Uzasadnienie
M. S. w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest bezrobotny, nie przysługuje mu emerytura, renta ani jakikolwiek zasiłek, nie posiada oszczędności. Jest właścicielem mieszkania o po. 32 m2.
Zarządzeniem z dnia 15 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez:
- - złożenie oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności należy wyjaśnić skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania,
- - podanie wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków;
- - złożenie oświadczenia, czy od dnia 1 grudnia 1999 r. przysługuje mu prawo do renty.
W piśmie z dnia 20 kwietnia 2016 r. skarżący oświadczył, że:
- - utrzymuje się z prac dorywczych w zamian za posiłek, nie kupuje ubrań, czasami dostaje starą odzież od znajomych;
- - wydatki na utrzymanie konieczne są nieznaczne, wynoszą ok. 100 zł,
- - nie przysługuje mu prawo do renty.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Wnioskodawca co prawda wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych w zamian za wyżywienie. Jednocześnie oświadczył, że nie przysługuje mu prawo do renty. Jednakże jak referendarzowi sądowemu wiadomo z urzędu M. S. przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. W aktach sprawy IV SAB/WA 244/14 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia informacji, znajdują się liczne pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające, że skarżącemu przysługuje renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, np. w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] zawarta jest informacja, że skarżący posiada prawo do renty, lecz jej nie pobiera. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia od 1 października 1998 r. do 31 lipca 2014 r. wyniosłaby 94 335,55 zł netto.
W postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 402/16 Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując jedno z licznych zażaleń M. S. na odmowę przyznania mu prawa pomocy, stwierdził: "W niniejszej sprawie zasadnie Sąd I instancji wskazał, że M. S. z własnego wyboru nie pobiera przyznanej mu renty, co oznacza, że skarżący z własnej woli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jego przypadku nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Pismem z [...] lipca 2014 r., znajdującym się w aktach administracyjnych, ZUS [...] Oddział w [...] potwierdził, że skarżący ma prawo do renty, lecz jej nie pobiera. Mimo informacji uzyskiwanych z ośrodka pomocy społecznej o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ustalenie emerytury, także z tej możliwości nie korzysta." (podobnie w postanowieniach NSA; z dnia 11 grudnia 2015 r., I OZ 1643/15, z 16 czerwca 2016 r., I OZ 604/16).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia