Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w decyzji z 24 lipca 2023 r., nr SKO-NP-4115-278/22 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 10 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką I. W., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) oraz 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z 10 maja 2022 r., znak: BWR.8252.14.2022 organ I instancji orzekł o odmowie przyznania J. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego na matkę I. W. Osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie z 6 września 2016 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., którym zaliczono I.W. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści tego orzeczenia wynika, że niepełnosprawność u ww. istnieje od 57-go roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 sierpnia 2016 r.
Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W wyniku rozpoznania odwołania strony, Kolegium w opisanej na wstępie decyzji z 24 lipca 2023 r. doszło do przekonania, że kwestionowane rozstrzygniecie organu I instancji zasadniczo odpowiada prawu, pomimo błędnego zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy.
SKO wskazało, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki tj. I. W. powstała w wieku 57 lat, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Podkreślono, że ustawodawca w powołanym w podstawie rozstrzygnięcia art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki.
Jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego z dnia 28.03.2023 r., I. W. - osoba wymagająca opieki - nie wychodzi samodzielnie z mieszkania - wymaga pomocy i asekuracji drugiej osoby z uwagi na schorzenie narządu wzroku i problemy z orientacją w terenie (na jedno oko nie widzi). Leczy się długotrwale na szumy uszne i zwyrodnienie stawów. Po mieszkaniu przemieszcza się samodzielnie. Matka wnioskodawcy oświadczyła, że oprócz ww. schorzeń cierpi na zaniki pamięci i depresje. Organ odwoławczy zaznaczył, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza tych okoliczności.
Dalej przytoczono oświadczenie J. W., który podaje, że sprawuje opiekę nad matką całą dobę, codziennie i z uwagi na zakres tej opieki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. robi zakupy, myje naczynia, wykonuje prace porządkowe. Poza tym wnioskodawca wykonuje czynności związane z bezpośrednią pielęgnacją i utrzymaniem higieny osobistej matki. Pomaga matce podczas kąpieli, mycia głowy, przy przebieraniu się. Uczestniczy w procesie jej leczenia, tj. umawia konsultacje lekarskie, dowozi na wizyty, badania, wykupuje leki oraz towarzyszy matce w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania.
Nadto w przedmiotowej w sprawie, organ ustalił, że w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji I. W. pozostaje jeszcze córka J. B., która jest osobą pracującą i mieszkającą na tym samym osiedlu, co niepełnosprawna matka.
Organ II instancji wskazał, że istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Tym bardziej, że siostra wnioskodawcy mieszka na tym samym osiedlu, gdzie niepełnosprawna matka (pieszo 2 minuty drogi).
Mając na względzie ustalony powyżej stan faktyczny sprawy, Kolegium uznało, że mimo faktu, iż. W. jest osobą posiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w sprawie niniejszej brak jest związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem, opieki, a rezygnacją z zatrudnienia, co nie daje podstaw do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.
W piśmie z dnia 1 sierpnia 2023 r. J. W. wniósł skargę na ww. decyzję organu II instancji, w której zarzucił:
- - Naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy: art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy; przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji matką skarżącego I. W. nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przyjęcie w sposób wadliwy i niezgodny ze stanem faktycznym, że stan I. W. nie uzasadnia objęcia jej całodobową opieką, a ponadto chora posiada jeszcze córkę, która hipotetycznie mogłaby opiekę nad matką częściowo przejąć;
- - Naruszenie następujących przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 7 i 77 § 1 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności zaś okoliczności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego, realnych możliwości sprawowania opieki nad chorą matkę przez córkę J. B., a nadto zakresu wymaganej opieki determinowanej stanem zdrowia I. W., a przez to nieuzasadnione uznanie, że chora nie wymaga ciągłej opieki w ciągu dnia, a jej córką J. B. może aktywnie uczestniczyć w opiece nad matką, co pozwoli skarżącemu na podjęcie dorywczego zatrudnienia,
- 2. art. 11 i art. 107 § 3 KPA z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w lekceważącym, wręcz pozbawionym szacunku dla odwołującego, infantylnym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe wniesiono o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 10 maja 2022 r.;
- 2. Wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: dokumentacji medycznej pacjenta z dnia 7 sierpnia 2023 r.; karty informacyjnej z leczenia szpitalnego (okres pobytu 2022-05-02 do 2022-05-02), karty informacyjnej z leczenia szpitalnego (okres pobytu 2022-02-04 do 2022-02-10), wszystkie celem wykazania problemów zdrowotnych I. W. i ich stopnia dolegliwości; aneksu do umowy o pracę siostry J. B. dot. wynagrodzenia za pracę.
Powyższe zarzuty skargi zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO w Nowym Sączu domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w zaskarżonej decyzji prawidłowo zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ww. ustawy). Organ II instancji wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo podniósł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Organ odwoławczy trafnie przyjął także, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie istnienia bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniu przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej w skrócie "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 wskazał, że analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).
Poza sporem w tej sprawie jest, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 6 września 2016 r. (k. 4/2 a.a.).
Jak już zostało wyżej zasygnalizowane - legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22).
W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 1049/19).
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, obejmujący m.in. złożone podczas wywiadu środowiskowego oświadczenie skarżącego dotyczące formy i zakresu opieki nad matką (k. 8/2 a.a.), oświadczenie I. W. z dnia 28 marca 2022 r. (k. 8/4 a.a.) oraz wywiad środowiskowy (k. 8/2-8/4 a.a.) - należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że zakres opieki wykonywany przez skarżącego względem matki, nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasowym. Za trafną uznać należy konstatację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że na opiekę świadczoną przez skarżącego wobec niepełnosprawnej matki składają się czynności związane z szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego.
