Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 19 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 342/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną przez J. D., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 27 grudnia 2021 r., znak: SKO-NP-4115-566/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D z dnia 17 sierpnia 2021 r., znak: OPS/000714/SP/5222/08/2021, o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. D. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 4 marca 2021 r. skarżący złożył w organie pomocowym wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. D., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

W dniu 1 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy D wydał decyzję, znak: OPS//000348/SP/5222/04/2021, o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, które decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r., znak: SKO-NP-4115-224/21, uchyliło o decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Kolegium zaleciło organowi pierwszej instancji ustalenie w szczególności: zaistnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kręgu osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej marki skarżącego i czy istnieją obiektywne okoliczności uniemożliwiające przez nie sprawowanie opieki nad matką skarżącego, wzięcie powyższych kwestii pod uwagę przy wykładni art. 17 ust. 1b ustawy przedstawiając uprzednio stanowisko i wskazówki interpretacyjne, wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zaistnienie negatywnych przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r., znak: OPS//000714/SP/5222/08/2021, wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy D odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. D. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu wniosku przeprowadzony został poszerzony wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że skarżący jest jedyną osobą, która może podjąć się opieki nad matką – S. D. Pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji na rzecz niepełnosprawnej nie są w stanie zaopiekować się matką, ponieważ pracują poza granicami kraju lub nie mieszkają w jej pobliżu. Skarżący wyjaśnił, że przed podjęciem się opieki nad matką podejmował prace interwencyjne. Osoba wymagająca opieki – S. D. – ma liczne problemy z poruszaniem się - porusza się z pomocą syna lub za pomocą laski.

Ustalono, że skarżący wykonuje czynności pielęgnacyjno-higieniczne jak i również zajmuje się czynnościami domowymi. Ponadto nadzoruje podawanie lekarstw, wykonuje codzienny pomiar ciśnienia krwi oraz cukru we krwi. Skarżący poinformował, że stan zdrowia jego matki wymaga całodobowej opieki i pomocy dlatego nie może podjąć żadnej pracy zarobowej.

Organ ustalił, że skarżący jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak podał okoliczność ta w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych powoduje, że nie można przyznać wnioskowanego świadczenia jednakże strona może dokonać wyboru jednego z przysługujących mu świadczeń opiekuńczych, jednakże organ nie wzywał strony do rezygnacji z tego świadczenia, bowiem w jego ocenie w sprawie nie zachodzą wszystkie niezbędne przesłanki do przyznania wnioskowego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ ponownie uznał, że fakt iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki – S. D. - nie powstała w okresie wymaganym przez art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ przyznał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, jakim różniące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnoprawności jest niekonstytucyjny, jednak nie doszło do wprowadzenia zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Kryterium wieku nie zostało usunięte z ustawy, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Organ wskazał, że skarżący sprawuje stałą i należytą opiekę nad matką S. D., jednak mając na uwadze powyższe nie ma możliwości przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając w nim organowi pierwszej instancji błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, ze pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia, naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, naruszenie przepisów postepowania – art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy poprzez przyjęcie, że sam fakt wniesienia wniosku przez skarżącego o przyznanie przedmiotowego świadczenia w trakcie pobierania przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem jego przyznania i zwalnia organ z podjęcia działań zmierzających do uwzględnienia słusznego interesu strony. Wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji i przyznanie mu prawa do wnioskowanego świadczenia.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy SKO w Nowym Sączu powołało treść przepisów art. 17 i art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie wskazało, że z przedłożonego wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 lutego 2020 r., Nr Akt [...] wynika, że matka skarżącego jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a stan ten istniał w dniu 1 stycznia 2020 r. Orzeczenie to w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy oznacza, że S. D. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie organu pierwszej instancji niepełnosprawność ta nie powstała u S. D. w okresie wymaganym przez art. 17 ust. 1b ww. ustawy.

Zdaniem Kolegium powyższe stanowisko organu jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności wskazanych w art. 17 ust. 1b tej ustawy.

Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 r. życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 r. życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt l OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt l OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt l OSK 755/16).

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Podkreślenia wymaga, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt l OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt l OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt l OSK 755/16).

