Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 sierpnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca: Opis stany faktycznego Przed Sądem Rejonowym toczyło się postępowanie z powództwa byłego pracownika przeciwko A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B, prowadzone pod sygnaturą akt (...). Postępowanie dotyczyło roszczeń związanych z rozwiązaniem stosunku pracy oraz skutków prawnych wynikających z zakończenia zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracownika.
W toku postępowania strony zawarły ugodę sądową z 4 marca 2026 r. Zgodnie z treścią ugody, A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B zobowiązała się do zapłaty na rzecz powódki – Pani A A kwoty 60 205,88 zł brutto tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, wynikającego z porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawartego 10 września 2018 r. w C. Ugoda została zawarta przed sądem pracy i została wpisana do protokołu rozprawy. Strony zgodnie oświadczyły, że ugoda wyczerpuje wszelkie roszczenia objęte pozwem. W treści ugody strony jednoznacznie wskazały zarówno charakter świadczenia, jak również jego źródło prawne.
Świadczenie zostało wyraźnie określone jako odszkodowanie, a podstawę jego wypłaty stanowiło porozumienie zbiorowe zawarte w ramach zakończenia sporu zbiorowego. Świadczenie nie miało charakteru wynagrodzenia za pracę, premii, dodatku do wynagrodzenia, nagrody, odprawy ustawowej ani ekwiwalentu za pracę. Wypłata świadczenia nie pozostawała związana z wykonywaniem obowiązków pracowniczych ani ze świadczeniem pracy. Świadczenie miało charakter kompensacyjny i było związane wyłącznie z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Pracownik utracił zatrudnienie z przyczyn od siebie niezależnych.
Wypłacone świadczenie miało na celu zrekompensowanie skutków utraty zatrudnienia oraz szkody związanej z rozwiązaniem stosunku pracy. Powzięła Pani wątpliwość, czy wskazane świadczenie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzysta ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wypłata świadczenia wynikającego z ugody zawartej 4 marca 2026 r. została dokonana na Pani rachunek bankowy.
Świadczenie to zostało wypłacone w wykonaniu ugody zawartej pomiędzy Panią a A Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. Ugoda zawarta 4 marca 2026 r. była ugodą sądową w rozumieniu art. 223 Kodeksu postępowania cywilnego, zawartą przed sądem w toku postępowania sądowego prowadzonego przeciwko A Sp. z o.o. z siedzibą w B. Ugoda ta kończyła spór sądowy dotyczący zapłaty świadczenia pieniężnego dochodzonego przez Panią od byłego pracodawcy. Przedmiotem pozwu złożonego przeciwko A Sp. z o.o. z siedzibą w B było roszczenie o zapłatę dodatkowego świadczenia pieniężnego, określanego w Porozumieniu z 10 września 2018 r. jako jednorazowe odszkodowanie.
Roszczenie to było dochodzone w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika oraz z naruszeniem przez pracodawcę obowiązków wynikających z Porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z 10 września 2018 r. W pozwie wskazywano, że pracodawca dokonał redukcji zatrudnienia w związku z zakończeniem działalności w lokalizacji D i zaprzestaniem świadczenia usług na rzecz X. Podstawą prawną pozwu było przede wszystkim Porozumienie w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawarte 10 września 2018 r. w C, w szczególności jego § 5 ust. 2 w zw. z § 3 oraz § 2. W pozwie wskazano, że Porozumienie to stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy, a jego postanowienia kształtują prawa i obowiązki stron stosunku pracy.
Wprost podnoszono, że Porozumienie obowiązywało w chwili rozwiązania stosunku pracy i stanowiło podstawę roszczenia pracownika. Zgodnie z § 5 ust. 2 Porozumienia, w razie naruszenia wskazanych w nim zasad, skutkującego dokonaniem zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca zobowiązany był wypłacić pracownikowi jednorazowe odszkodowanie w wysokości 17 średnich miesięcznych wynagrodzeń. Do rozwiązania umowy o pracę doszło z inicjatywy pracodawcy, z przyczyn niedotyczących pracownika. Pracodawca złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem skróconego okresu wypowiedzenia.
