Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. Zarząd Województwa Łódzkiego uchylił w całości decyzję własną z dnia 26 czerwca 2013 r. określającą Miastu Piotrków Trybunalski kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 420 086,93 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, umorzył postępowanie w części w zakresie dotyczącym uznania za niekwalifikowalne wydatków związanych z naruszeniem wynikającym z realizacji zakresu rzeczowego projektu niezgodnie z dokumentacją techniczno-budowlaną, tj. co do kwoty 115 612,50 zł, określił kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 310 255,05 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 11 września 2009 r. dla kwoty 45 985,46 zł, od dnia 16 czerwca 2010 r. dla kwoty 122 981,44 zł, od dnia 22 października 2010 r. dla kwoty 141 288,15 zł.
W skardze na powyższą decyzję Miasto Piotrków Trybunalski wniosło również o wstrzymanie jej wykonania w całości.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z jednej strony nie zachodzi obawa, aby Miasto Piotrków Trybunalski mogło stać się niewypłacalne w tym zakresie, a z drugiej strony wysokość tej kwoty – "kilkaset tysięcy złotych plus odsetki" powoduje, że należałoby ją uwzględnić w pracach nad budżetem, co wymaga czasu. Została wypełniona przesłanka z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" w związku z faktem braku tak dużej kwoty w aktualnym budżecie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji podniósł, że wniosek jest bezprzedmiotowy, gdyż w dniu 31 grudnia 2014 r. beneficjent dokonał zwrotu kwoty określonej w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest więc istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, a która jest wynikiem wykonania kwestionowanej decyzji administracyjnej. Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi jednakże wątpliwości, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą więc być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania w przyszłości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, w sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 czerwca 2013 r., II OZ 435/13; 27 czerwca 2012 r., I OZ 451/12; 6 września 2011 r., I OZ 625/11; 9 czerwca 2010 r., I OZ 410/10; 24 stycznia 2014 r., I OZ 27/14; 4 września 2014 r., II OZ 867/14).
Z akt sprawy tymczasem wynika, że w dniu 31 grudnia 2014 r. strona skarżąca dokonała zwrotu środków na podstawie zaskarżonej decyzji w wysokości 475 916,05 zł (pismo Skarbnika Województwa Łódzkiego z dnia 2 stycznia 2015 r., pismo Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2015 r., potwierdzenie przelewu z dnia 31 grudnia 2014 r.). W tej sytuacji już tylko z tej przyczyny wniosek nie może zostać uwzględniony, skoro na skutek wykonania zaskarżonej decyzji stał się bezprzedmiotowy.
Niezależnie od tego zauważyć należy, że z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, iż wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wiąże się z obowiązkiem takiego jego sformułowania, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229).
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób odpowiadający powyższym wymogom. Zarzuty sformułowane w skardze, argumentacja odnosząca się do "braku tak dużej kwoty w aktualnym budżecie", nie mogą stanowić jedynego uzasadnienia tego rodzaju wniosku. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd ocenia bowiem wyłącznie to, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 czerwca 2005 r., II OZ 513/05; 6 lutego 2008 r., I OZ 47/08; 1 kwietnia 2008 r., I OZ 209/08; 3 lipca 2008 r., I OZ 493/08; 18 czerwca 2008 r., I OZ 386/08; 13 czerwca 2008 r., I OZ 410/08).
Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Niezgodność z prawem decyzji, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a., to dwie różne kwestie, zaś oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05). Poza tym samo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, o czym stanowi art. 61 § 6 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.