Reasumując, mając na uwadze powyższe wywody Kolegium podzieliło prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, u których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Kolegium stwierdziło, że stanowisko prawne organu pierwszej instancji, co do treści powołanego przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) w kontekście skutków omawianego wyroku Trybunału nie zasługuje na akceptację, ponieważ w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem winny być przez nich respektowane. Analiza przepisów Konstytucji oraz ich rozumienia przez Trybunał Konstytucyjny prowadzi do wniosku, że wykonywanie orzeczeń Trybunału jest obowiązkiem zarówno prawodawcy, jak i organów stosujących prawo. Źródłem tego obowiązku jest moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z zasadami państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP)".

Okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, tj. S. D. powstała w wieku 82 lat, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie niniejszej ustaleniu podlega jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Kolegium podkreśliło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna.

Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym.

Z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Tymczasem, jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego, jak i załączonej dokumentacji medycznej, osoba wymagająca opieki, tj. S. D., jak wskazało dalej Kolegium, mieszka wspólnie z mężem i wnioskodawcą, który jest kawalerem. S. D. od 1 stycznia 2020 r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności pozostaje w leczeniu z powodu cukrzycy, ma problemy z nerkami i sercem, ze względu na reumatoidalne zapalenie stawów, ma problemy z poruszaniem się chodzi przy wsparciu o laskę.

Ze względu na stan zdrowia matka skarżącego wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, czesaniu, ubieraniu, robieniu zakupów, w przygotowaniu posiłków, bieżących pracach porządkowych w mieszkaniu tj. mycie naczyń, pranie, załatwianiu spraw urzędowych, organizowanie wizyt lekarskich. Pomoc w wykonywaniu powyższych czynności i opiekę nad nią sprawuje skarżący (syn chorej), który dotychczas podejmował prace interwencyjne dorywcze, a obecnie nie pracuje jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W ocenie Kolegium z zaprezentowanych wyżej ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, że faktycznie zakres opieki jakiej wymaga matka skarżącego (i jaką faktycznie on wykonuje) był tego rodzaju, iż uniemożliwiałoby to podjęcie odwołującemu jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym.

Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie.

Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba wymagająca opieki była osobą obłożnie chorą, leżącą, nie kontaktową, nie wymaga zakładania pampersów, zdolną do samodzielnego załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych, nie wymaga stałego nadzoru ze strony opiekuna, jest w stanie sama spożyć posiłki. Jak wynika z ustaleń wywiadu odwołujący przygotowuje i podaje matce posiłki, załatwia sprawy urzędowe i związane ze służbą zdrowia, robi zakupy, sprząta pierze, pali w piecu. Jak wyżej wskazano, czynności wykonywane przez skarżącego w związku ze sprawowaną opieką nie absorbują go na tyle aby zachodziła definitywna konieczność rezygnacji z aktywności zawodowej. W tym stanie rzeczy trudno przyjąć, że skarżący sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawna matką.

Nadto Kolegium ustaliło jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki i z ustaleń tych wynika, że oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji matki (w równym stopniu co skarżący) jest również czworo jego braci, tj.: G. D., A. D., W. D., D. D. Wśród wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji w stosunku do S. D. po stronie żadnej z nich nie ma przeszkody - która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego - mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że jego bracia nie mogą sprawować opieki nad matką bowiem: G. D. - zamieszkały w sąsiedztwie matki - pracuje za granicą na terenie Niemiec; A. N. - zamieszkały w J również pracuje za granicą na terenie Niemiec; D. D. zamieszkały w tej samej miejscowości co matka, pracuje na terenie Niemiec, W. D. mieszka i pracuje na terenie K. Tymczasem - jak wskazują zasady doświadczenia życiowego - w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Okoliczności polegającej na tym, iż osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, są na emeryturze pracują i wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji.

Niezależnie od powyższego Kolegium podniosło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli pozostałe dzieci S. D. z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w w/w sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. odwołujący zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci S. D. (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co skarżący są zobowiązane do alimentacji względem matki.

W ocenie Kolegium przyznanie świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach S. D. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. W przypadku odwołującego nie ma takiej konieczności a zatem organ - pomimo częściowo błędnego uzasadnienia i błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b - postąpił prawidłowo odmawiając przyznania świadczenia.