Stosunek pracy ustał z powodu likwidacji stanowiska pracy związanej z zakończeniem działalności pracodawcy w lokalizacji D oraz zaprzestaniem świadczenia usług na rzecz X. Nie rozwiązała Pani umowy o pracę z własnej inicjatywy. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, niezależnych od pracownika. Zawarcie ugody sądowej 4 marca 2026 r. nie zmieniło sposobu ani trybu rozwiązania umowy o pracę. Ugoda nie prowadziła do przekształcenia wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę w rozwiązanie umowy o pracę. Nie zmieniała również przyczyn rozwiązania stosunku pracy.
Nadal pozostawało aktualne, że stosunek pracy ustał z przyczyn niedotyczących pracownika, wskutek działań pracodawcy związanych z likwidacją stanowiska pracy i zakończeniem działalności w lokalizacji D. Ugoda miała charakter rozliczeniowy i kończyła spór sądowy dotyczący należnego świadczenia pieniężnego. Nie modyfikowała natomiast treści świadectwa pracy ani podstawy ustania zatrudnienia.
Kwota świadczenia objętego ugodą została ustalona w oparciu o roszczenie wynikające z § 5 ust. 2 Porozumienia z 10 września 2018 r. Zgodnie z tym postanowieniem, świadczenie przysługiwało w wysokości 17 średnich miesięcznych wynagrodzeń pracownika, ustalonych za okres ostatnich 6 miesięcy poprzedzających rozwiązanie stosunku pracy, z uwzględnieniem składników wynagrodzenia branych pod uwagę przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Porozumienie z 10 września 2018 r. było Porozumieniem w sprawie zakończenia sporu zbiorowego. Zostało zawarte w celu zakończenia sporu zbiorowego i zabezpieczenia interesów pracowników.
Z Porozumienia wynikały między innymi obowiązki pracodawcy dotyczące uzgadniania etatyzacji, konsultowania lub uzgadniania zmian organizacyjnych i restrukturyzacyjnych wpływających na poziom zatrudnienia oraz obowiązek wypłaty dodatkowego świadczenia pieniężnego w razie naruszenia tych zasad. W pismach procesowych wskazywano, że Porozumienie regulowało zasady wypłaty odszkodowania przewidzianego w § 5, jego wysokość jako siedemnastokrotność wynagrodzenia oraz przesłanki nabycia prawa do tego świadczenia. Porozumienie pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem objętym wnioskiem, ponieważ stanowiło podstawę prawną dochodzonego roszczenia.
Ugoda sądowa zawarta 4 marca 2026 r. była sposobem zakończenia sporu o realizację tego roszczenia. Prawo do świadczenia nie wynikało wprost z ogólnych przepisów prawa pracy, ponieważ przepisy te nie przewidują samodzielnie tego rodzaju dodatkowego świadczenia pieniężnego w wysokości 17-krotności średniego miesięcznego wynagrodzenia. Ogólne przepisy prawa pracy oraz ustawa o zwolnieniach grupowych regulują odprawę pieniężną przysługującą pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, natomiast świadczenie będące przedmiotem ugody miało charakter dodatkowy i odrębny od odprawy ustawowej.
Strony stosunków zbiorowego prawa pracy ustaliły jednak takie świadczenie w Porozumieniu w sprawie zakończenia sporu zbiorowego, zawartym 10 września 2018 r. Porozumienie to zostało zawarte na podstawie przepisów zbiorowego prawa pracy i stanowiło wewnątrzzakładowe źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy. W tym znaczeniu podstawą prawną świadczenia było Porozumienie, a nie wyłącznie ugoda sądowa. Ugoda sądowa nie kreowała więc całkowicie nowego, dowolnego świadczenia, lecz kończyła spór. Wysokość oraz zasady ustalenia świadczenia nie wynikały wyłącznie z ugody sądowej ani wyłącznie z ustnych ustaleń stron.
Ugoda sądowa określała ostateczną kwotę i sposób zakończenia sporu, jednak roszczenie miało swoje źródło w Porozumieniu z 10 września 2018 r. To Porozumienie określało charakter świadczenia, przesłanki nabycia prawa do świadczenia, sposób ustalenia jego wysokości oraz termin wypłaty. Zgodnie z pismami procesowymi świadczenie miało być ustalone jako 17 średnich miesięcznych wynagrodzeń pracownika, według zasad określonych w Porozumieniu. Wysokość oraz zasady ustalenia świadczenia wynikały bezpośrednio z Porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z 10 września 2018 r., stanowiącego źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy.