Podczas wywiadu środowiskowego skarżący podał, że wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tj. zakupy, prace porządkowe (pranie, zmienianie bielizny pościelowej, gotowanie, mycie naczyń). Poza tym skarżący wskazał, że wykonuje czynności związane z bezpośrednią pielęgnacją i utrzymaniem higieny osobistej matki. Pomaga matce podczas kąpieli, mycia głowy, przy przebieraniu się. Uczestniczy w procesie jej leczenia, tj. umawia konsultacje lekarskie, dowozi na wizyty, badania, wykupuje leki oraz towarzyszy matce w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania.
Z wywiadu wynika też, że podopieczna nie wychodzi samodzielnie z mieszkania - wymaga pomocy i asekuracji drugiej osoby z uwagi na schorzenie narządu wzroku i problemy z orientacją w terenie. Podano także, że matka skarżącego leczy się długotrwale na szumy uszne i zwyrodnienie stawów. Po mieszkaniu przemieszcza się samodzielnie. Z oświadczenia I. W. wynika, że cierpi ona także na zaniki pamięci i depresje.
Skarżący poza ww. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, w toku postepowania administracyjnego nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej uwiarygadniającej powyższe schorzenia i choroby podopiecznej. Podsumowując ten wątek, wskazać należy, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie niewątpliwie wynika, iż niepełnosprawna wymaga wsparcia, nie mniej jednak brak jest w aktach dokumentacji, z której by wynikało, że niepełnosprawna jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też z objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna (tj. jak np. ma to miejsce przy niektórych chorobach psychicznych). Z akt sprawy nie wynika też, aby I. W. nie była w stanie samodzielnie spożywać posiłków, skarżący nie wymienił bowiem karmienia matki w zakresie sprawowanych czynności opiekuńczych. Powyższe wskazuje, że podopieczna nie wymaga opieki w stopniu na tyle absorbującym aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu, takie czynności, jak przygotowywanie posiłków, zakupy, prace porządkowe (pranie, zmienianie bielizny pościelowej, gotowanie, mycie naczyń), pomoc w czynnościach higienicznych (podczas kąpieli, mycia głowy), pomoc przy przebieraniu się, umawianie konsultacji lekarskich, dowożenie na wizyty, badania, wykupowanie leków - trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką chorych członków rodziny czy też dzieci, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Pogląd ten koresponduje z utartą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.
Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu została oparta na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organ ustalenia zostały właściwie ocenione, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ze względu na zarzuty skargi dotyczące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.) wskazać należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych.
Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA). Jak już wyżej zaznaczono, skarżący w toku postepowania administracyjnego, nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, obrazującej stan zdrowia podopiecznej, która mogłaby potwierdzić podnoszoną w skardze argumentację, że podopieczna nie może zostać sama w domu i wymaga ciągłej opieki i nadzoru.
Sąd zapoznał się z dołączonymi do skargi oraz pisma procesowego z 16 stycznia 2024 r. dokumentami, jednakże nie dały one podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Twierdzenia zawarte w skardze oraz dokumenty załączone do skargi oraz pisma procesowego z 16 stycznia 2024 r., zdaniem Sądu, nie uzasadniają zmiany powyższej oceny, przeciwnie, potwierdzają, że jest ona zasadna. W karcie medycznej czynności ratunkowych z 22 października 2023 r. (a zatem wydanej po dacie zaskarżonej decyzji) podano m.in., że "Przytomna w kontakcie słownym. Zorientowana co do miejsca i własnej osoby" (k. 30 a.s.). Zaświadczenia lekarskie z 13 listopada 2023 r. i 10 stycznia 2024 r. (k. 27-29 a.s.) opisują stan zdrowia podopiecznej po dacie zaskarżonej decyzji, a więc nie mogą doprowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Dokumentacja medyczna matki skarżącego dot. wizyty z 4 kwietnia 2022 r. (k. 7, 8a.s.) potwierdza ustalenia odnośnie stanu zdrowia, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (tj. zawroty głowy, zaburzenia pamięci, brak orientacji w przestrzeni).
Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z ww. dokumentu wynika, że w opiekę nad matką zaangażowana jest siostra skarżącego – J. B. (na s. 3/5, k. 8 a.s. wskazano: "pacjentka w obecności córki".
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ nie kwestionował złego stanu zdrowia matki skarżącego, nie mniej jednak był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia w aspekcie wszystkich przesłanek wymaganych do spełnienia w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodatkowo, poza brakiem istnienia związku przyczynowo – skutkowego, organ II instancji słusznie zauważył, że skarżący ma jeszcze siostrę J. B., w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki. Ustalono, że córka podopiecznej mieszka na tym samym osiedlu, co wymagająca opieki matka. Ponadto z przedłożonego do skargi dokumentu wynika, że pomimo tego, iż J. B. jest osobą pracującą oraz wychowującą syna, to również jest w stanie wygospodarować czas na pójście z podopieczną do lekarza (k. 8 a.s..)
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). W realiach tej sprawy w stosunku do J. B. nie stwierdzono obiektywnych przeszkód w możliwości wsparcia skarżącego w opiece nad matką w wybranej formie.
"Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to – ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1104/22, prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1609/22, CBOSA).
W reasumpcji stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności opieki, jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.