Fakt posiadania przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez nią tej opieki niejako automatycznie nie powodują powstania po jej stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Stan faktyczny ustalony przez organ w niniejszej sprawie daje podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia aczkolwiek nie z powodu wskazanego przez organ.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów:

• art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;
• art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki;
• art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto Kolegium w sposób dowolny bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznało, że skoro wymagająca opieki S. D. ma inne dzieci nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym Kolegium odgórnie przesądziło o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie ze złożonym przez pełnomocnika skarżącego wnioskiem (przy braku żądania pozostałych stron przeprowadzenia rozprawy), jak stanowi art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

1. matce albo ojcu,
2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - syn, a opieka sprawowana jest nad matką, legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 10 lutego 2020 r., Nr Akt [...], z którego wynika, że jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a stan ten istniał w dniu 1 stycznia 2020 r. Orzeczenie to w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy oznacza, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z powyższego wynika zatem, że niepełnosprawność matki skarżącego nie powstała okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Sądu zasadnie podniosło więc orzekające w drugiej instancji SKO w Nowym Sączu, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wskazanym wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Sądu, zgodzić się należało z Kolegium, że ten błąd organu pierwszej instancji nie mógł przekreślić trafności i zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu prawidłowo bowiem uznało, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Trafna była ocena organów obydwu instancji, że skarżący nie wykazał związku przyczynowego między niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowanej opieki nad matką.

Wskazać bowiem należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19; LEX nr 2763205). Podkreślić jednakże należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Zwrócić bowiem należy uwagę na aspekt, że sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. W grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. Ta ostatnia kwestia jest ważna w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika bowiem, że sprawowana przez skarżącego opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności nie spełnia jednak wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym powyżej przepisie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący obecnie nie pracuje zawodowo (dotychczas podejmował interwencyjne prace dorywcze),zamieszkuje z matką i jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wprawdzie wspólne zamieszkiwanie z osobą wymagającą opieki nie jest jednym z warunków przyznania przedmiotowego świadczenia, ale jest okolicznością mającą znaczenie dla oceny, czy czas jaki poświęcany jest przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym, wyklucza podejmowanie przez nią pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącego pozostaje w leczeniu z powodu [...]. Ze względu na taki stan zdrowia matka skarżącego wymaga więc pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, czesaniu, ubieraniu, robieniu zakupów, w przygotowaniu posiłków, bieżących pracach porządkowych w mieszkaniu, tj. mycie naczyń, pranie, załatwianiu spraw urzędowych, organizowanie wizyt lekarskich.

W związku z tym przypomnieć należy, że z unormowania art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie.

Trafnie w związku z tym wskazało Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że wykonywanie tego rodzaju czynności jak: utrzymywanie higieny osobistej, czesanie, ubieranie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, wykonywanie bieżących praca porządkowych w mieszkaniu, tj. mycie naczyń, pranie, załatwianiu spraw urzędowych, organizowanie wizyt lekarskich, są czynnościami, które mogą być wykonane w godzinach porannych, przed pójściem do pracy. Wiele osób wykonuje takie czynności, chociażby rodzice w stosunku do małoletnich dzieci przed zaprowadzeniem ich do żłobka czy przedszkola i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 71/21, CBOSA). Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo – skutkowego.

Powtórnie podkreślić należy, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, gdyż osoba wymagająca opieki w ogóle nie może funkcjonować bez tej pomocy w życiu codziennym, bo konieczne jest podejmowanie ciągle szeregu pilnych i niecierpiących zwłoki czynności opiekuńczych, które są tak absorbujące, że wykluczają pracę choćby w niepełnym rozmiarze czasu pracy.

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Podniesiona w tym zakresie przez skarżącego argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Ponadto okolicznościami wykluczającymi przyznanie skarżącemu żądanego świadczenia w niniejszej sprawie jest fakt, że oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji matki (w równym stopniu co skarżący) jest również czworo jego braci: G. D., A. D., W. D., D. D., jak ustaliło Kolegium, a uprzednio w ponownym rozpoznaniu organ pierwszej instancji.

Z dokumentu znajdującego się natomiast na k. 34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, dołączonego do wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego ponownie w dniu 26 lutego 2021 r., wynika, że matka skarżącego jest wdową.

