Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 422/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Gminy Miasta S. w przedmiocie czynności organu dotyczących wniesionego sprzeciwu od orzeczenia w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że skarżąca Gmina jako przedmiot skargi wskazała czynności Kolegium polegające na nieprzesłaniu wniesionego w dniu 27 grudnia 2012 r. przez Gminę sprzeciwu od ww. orzeczenia, co skutkowało zwrotem akt nieruchomości do Urzędu Miasta S., a także uniemożliwiło przeprowadzenie kolejnych etapów postępowania przed Sądem Okręgowym w G..
W uzasadnieniu skargi Gmina wyjaśniła, że wprawdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało jej sprzeciw do sądu powszechnego w dniu 2 stycznia 2003 r., jednak w dniu 6 lutego 2013 r. Kolegium zwróciło do Urzędu Miasta w S. akta sprawy. Gmina zarzuciła Kolegium, że przesłało sprzeciw do Sądu Okręgowego w G. przedwcześnie, ponieważ najpierw winno było uzupełnić braki formalne sprzeciwu w trybie art. 64 k.p.a., czego nie uczyniło, uniemożliwiając Gminie uczestniczenie w kolejnych etapach postępowania przed tym sądem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność nie mieści się w katalogu działań organów administracji publicznej określonym w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopuszczalność skargi na czynność tego rodzaju nie wynika również z art. 3 § 3 p.p.s.a., gdyż żaden przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r, nr 102, poz. 651 ze zm.)- dalej zwanej w skrócie "u.g.n.", nie przewiduje możliwości złożenia do sądu administracyjnego skargi na czynności Kolegium dotyczące wniesienia sprzeciwu na orzeczenie tego organu w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu.
Sąd I instancji opisał tryb postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, który określony został w przepisach art. 78-82 u.g.n. i stwierdził, że strona postępowania może kwestionować orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. W tego rodzaju sprawach właściwość sądów administracyjnych została wyłączona z mocy ustawy. Sąd stwierdził także, iż do orzeczeń, postanowień i czynności podejmowanych w postępowaniu przed samorządowymi kolegiami odwoławczymi w przedmiocie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nie mają zatem zastosowania przepisy o zaskarżalności aktów administracyjnych do sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu prawidłowość czynności właściwych organów podejmowanych w sprawie dotyczącej aktualizowania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości poddana została ocenie sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. Sąd podkreślił, że każdy sprzeciw od orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego w tym przedmiocie, bez względu na to, czy zawiera braki formalne, czy też nie, powinien być przekazany do sądu powszechnego wraz z aktami sprawy, a wszelkie dalsze czynności z nim związane nie podlegają ocenie sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła Gmina Miasta S. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię – art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu działań administracji publicznej określonych w tych przepisach, co skutkowało odrzuceniem skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie nakazujące wykonanie czynności materialno – technicznej polegające na przesłaniu sprzeciwu od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaniechanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonania czynności materialno - technicznej w postaci przesłania sprzeciwu do sądu lub wezwania strony do wykazania prawidłowego umocowania albo przesłania zarządzenia sądu Gminie należy do fazy wstępnej postępowania przed kolegium i podlega ocenie według reguł postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu, zatem przedmiotowa sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych podniesionymi w treści skargi kasacyjnej podstawami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Formy działań administracji publicznej określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Powołane przepisy wyznaczają granice właściwości sądów administracyjnych i zakres ich kompetencji judykacyjnej. Wskazać należy, że zakres kompetencji judykacyjnej, a zatem zakres stosowania środków określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych.
Zatem sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków tylko w zakresie objętym ich właściwością. Zastosowanie bowiem danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną. Brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to z treści art. 58 § 1 p.p.s.a. W sprawach nieobjętych właściwością sądów administracyjnych wyłącznie dopuszczalnym sposobem rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi.
Wskazać należy, że kwestia aktualizacji opłaty rocznej uregulowana jest w art. 78-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 78 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W tej sytuacji użytkownik wieczysty może, w prawnie zakreślonym terminie, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona, albo jest uzasadniona w innej wysokości (ust. 2 art. 78 ww. ustawy). W przypadku niemożności zawarcia ugody, kolegium zobowiązane jest do orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty.
Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje (art. 79 ust. 3 ustawy). Jednakże, stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, od wydanego przez kolegium orzeczenia właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. A zatem wniosek złożony na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastępuje pozew.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uznał, że sprawy dotyczące kwestii aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego należą, z woli ustawodawcy, do kognicji sądu powszechnego. Pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z dn. 26.01.2012 r., sygn. akt I OSK 6/12, dn. 7.06.2011 r., sygn. akt I OSK 1413/10). Wprawdzie poglądu tego skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, jednakże jego zdaniem zaszła podstawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
W ocenie skarżącej Gminy po zwrocie sprzeciwu przez sąd powszechny Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno dokonać czynności materialno - technicznej w postaci przesłania sprzeciwu do sądu lub wezwania strony do wykazania prawidłowego umocowania albo przesłania zarządzenia sądu Gminie
Z takim poglądem nie sposób się zgodzić. Zaskarżona w niniejszej sprawie czynność dotyczy działań po wniesieniu sprzeciwu, a skoro jak już wyżej wskazano, pierwotny wniosek użytkownika wieczystego zastępuje pozew, to kognicję do uzupełnienia jego braków posiada wyłączne sąd powszechny. W takiej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie Gminy, że w sytuacji zwrotu sprzeciwu przez sąd powszechny Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest podejmować jakiekolwiek czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.