Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 206/07

Uzasadnienie

Decyzją z [...] nr [...] Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w C. działający z upoważnienia Starosty Powiatu C. w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), art. 6 pkt 15, art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), odmówił A. M. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W jej uzasadnieniu wskazał, że jednym z warunków przyznania wnioskowanego świadczenia jest spełnienie warunków wynikających z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl tego przepisu, prawo do świadczenia przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat dla mężczyzn oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla mężczyzn. Z kolei stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 20a ww. ustawy za przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć:

1. a) rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,
2. b) rozwiązanie stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,
3. c) wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy.

Ze zgromadzonych dowodów wynika, że pierwsza umowa o pracę z "Fabryką Domów [...]" została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2003 r. Kolejną umowę zawarto z "Przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym A. T." od dnia 1 stycznia 2004 r. na okres próbny do dnia 31 marca 2004 r. Z dniem 15 stycznia 2004 r. został rozwiązany stosunek pracy na podstawie art. 51 § 1 pkt 1 K.p. Następnie na mocy ugody zawartej przed sądem pracy, świadectwo pracy zostało sprostowane odnośnie sposobu rozwiązania stosunku pracy - strony ustaliły, że stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 30 § 1 pkt 3 K.p. za porozumieniem stron bez podania przyczyny. W dniu 8 listopada 2004 r. strona zawarła kolejną ugodę przed sądem pracy, w której ustalono, że w okresie od 27 sierpnia 2002 r. do 14 stycznia 2004 r. strona była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy z wyszczególnieniem, że w okresie od 27 sierpnia 2002 r. do 31 grudnia 2003 r. w "Fabryce Domów [...]", w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 14 stycznia 2004 r. na mocy art. 231 K.p. w "Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym A. T.", a stosunek pracy rozwiązał się w drodze porozumienia stron (nie wskazując przyczyn).

Podkreślono, że stosunek pracy na mocy art. 30 § 1 pkt 1 K.p., tj. za porozumieniem stron jest zgodnym oświadczeniem woli stron stosunku pracy i nie wymaga wskazywania przyczyny. Ponieważ stosunek pracy nie został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy lecz na mocy porozumienia stron bez podania przyczyny, orzeczono o odmowie przyznania świadczenia.

Wojewoda Ś. decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 29 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych i art. 37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 2 ust. 1 pkt 20a w brzmieniu wprowadzonym od dnia 01 stycznia 2004 r. przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczegółowych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Organ odwoławczy ustalił, ponad stan faktyczny już wcześniej przytoczony, że z protokołu z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie z powództwa A. M. przeciwko PHU A. T. przed Sądem Rejonowym w B.-B. sygn. akt [...] wynika, iż w tym dniu strona zawarła ugodę z pracodawcą, w treści której A. T. za zgodą powoda cofnęła swoje oświadczenie woli z dnia 15 stycznia 2004 r. o rozwiązaniu z A. M. stosunku pracy bez wypowiedzenia.

Ponadto strony zgodnie oświadczyły, że stosunek pracy został rozwiązany z dniem 15 stycznia 2004 r. za porozumieniem stron. Wojewoda podkreślił nadto, że w treści złożonych w PUP wyjaśnień (pismo z dnia 10 lutego 2005 r.) pracodawca, tj. A. T. oświadczyła, że zgodziła się na zmianę sposobu rozwiązania stosunku pracy w ugodzie sądowej (z trybu art. 52 § 1 pkt 1 K.p. na tryb art. 30 § 1 K.p.) z uwagi na wiek strony oraz ewentualne problemy ze znalezieniem zatrudnienia w sytuacji rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 52 K.p., natomiast nie miało to żadnego związku z przyczynami dotyczącymi pracodawcy. Według oświadczenia pracodawcy zwolnienie A. M. nie nastąpiło z powodów ekonomicznych lub organizacyjnych, nie było także związane z likwidacją jego stanowiska pracy. Zdaniem Wojewody zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż rozwiązanie ze stroną ostatniego stosunku pracy miało miejsce z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu cyt. wyżej art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W szczególności nie wynika to z przedłożonych przez stronę świadectw pracy oraz ugód sądowych z dnia 20 kwietnia 2004 r. i z dnia 8 listopada 2004 r., a nadto przeczą temu złożone w organie I instancji pisemne wyjaśnienia pracodawcy.