Kwestia jednakże nieprecyzyjnych ustaleń kręgu osób zobowiązanych do alimentacji matki skarżącego nie mogła mieć znaczenia dla treści rozstrzygnięcia, skoro z zebranego materiału dowodowego niewątpliwie wynika, że oprócz skarżącego zobowiązani do alimentacji jego matki są wskazani pozostali czterej bracia skarżącego.

Podkreślić więc należy, że w sytuacji, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jednak osoba. Zgodnie bowiem z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, zwanej dalej w skrócie - k.r.o.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 § 2 k.r.o. stanowi, że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Art. 135 § 1 k.r.o. przewiduje, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy przewidują również możliwość wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych w drodze sądowej. Wykonywanie pracy, czy inne zajęcie, nie zwalniają z wykonywania względem matki obowiązku alimentacyjnego - albo osobiście, albo poprzez osoby trzecie. Praca zarobkowa nie jest bowiem obiektywną przeszkodą w wywiązaniu się z obowiązku alimentacyjnego. Wobec tego, podkreślić należy, że świadczenie to nie jest skierowane do tej osoby w rodzinie, która podejmie się opieki nad niepełnosprawną osobą. Jest ono skierowane dla określonej w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych kategorii osób. To nie rodzina ma więc o tym decydować, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, lecz decyduje o tym przepis prawa (por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz, Warszawa 2017; dostęp el./Legalis). Praca zawodowa drugiej z córek matki skarżącej nie jest obiektywną przeszkodą w sprawowaniu opieki. To że osoby pracują zawodowo, zamieszkują oddzielnie, wobec czego nie mogą osobiście sprawować opieki nad matką, nie uprawnia do przyznania "automatycznie" świadczenia pielęgnacyjnego także zobowiązanej do alimentacji - skarżącej. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru i nie zwalnia te osoby z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na przykład na opłaceniu osoby trzeciej, która tą opiekę matce zapewni.

Sąd podziela zatem dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (por. m. in.: wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym, przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości, przebywanie i praca poza granicami kraju, niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki matką, jednak jej nie uniemożliwiają.

Podnieść także należy, że - jak wskazują zasady doświadczenia życiowego - istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszym rodzicem (rodzicami), bądź takiego zorganizowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym poprzez opłacenie i zapewnienie niezbędnej opieki wykonywanej przez osobę trzecią, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Niemożność zatem sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej (braci skarżącego) z uwagi na zatrudnienie, w tym wypadku za granicą kraju (w Niemczech), czy poza miejscowością zamieszkania matki skarżącego, czy inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie zwalniają z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej.

Wobec powyższego postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 jest całkowicie niezasadny. Trafnie też uznało Kolegium, że podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł również odnieść skutku.

Podkreślić jednakże przy tym należy, żaden z organów, ani Sąd nie negują stanu zdrowia i trudnej sytuacji z tym związanej matki skarżącego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie, wbrew twierdzeniom skargi, zostało wydane po prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Nie można więc organom zarzucić skutecznie naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 6, 7, 8, 9, 77 § 1, i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzekające zaś Kolegium, działając na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.), dążąc do osiągnięcia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), bazując na zebranym w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) materiale dowodowym, dokonało jego powtórnej, całościowej oceny (art. 80 k.p.a.) przedstawiając w sposób przekonujący w motywach podjętego rozstrzygnięcia, z jakich względów nie może zostać skarżącemu przyznane przedmiotowe świadczenie.

Sąd uznał, że Kolegium, rozpoznając niniejszą sprawę, w sposób prawidłowy dokonało wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i zastosowało je w przedmiotowej sprawie. Nie dopatrzył się więc naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Kolegium mogło skorzystać zatem z przyznanej mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy ma bowiem kompetencje także do korygowania nie tylko oceny stanu faktycznego, ale i prawnego sprawy, w tym interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie, chyba że prowadziłoby to do podjęcia innego niż wydane w sprawie rozstrzygnięcie.

Wobec tego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Podniesione w niej bowiem zarzuty naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego oraz procesowego, w ocenie Sądu, nie potwierdziły się.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.