim postępowaniem spowodował, że pismo Starosty J., które zostało skierowane na prawidłowy adres nie dotarło do niego.
Nie godząc się z przytoczonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., A. W. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 1 pkt. 41 ustawy z dnia z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na zastosowaniu w przedmiotowej sprawie przepisu art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w sytuacji, gdy na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i innych ustaw przepis art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne został uchylony;
- 2) prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na jego błędnej wykładni i przyjęciu, że skarżący miał obowiązek zgłoszenia Staroście J. zmiany adresu zamieszkania, podczas gdy obowiązek posiadania takiej informacji z urzędu obciążał wszelkie organy administracji publicznej;
- 3) przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 k.p.a., polegające na stwierdzeniu, że nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzić powinna do wniosku, że skarżący co najmniej uprawdopodobnił przyczyny, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącemu terminu na dokonanie czynności procesowej i przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący wskazał w treści wniosku o przywrócenie terminu, że organ administracji nie dokonał skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty, zawartego w piśmie z dnia 29 lipca 2013 r. Do chwili zapoznania się z treścią nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym strona była obiektywnie pozbawiona możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia, o którym nie mogła posiadać wiadomości. Naruszenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, a zatem nie ponosi ona za nie odpowiedzialności i nie można jej przypisać z tego tytułu zawinionego uchybienia. W dalszej części uzasadnienia skargi powielono argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu.
Na marginesie strona podniosła, że postępowanie organu administracyjnego, polegające na świadomym doręczeniu pisma w sprawie kształtującej sferę praw i obowiązków strony stanowi poważne naruszenie przewidzianych w art. 6 i art. 8 k.p.a. zasady legalizmu oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Nie tylko stanowi ono przejaw naruszającego normy prawne działania na szkodę strony postępowania, lecz również kwestionuje zaufanie strony (jako obywatela) do działania organu, jako reprezentanta władzy publicznej, dla którego przecież wymogi legalizmu działania powinny stanowić absolutny priorytet.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Po pierwsze należy wskazać, że tryb ustalania i aktualizacji opłat ponoszonych w związku z użytkowaniem wieczystym nieruchomości został uregulowany w art. 71 – art. 81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2016 r. poz. 2147; dalej: u.g.n.). Z art. 77 ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n. wynika, że wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Właściwy organ zamierzający dokonać aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej winien, zgodnie z art. 78 ust. 1 u.g.n., wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W tym stadium postępowania ustawodawca przewidział jednak ochronę użytkownika wieczystego przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem opłaty, wprowadzając w art. 78 ust. 2 i 3 u.g.n. uprawnienie tego podmiotu do złożenia do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje, co oznacza, że orzeczenie to kończy ww. etap postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n., od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi (sądowy) etap tego postępowania. Kolegium przekazuje zatem właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, zastępuje pozew.
Z powyższego wynika, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie poddała kontroli sądów administracyjnych orzeczeń wydawanych w tym zakresie przez samorządowe kolegia odwoławcze. W wyniku wniesionego sprzeciwu sprawę aktualizacji opłat przejmuje do rozpoznania sąd powszechny. Jednak oceniając dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego wniesionej przez A. W. w niniejszej sprawie Sąd przyjął, że rozwiązania przewidujące przejście sprawy z drogi administracyjnej na drogę sądową nie oznaczają, że w takich sprawach przysługuje tylko droga do sądu powszechnego, a droga sądowoadministracyjna w ogóle nie jest dopuszczalna. W sprawach przekazywanych do właściwości sądów powszechnych, które w pierwszej fazie są załatwiane przez organy administracji, właściwość sądu administracyjnego jest bowiem wyłączona tylko w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do dalszego jej rozpoznania (zob. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. akt OPS 12/99, ONSA 2000/2/47).
Istotne przy tym jest, że w myśl art. 79 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Trzeba więc zaważyć, że stronie służy sprzeciw od orzeczenia wydanego przez kolegium odwoławcze co do meritum sprawy. Wówczas ma miejsce przejście sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Natomiast rozstrzygnięcia kolegium odwoławczego w zakresie np. terminów – wydane na podstawie przepisów k.p.a. – nie podlegają zaskarżeniu w drodze sprzeciwu, a więc są zaskarżalne na zasadach ogólnych.
W konsekwencji należało zatem uznać skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną, bowiem zaskarżeniem objęto postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), co jednak nie oznacza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przechodząc bowiem do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd zauważył, że w myśl art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu z przepisu tego wynika, że domagać się przywrócenia terminu można wówczas, gdy strona nie kwestionuje faktu, że terminu uchybiła. Tymczasem skarżący konsekwentnie podważa okoliczność, że w ogóle uchybił terminowi złożenia wniosku ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona. Jednak, zdaniem Sądu, koniecznym warunkiem wniosku o przywrócenie terminu jest przyznanie przez stronę, że do uchybienia terminu doszło i uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.