Organ odwoławczy nie zgodził się nadto z twierdzeniem strony, że rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika obejmuje wszelkie inne sytuacje niż określone w art. 52 i art. 53 K.p. lub obejmuje wyrażenie przez pracownika woli rozwiązania stosunku pracy. "Przyczyny niedotyczące pracowników" oznaczają bowiem wszelkie sytuacje, kiedy konieczność rozwiązania stosunku pracy podyktowana była przyczynami oderwanymi od osoby i zachowania się pracownika (a zatem głównie leżącymi po stronie pracodawcy). Podkreślenia wymaga, że rozstrzyganie sporu w powyższym zakresie pomiędzy pracodawcą a pracownikiem nie leży w kompetencji organu odwoławczego. W takich wypadkach jedynym organem władnym do rozstrzygnięcia powyższego sporu jest sąd powszechny - właściwy sąd pracy. O takiej możliwości pełnomocnik strony był informowany w trakcie postępowania odwoławczego.

Konkludując, Wojewoda Ś. przyjął, że pomimo iż strona w dniu 18 listopada 2004 r. udokumentowała spełnienie warunków do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie spełniła ona warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, określonych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona nie posiada wieku wymaganego przepisem art. 37k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, a także nie udokumentowała rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (art. 37k ust. 1 pkt 2-3 ustawy) lub z powodu jego niewypłacalności (art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt IV SA/GI 1098/05, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia 3 [...] nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepisy te szczegółowo określają warunki jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W myśl zatem art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9 osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1. 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub
2. 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub
3. 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub
4. 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 85, Nr 127, poz. 1088 i Nr 155, poz. 1287), lub
5. 5) zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 2a i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt 1, 3 lub 4.

Pierwsze zdanie tego przepisu wskazuje, że warunkiem przyznania świadczenia przedemerytalnego jest łączne spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 37k ust. 1 oraz przesłanek warunkujących uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Przy tym warunki te (w tym - uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i prawo uzyskania zasiłku dla bezrobotnych) muszą być spełnione w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy - art. 37 l ust. 1 omawianej ustawy.

Sąd wskazał, że skarżący jedynie częściowo spełnił przesłanki ze zdania 1 art. 37k powołanej ustawy. Otóż na mocy decyzji z dnia [...] nr [...], Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C. orzekł o uznaniu A. M. za osobę bezrobotną z dniem [...] stycznia 2004 r. Jednocześnie jednak orzeczono o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzja stała się prawomocna i nie była przedmiotem zaskarżenia w toku postępowania.

Sąd podkreślił, że późniejsza ugoda zawarta przed sądem powszechnym zmieniająca sposób rozwiązania stosunku pracy, również nie zmienia sytuacji skarżącego w kwestii prawa uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w dacie jego rejestracji. W myśl bowiem przepisu art. 27 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 pkt 2, prawo do zasiłku w przypadku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron (bez wskazania przyczyn, o których mowa w art. 27 ust. 1 pkt 3 omawianego przepisu - co wynika zarówno z treści ugody sądowej, jak i treści świadectwa pracy) przysługuje bezrobotnemu dopiero po upływie 90 dni od daty rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.

W wyniku tych ustaleń Sąd stwierdził, że już choćby z tych przyczyn rozstrzygnięcie przyjęte w decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] było słuszne. Fakt, że skarżący w dniu rejestracji nie był osobą uprawnioną do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych powoduje, że nie spełniał jednej z podstawowych przesłanek do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego.

Sąd podkreślił, że z ugód sądowych z dnia 8 listopada 2004 r. i z dnia 20 kwietnia 2004 r. wynika jednoznacznie, że rozwiązanie stosunków pracy nastąpiło za porozumieniem stron, co w świetle art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie daje podstaw do uznania skarżącego jako osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego.

