Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 października 2016 r. skarżący działając przez pełnomocnika radcę prawnego M. K., zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Ponieważ z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżący nie posiada żadnego majątku ani źródeł utrzymania, referendarz sądowy zarządzeniem z 19 grudnia 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do: a) nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, b) złożenia oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania, c) przedstawienia kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków, d) nadesłania kopii umowy najmu mieszkania.
W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik skarżącego oświadczył, że [...] A. S. nie posiada rachunków bankowych, mieszka "kątem" u kolegów i utrzymuje się z pożyczek koleżeńskich.
Pismem z dnia 31 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do złożenia oświadczenia darczyńców o wielkości i rodzaju pomocy udzielonej skarżącemu w okresie ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z dnia 1 marca 2017 r. pełnomocnik strony oświadczył, że "nie jest możliwe ustalenie darczyńców" [...] A. S., ponieważ kontaktu z nim jest utrudniony z uwagi na ciągłą zmianę miejsca zamieszkania.
Zdaniem referendarza sądowego wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest uzasadniony.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca wykazał co prawda, w formularzu PPF, że jest osobą nieposiadajacą żadnego majątku, bezrobotną, jednakże zdaniem referendarza sądowego, informacje zawarte w formularzu w części dotyczącej uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Skarżący nie wyjaśnił przekonująco, mimo wezwania, z czego pokrywa koszty codziennego utrzymania. W sytuacji gdy nie osiąga żadnego dochodu oraz nie przedstawia wiarygodnych dowodów odnośnie tego, ze utrzymuje się z pożyczek od znajomych, nie sposób stwierdzić, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
W tej sytuacji referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.