Przez pojęcie „źródło prawne” należy rozumieć akt lub normę prawną, z której wynikało Pani uprawnienie do otrzymania świadczenia. W niniejszej sprawie źródłem prawnym świadczenia było Porozumienie w sprawie zakończenia sporu zbiorowego z 10 września 2018 r., stanowiące wewnątrzzakładowe źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy. Oznacza to, że ugoda sądowa nie kreowała świadczenia od podstaw, lecz kończyła spór co do roszczenia wynikającego z istniejącego wcześniej źródła prawa pracy. Innymi słowy, źródłem obowiązku zapłaty było Porozumienie, natomiast ugoda sądowa była sposobem procesowego zakończenia sporu i wykonania tego roszczenia.
Pytanie
Czy świadczenie pieniężne wypłacone pracownikowi na podstawie ugody sądowej z 4 marca 2026 r., określone jako odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, wynikające z porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawartego 10 września 2018 r., korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, świadczenie wypłacone pracownikowi korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pani zdaniem, wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie zwolnienia podatkowego zostały w niniejszej sprawie spełnione. Przede wszystkim świadczenie ma charakter odszkodowawczy. Strony ugody jednoznacznie określiły je jako odszkodowanie związane z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. Nie można zatem przyjąć, że świadczenie stanowiło ukryte wynagrodzenie za pracę albo świadczenie o charakterze płacowym.
Wypłata nie pozostawała w związku z wykonywaniem obowiązk w pracowniczych ani z osiąganiem określonych wynik w pracy. Świadczenie nie było uzależnione od efektywności pracownika, czasu pracy ani zakresu wykonywanych obowiązków. Świadczenie miało charakter rekompensaty za negatywne skutki rozwiązania stosunku pracy oraz za utratę zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost między innymi z: ustaw, aktów wykonawczych, układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy. Przepis ten ma charakter szczególny i został wprowadzony w celu objęcia ochroną podatkową świadczeń kompensacyjnych wynikających ze źródeł prawa pracy. Należy podkreślić, że ustawodawca świadomie rozszerzył zakres zwolnienia również na świadczenia wynikające z porozumień zbiorowych opartych na ustawie.
Oznacza to, że wolą ustawodawcy było objęcie zwolnieniem nie tylko klasycznych odszkodowań wynikających bezpośrednio z ustaw, ale również świadczeń przewidzianych w autonomicznych źródłach prawa pracy. W przedmiotowej sprawie źródłem świadczenia było porozumienie zawarte w ramach zakończenia sporu zbiorowego. Tego rodzaju porozumienie stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to nie tylko przepisy ustaw i aktów wykonawczych, ale również postanowienia układów zbiorowych pracy oraz innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych.
Porozumienie kończące spór zbiorowy niewątpliwie należy do kategorii innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych. Podstawę jego zawarcia stanowią przepisy ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Porozumienie takie nie ma charakteru prywatnej umowy cywilnoprawnej, lecz stanowi normatywne źródło prawa pracy regulujące prawa i obowiązki stron stosunku pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że porozumienia zbiorowe zawierane na podstawie przepisów prawa pracy mają charakter normatywny oraz stanowią źródło prawa pracy.
Oznacza to, że świadczenia wynikające z takich porozumień mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W Pani ocenie istotne znaczenie ma również to, że ugoda zawarta została przed sądem pracy. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącza ze zwolnienia między innymi odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. W przedmiotowej sprawie świadczenie zostało objęte ugodą sądową. Już z tego względu nie znajduje zastosowania wyłączenie dotyczące ugód pozasądowych.
Należy jednak podkreślić, że sama ugoda sądowa nie stanowiła samodzielnej podstawy wypłaty świadczenia. Ugoda nie kreowała nowego świadczenia i nie ustanawiała dowolnej rekompensaty ustalonej swobodnie przez strony. Ugoda jedynie potwierdzała istniejące wcześniej roszczenie wynikające z porozumienia zbiorowego. Ma to istotne znaczenie dla oceny skutków podatkowych. W praktyce organów podatkowych zdarzają się interpretacje, w których odmawia się zastosowania zwolnienia podatkowego w sytuacjach, gdy świadczenie wynika wyłącznie z indywidualnych negocjacji stron albo gdy ugoda ma charakter czysto kompromisowy i nie istnieje normatywna podstawa świadczenia.
Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. W niniejszym stanie faktycznym: - istnieje konkretna podstawa prawna świadczenia, - świadczenie wynika z porozumienia zbiorowego, - ugoda sądowa jedynie konkretyzuje obowiązek zapłaty, - świadczenie ma charakter odszkodowawczy, - świadczenie nie ma charakteru wynagrodzenia za pracę. Podkreśla Pani również, że przedmiotowe świadczenie nie stanowi odprawy ustawowej wypłacanej na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
Ustawodawca wyłączył bowiem ze zwolnienia określone kategorie odpraw i odszkodowań, w szczególności odprawy ustawowe związane ze zwolnieniami grupowymi. Gdyby wolą ustawodawcy było objęcie wyłączeniem wszystkich świadczeń związanych z rozwiązaniem stosunku pracy, przepis zostałby sformułowany znacznie szerzej. Tymczasem ustawodawca pozostawił możliwość zwolnienia odszkodowań wynikających z porozumień zbiorowych prawa pracy.
W przedmiotowej sprawie świadczenie: - nie ma charakteru powszechnej odprawy ustawowej, - nie zostało przyznane na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych, - nie ma charakteru świadczenia gwarancyjnego, - ma charakter indywidualnej rekompensaty kompensacyjnej wynikającej z autonomicznego źródła prawa pracy. Należy również zwrócić uwagę na funkcję odszkodowania. Odszkodowanie nie stanowi przysporzenia majątkowego w klasycznym znaczeniu podatkowym. Jego celem nie jest wzbogacenie podatnika, lecz wyrównanie uszczerbku majątkowego lub niemajątkowego.
W niniejszej sprawie uszczerbek polegał na utracie zatrudnienia, destabilizacji sytuacji zawodowej i życiowej pracownika oraz konieczności poszukiwania nowego źródła utrzymania. Opodatkowanie świadczenia o charakterze kompensacyjnym prowadziłoby do częściowego unicestwienia funkcji odszkodowawczej tego świadczenia. W praktyce oznaczałoby to, że pracownik nie otrzymałby pełnej rekompensaty szkody, którą świadczenie miało naprawić. Podkreśla Pani, że ratio legis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych polega właśnie na ochronie świadczeń kompensacyjnych przed opodatkowaniem.
Przy wykładni przepisu należy uwzględniać nie tylko jego literalne brzmienie, ale również cel regulacji oraz zasady prawa pracy, w szczególności zasadę ochrony pracownika jako słabszej strony stosunku pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że wykładnia przepisów dotyczących zwolnień podatkowych nie może prowadzić do rezultatów sprzecznych z funkcją świadczenia oraz ratio legis regulacji. W Pani ocenie nie ulega wątpliwości, że świadczenie będące przedmiotem niniejszego wniosku spełnia wszystkie przesłanki zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z powyższym świadczenie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnosi Pani o potwierdzenie prawidłowości przedstawionego stanowiska.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stanowi on, że: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź od których zaniechano poboru podatku.
Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Za przychód należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno w postaci pieniężnej, jak i w postaci niepieniężnej, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
W myśl natomiast art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy: Źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.
Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Z kolei art. 12 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że: Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy. Użyty w art. 12 ust. 1 ww. ustawy zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.
Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Oznacza to, że do przychodów pracownika ustawodawca zaliczył nie tylko pieniądze, ale także wartość świadczeń w naturze, czy świadczeń nieodpłatnych otrzymanych od pracodawcy.
Przy czym na podmiocie (pracodawcy) dokonującym wypłaty świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 omawianej ustawy, ciążą obowiązki płatnika, wynikające z art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym: Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Z analizy przestawionego we wniosku opisu zdarzenia wynika, że powzięła Pani wątpliwość, czy świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie ugody sądowej z 4 marca 2026 r. korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie zatem do treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25), z wyjątkiem: a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Przy czym zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy: Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.
W świetle powyższego stwierdzam, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem, 2) odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie: a) ustawy, b) przepisów wykonawczych do ustawy, c) aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, d) układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy, 3) wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów, 4) nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08: Jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści.
Jednocześnie względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (…). Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli, we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych.
Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego. W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art.
471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy: W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Oznacza to, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.
Przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 183d, art. 361 § 2, art. 45, art. 56, art. 943 § 3, art. 99, art. 1012 Kodeksu pracy). W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy).
Jednocześnie zgodnie z art. 471 Kodeksu pracy, odszkodowanie, o którym mowa ww. art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, natomiast odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia (art. 58 Kodeksu pracy).
Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy oraz Kodeksie cywilnym pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę. Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007 r., sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała.
Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik – na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy – poniósł szkodę w ogóle, lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.
Przepisy prawa pracy umożliwiają pracodawcom podejmowanie pewnych działań korzystnych dla zwalnianych pracowników (np. w drodze umowy, porozumienia), wykraczających poza unormowania wynikające z przepisów Kodeksu pracy, bądź innych aktów stanowiących źródła prawa pracy. Nie oznacza to jednak, że przyznanie przez pracodawcę różnorodnych dodatkowych świadczeń – nawet jeśli nazywane są przez strony umowy „odszkodowaniem” – ma każdorazowo charakter odszkodowawczy, zmierza do naprawienia szkody. Nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania, czy też nie.
W świetle przytoczonych wyjaśnień, w sytuacji, gdy wypłata określonych świadczeń następuje zgodnie z obowiązującymi u pracodawcy wewnętrznymi aktami prawa pracy (przewidującymi wypłatę takich świadczeń) lub w związku z zawartym przez strony porozumieniem rozwiązującym umowę o pracę, nie można mówić o bezprawności działania pracodawcy – bez względu na to, czy pracownik poniósł jakąkolwiek szkodę. Takie świadczenie nie jest zatem odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, czyli naprawieniem szkody lub krzywdy, jaką pracownik poniósł w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.
Ocena skutków podatkowych Pani sytuacji Z analizy opisu sprawy wynika w szczególności, że przed Sądem Rejonowym toczyło się postępowanie z Pani powództwa przeciwko byłemu pracodawcy, zakończone zawarciem ugody sądowej 4 marca 2026 r. Na jej podstawie pracodawca zobowiązał się do wypłaty kwoty 60 205,88 zł brutto tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, wynikającego z Porozumienia w sprawie zakończenia sporu zbiorowego zawartego 10 września 2018 r. w C. Do rozwiązania umowy o pracę doszło z inicjatywy pracodawcy, który złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy z zachowaniem skróconego okresu wypowiedzenia, w związku z likwidacją stanowiska pracy oraz zakończeniem działalności w lokalizacji D. Kwota świadczenia objętego ugodą została ustalona w oparciu o Porozumienie z 10 września 2018 r. Prawo do świadczenia nie wynikało wprost z ogólnych przepisów prawa pracy, ponieważ przepisy te nie przewidują samodzielnie tego rodzaju dodatkowego świadczenia pieniężnego w wysokości 17-krotności średniego miesięcznego wynagrodzenia.
Ogólne przepisy prawa pracy oraz ustawa o zwolnieniach grupowych regulują odprawę pieniężną przysługującą pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, natomiast świadczenie będące przedmiotem ugody miało charakter dodatkowy i odrębny od odprawy ustawowej. Ugoda miała charakter rozliczeniowy i kończyła spór sądowy dotyczący zapłaty świadczenia dochodzonego przez Panią od byłego pracodawcy. Zawarcie ugody nie zmieniło sposobu ani trybu rozwiązania stosunku pracy. Ugoda nie prowadziła do przekształcenia wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę. Strony ugody zgodnie oświadczyły, że ugoda wyczerpuje wszelkie roszczenia objęte pozwem.
Wypłata świadczenia została dokonana na Pani rachunek bankowy. Z przestawionego opisu nie wynika zatem, aby stosunek pracy z Panią miał być rozwiązany w sposób bezprawny. Nie ma przy tym znaczenia, że intencją pracodawcy była wypłata określonego świadczenia nazwanego odszkodowaniem za rozwiązanie stosunku pracy w związku z likwidacją Pani stanowiska pracy i realizacją Porozumienia zawartego w 2018 r. Świadczenie to nie jest bowiem odszkodowaniem ani zadośćuczynieniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę nastąpiło zgodnie z obowiązującym prawem.
Jak sama Pani wskazała, ogólne przepisy prawa pracy oraz ustawa o zwolnieniach grupowych regulują odprawę pieniężną przysługującą pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, natomiast świadczenie będące przedmiotem ugody miało charakter dodatkowy i odrębny od odprawy ustawowej. W związku z tym należy uznać, że wypłacone Pani świadczenie pieniężne na podstawie zawartej ugody sądowej nie mieści się w pojęciu odszkodowania ani zadośćuczynienia, tym samym nie może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pani stanowisko należało w związku z tym uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu opisu sprawy przedstawionego we wniosku, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.