Z tego względu, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz., 1270 ze zm.), Sąd oddalił skargę.

A. M. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Skargę kasacyjną oparł na zarzucie:

1. 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez przyjęcie, że przepis ten nakłada obowiązek uzyskania prawa do zasiłku rozumianego jako prawa do jego otrzymania od dnia złożenia wniosku,
2. 2) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez przyjęcie, że rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron wyłącza możliwość uznania, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Na tych podstawach wnosił o:

1. 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania,
2. 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że Sąd błędnie dokonał wykładni przyjmując, że podstawą do nabycia zasiłku przedemerytalnego jest równoczesne uzyskanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, to uzyskanie tego prawa nie w dacie rejestracji uniemożliwia uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Sąd pominął w wykładni uregulowanie art. 37 l ust. 2 w związku z art. 27 ust. 2 pkt 2-4, co powoduje jej błędność. Powołany przepis art. 37k wprowadzając koniunkcję warunków: uzyskanie statusu bezrobotnego i prawo do zasiłku w żadnym razie nie pozwala na przyjęcie, że prawo do zasiłku rozumiane jest jako świadczenie natychmiastowe, które osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne powinna uzyskać w dniu rejestracji. Nie oznacza bowiem prawo do zasiłku od dnia uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

Wywodzono też, że w zaskarżonym wyroku Sąd marginalnie potraktował wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przyjmując, że rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron w wyniku ugody zawartej przed sądem uzasadnia przyjęcie, że rozwiązanie umowy o pracę nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Według art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Nieważność postępowania zachodzi: 1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna". Niedopuszczalność drogi sądowej przed sądem administracyjnym wystąpi gdy ze względu na podział właściwości sądów administracyjnych i sądów powszechnych sprawa przynależy do drogi postępowania przed sądami powszechnymi. Z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej" oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne właściwe są do kontroli decyzji administracyjnych.

Rozpoznając skargę na decyzję administracyjną sąd administracyjny kontrolując jej zgodność z prawem, obowiązany jest ustalić właściwość organu administracji publicznej, której naruszenie obwarowane jest sankcją nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Regulując właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, przepisy prawa mogą przyznawać właściwość organów administracji publicznej do orzekania w dwóch instancjach na drodze administracyjnej, ale mogą też wprowadzać konstrukcję postępowania administracyjnego jednoinstancyjnego z dopuszczalnością, w wyniku złożenia odwołania, przeniesienia sprawy na drogę postępowania cywilnego. Przyznanie właściwości sądu powszechnego wyłącza właściwość sądu administracyjnego. W takim przypadku rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny powoduje nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W sprawie postępowanie o przyznanie A. M. świadczenia przedemerytalnego zostało wszczęte dnia 30 lipca 2004 r., a decyzja organu pierwszej instancji została wydana dnia [...], zaś organu drugiej instancji dnia [...]. Sąd w pełni podzielił stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 1033/05, w którym Sąd wywodził, że w okresie od czerwca do 1 sierpnia 2004 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie świadczeń przedemerytalnych. "Od dnia 1 czerwca weszły w życie przepisy ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, w tym art. 29 i 30, natomiast od dnia 1 sierpnia 2004 r. kompetencje w sprawach przyznawania i wypłacania tych świadczeń przejął Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Przez sprawy wszczęte i niezakończone rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych, podlegających rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37 l ust. 2 i art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W sprawie nie budziło wątpliwości, iż do danej sytuacji miał zastosowanie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, gdyż wniosek został złożony przed dniem przejęcia przez ZUS, tj. przed dniem 1 sierpnia 2004 r., a rozpatrzony po tym dniu. Oznaczało to, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego miało być rozpatrywane na podstawie poprzednich przepisów, tj. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.).

Wspomniana reguła nie odnosiła się jednak do właściwości organów. Tę sytuację regulował bowiem wyraźny przepis przejściowy art. 29 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, zgodnie z którym Powiatowe Urzędy Pracy do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, (tj. do dnia 1 sierpnia 2004 r.) ustalają i wypłacają świadczenia przedemerytalne osobom zarejestrowanym w powiatowych urzędach pracy do dnia przejęcia na zasadach określonych w przepisach, o których mowa w ust.

