Uzasadnienie
M.W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, posiada dom o pow. 120 m2, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.413 zł, w tym z tytułu emerytury w wysokości 1.013 zł oraz z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 400 zł. Dodatkowo podniósł, iż zmuszony jest korzystać z pomocy pracującego syna.
W dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] maja 2015 r. wyjaśnił, iż skromne utrzymanie wynosi go miesięcznie 500 zł, nie posiada żadnych rachunków bankowych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do pisma załączył kopie: pokwitowań odbioru emerytury, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego, wezwania do zapłaty za dostarczone paliwo gazowe z dnia [...] kwietnia 2015 r., wyciągu z rachunku karty kredytowej z dnia [...] maja 2015 r., faktury zakupu leków.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Do sprzeciwie złożonego na powyższe postanowienie wnioskodawca załączył potwierdzenia wypłaty emerytury w roku 2015. W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji i nadesłania dokumentów skarżący przesłał wyciągi z trzech rachunków kart kredytowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W świetle powyższego wniesienie w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data nadania sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 7 lipca 2015 r., który nie został przez Sąd odrzucony, skutkuje utratą mocy postanowienia referendarza sądowego i rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy przez Sąd.
W myśl art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobom nieposiadającym żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadającym bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Przypomnieć także trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.
W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiająca umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 200 zł stosownie do przepisu § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193).
W ocenie Sądu, analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia, nie sposób uznać by nie był on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Przede wszystkim posiada on stałe źródło dochodów z tytułu emerytury oraz z działalności gospodarczej, a także dom o powierzchni 120 m2 i prowadzi w nim samodzielne gospodarstwo domowe. Wysokości osiąganych przez skarżącego dochodów wynosi łącznie 1413,17 zł (1013,17 zł brutto z tytułu emerytury oraz 400 zł z prowadzonej działalności gospodarczej), natomiast miesięczne wydatki skarżącego opiewają na kwotę 500 zł (oświadczenie z dnia [...] maja 2015 r.). Dokonując zatem porównania dochodów skarżącego z oświadczonymi wydatkami nie sposób przyjąć, że skarżący nie jest w stanie uczestniczyć na obecnym etapie w kosztach sądowych, tj. uiścić wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Zgodnie ze stanowiskiem NSA fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym (postanowienie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08).
W orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Właściciel nieruchomości dysponuje bowiem majątkiem, w wyniku obciążenia którego może pozyskać środki potrzebne do pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt II OZ 726/06; z dnia 25 listopada 2013 r. o sygn. akt I OZ 1132/13).
Na odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wpływ miała natomiast nierzetelność oświadczeń wnioskodawcy. W dodatkowym oświadczeniu z dnia [...] maja 2015 r. stwierdził on, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, a jednocześnie przedstawił wyciąg z rachunku karty kredytowej z dnia [...] maja 2015 r. w Banku H. w W. S.A. Co więcej do oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2015 r. wnioskodawca załączył trzy dodatkowe wyciągi z rachunków kart kredytowych: z dnia [...] lipca 2015 r. (zaktualizowany wyciąg z rachunku w Banku H.), z dnia [...] lipca 2015 2. (rachunek w D. Banku) oraz z dnia [...] lipca 2015 r. (rachunek w S. Banku). Z nadesłanych wyciągów wynika, że: 1) w Banku H. skarżącemu udzielono limitu wypłat w wysokości 30.000 zł, zaś na dzień [...] lipca 2015 r. dostępny był limit w wysokości 27.468,00 zł a saldo zadłużenia wynosiło 585,37 zł, 2) w D. Banku skarżącemu udzielono limitu wypłat w wysokości 15.000 zł, zaś całkowita kwota do spłaty wynosiła 2999,81 zł, 3) w S. Banku skarżącemu udzielono limitu wypłat w wysokości 10.000 zł, zaś na dzień [...] lipca 2015 r. saldo zadłużenia wynosiło 3245,21 zł. Fakt przyznania skarżącemu tak wysokich limitów na rachunkach kart kredytowych, opiewających na łączną kwotę 55 000 zł, świadczy iż skarżący posiada zdolność kredytową i nie znajduje się w stanie ubóstwa uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tym bardziej, że z nadesłanych wyciągów wynika, iż skarżący nie tylko korzysta z środków udostępnionych mu na powyższych rachunkach kart kredytowych, ale również spłaca powstałe zadłużenia.
Reasumując, jeżeli wnioskodawca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi to winien partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Z tych względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.