Tymczasem skarżący podważa fakt doręczenia mu przez Starostę J. wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, a więc kwestionuje też to, że uchybił terminowi, który – według niego – nie rozpoczął biegu. Zdaniem Sądu, domaganie się przez skarżącego przywrócenia terminu, któremu – w jego mniemaniu – nie uchybił, oznacza, że skarżący nie był w stanie uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, skoro w ogóle podważa on, że uchybił terminu.
Zauważyć również trzeba, że kwestionowanie przez skarżącego faktu doręczenia mu przez Starostę J. wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości winno mieć miejsce w postępowaniu cywilnym, w którym wydano wobec skarżącego nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...] r. Z akt sprawy i twierdzeń skarżącego nie wynika jednak, iż wniósł on od ww. nakazu zapłaty sprzeciw. Jeśli więc nakaz zapłaty nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, to w myśl art. 504 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego ma skutki prawomocnego wyroku. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Wobec tego zatem za nieskuteczne należałoby ocenić kwestionowanie na obecnym etapie tego, że Starosta J. dokonał wobec skarżącego wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.
W tym kontekście Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie Kolegium nie narusza prawa tak procesowego, jak i materialnego. Przede wszystkim bowiem Kolegium zasadnie uznało, że skarżący miał obowiązek zawiadomić Starostę J., jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, o zmianie danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w tym o zmianie adresu zamieszkania, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian, co wynika z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.). Skarżący obowiązku tego nie wykonał, a w efekcie Starosta J., jako reprezentant Skarbu Państwa, skierował do skarżącego wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej na adres widniejący w ewidencji gruntów i budynków.
W tym też kontekście zgodzić się trzeba, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej, chociaż jest dokonywane przez właściwy organ, nie mieści się w pojęciu orzeczenia administracyjnego (decyzji, postanowienia) w rozumieniu przepisów k.p.a., jest bowiem wyrażeniem woli właściciela nieruchomości w stosunku do jej użytkownika wieczystego. Zatem stanowi oświadczenie woli jednej ze stron umowy co do istotnego elementu tej umowy. Do doręczenia tego oświadczenia stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem pismo zawierające wypowiedzenie opłaty powinno zostać doręczone za pokwitowaniem lub pocztą albo przez pracowników jednostki organizacyjnej, jaka obsługuje organ reprezentujący właściciela, albo przez inne reprezentujące ten organ osoby.
Należy też pamiętać, że w toku postępowania użytkownicy wieczyści mają obowiązek powiadamiania właściciela gruntu o zmianie swojego adresu, więc zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego doręczenie wypowiedzenia pod ostatni wskazany adres wywiera skutek prawny prawidłowego doręczenia (por. art. 41 k.p.a.). Poza tym zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. pismo wysłane pocztą listem poleconym na adres użytkownika wieczystego uznaje się za doręczone skutecznie także w przypadku dwukrotnego niepodjęcia awizowanej przesyłki (tak: E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 78, w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany – dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX).
Wobec tego Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu uznało, że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zostało A. W. doręczone na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a. Zasadnie również Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona.
Dalej wskazać należy, że Sąd nie podzielił podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez Kolegium art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który został uchylony z dniem 12 lipca 2014 r. przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. poz. 897). Kolegium w zaskarżonym postanowieniu przepisu tego nie stosowało. Natomiast kwestionowany przez skarżącego obowiązek zgłoszenia do ewidencji gruntów i budynków zmiany adresu miejsca zamieszkania obciąża samego władającego gruntem, co wynika z art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który to przepis prawa od momentu wejścia w życie ulegał zmianom, które jednak nie zmieniły istoty tego obowiązku. Szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją określa rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 1034), które w § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a stanowi, że w ewidencji gromadzi się również dane dotyczące użytkowników wieczystych gruntów, a w § 73 pkt 1 lit. a i b przewiduje, że dla osób fizycznych podać należy m.in. nazwisko i imiona oraz imiona rodziców oraz adres miejsca pobytu stałego.
Wobec tego uprawnione było twierdzenie Kolegium, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona bez swojej winy oraz faktu, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu była niezależna od osoby zainteresowanej i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zaniedbanie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że skarżący nie zachował staranności wymaganej od użytkownika wieczystego nieruchomości, skutkiem czego nie można uznać braku jego winy w uchybieniu terminu.
Nadto okoliczność, że Starosta J. w pozwie przeciwko skarżącemu złożonym w dniu 27 listopada 2015 r. podał aktualny adres skarżącego nie może oznaczać, że Starosta znał ten adres dokonując wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego pismem z dnia 29 lipca 2013 r.
Reasumując, Sąd stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Ponadto Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.) doszedł do przekonania, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do oceny, iż nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie doszło do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, skargę jako niezasadną należało, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalić w całości, o czym orzeczono w sentencji wyroku, który w zgodzie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.