2. Oznaczało to, że w okresie od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 1 sierpnia 2004 r. sprawy te przejął ZUS, orzekający w sprawach wcześniej wszczętych, także na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Taką wykładnię potwierdza art. 30 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym w przypadku ustalenia takiego świadczenia po dniu wejścia w życie ustawy, a więc po dniu 1 czerwca 2004 r. powiatowe urzędy pracy po dokonaniu wypłaty za okres do 1 sierpnia 2004 r. przekażą niezbędną dokumentację ZUS.

Należy także wskazać, iż gdyby intencją ustawodawcy było stosowanie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych do spraw wszczętych po dniu 1 czerwca 2004 r., a niezakończonych do dnia 1 sierpnia 2004 r., tj. do dnia przejęcia sprawy przez ZUS, wszystkich przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w tym przepisów o właściwości, to uregulowałby on to w sposób wyraźny w powołanym artykule.

W obu artykułach art. 29 i 30 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych przyjęto bowiem generalną zasadę stosowania do prawa do świadczeń osób, które spełniały te warunki do dnia 1 sierpnia 2004 r., a art. 30 do osób, w których sprawach zostało wszczęte postępowanie do tego dnia. Przy tym sprawa właściwości w okresie przejściowym została uregulowana wyraźnie w art. 29 ustawy. Stąd należy przyjąć, iż art. 30 ust. 1 nie odnosi się do właściwości organów, ale do warunków materialnoprawnych uzyskania świadczenia.

Należy zresztą wskazać, iż w przypadku gdy ustawodawca przewiduje stosowanie do pewnej kategorii spraw dawnych przepisów, to odnosi to z reguły do warunków materialnoprawnych. Jeżeli jego zamiarem jest przedłużenie w niektórych sprawach kompetencji dawnych organów, reguluje to w sposób jednoznaczny. W ustawie o świadczeniach przedemerytalnych ustawodawca wyraźnie wskazał, iż organami właściwymi w sprawie przedmiotowych świadczeń będą organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 8 ust. 1), podkreślił też, że organy te przejmują kompetencje od dnia 1 sierpnia 2004 r., przewidział więc pewien okres dostosowawczy. Wskazał również w art. 29, iż dotychczasowe organy mogą realizować swoje kompetencje jedynie do dnia 1 sierpnia 2004 r. Odnosiło się to do wszelkich spraw, w tym wszczętych i niezakończonych do tego dnia, z uwagi na treść art. 29 ust. 2 i 3 tej ustawy".

Zmiana właściwości do wydawania decyzji od dnia 1 sierpnia 2004 r. (art. 23 ust. 3 powołanej ustawy o świadczeniach przedemerytalnych), która przeszła na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ma znaczenie dla ustalenia właściwości sądu administracyjnego. Według art. 8 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych "Od decyzji organu rentowego przysługują środki odwoławcze przewidziane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych dla decyzji w sprawach emerytur i rent". Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w brzmieniu, które nie zostało zmienione "Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". W sprawach zatem świadczeń przedemerytalnych służy odwołanie do sądu powszechnego, co wyłącza dopuszczalność drogi przed sądem administracyjnym.

Dla wykładni wystąpienia przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 2 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), niezbędne jest wyprowadzenie konsekwencji prawnej naruszenia przez sąd art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W razie gdy sąd nie zastosuje środka wobec dotkniętej kwalifikowaną wadliwością materialnoprawną decyzji administracyjnej, a zatem nie zastosuje sankcji nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, którego następstwem jest wyłączenie drogi przed sądem administracyjnym, postępowanie sądowoadministracyjne jest nieważne z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej.

W sprawie Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo że została wydana z rażącym naruszeniem prawa ze względu na przeniesienie właściwości do wydawania decyzji na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a przeprowadził kontrolę zgodności z prawem decyzji w sprawie, od której służyło odwołanie do sądu powszechnego.

W tym stanie rzeczy, ze względu na wystąpienie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wyliczonej w art. 183 § 2 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.