Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 października 2016 r. Prezydent Miasta Świętochłowice złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, działającym jako Starosta Powiatowy miasta na prawach powiatu Świętochłowice, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Chorzowie, w przedmiocie wskazania organu właściwego do orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki Fiat 126 P o nr. rej. [...] usuniętego z drogi publicznej z obszaru Miasta Świętochłowice przez Policję w trybie art. 130a ustawy Prawo o Ruchu Drogowym oraz ustalenia kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór powyższego pojazdu od dnia 7 stycznia 2005 r. do 4 września 2010 r.
W uzasadnieniu wniosku Prezydent wskazał: zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie ust. 1 lub 2 art. 130a, nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Do orzeczenia przepadku pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 11 czerwca 2009 r. - i wystąpienia o zwrot koszów zawiązanych z przechowywaniem pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 4 września 2010 r. – zobowiązany był naczelnik właściwego urzędu skarbowego jako statio fisi Skarbu Państwa.
Z kolei w myśl przepisu przejściowego art. 13 ustawy nowelizującej przedmiotowy akt prawny, koszty przechowywania pojazdów, których 6 miesięczny okres od dnia ich usunięcia upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r., a wejściem w życie ustawy nowelizującej w dniu 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa.
Prezydent wniósł o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chorzowie jako organu właściwego w sprawie
Odpowiadając na wniosek, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie podniósł: nie było możliwości wszczęcia stosownego postępowania, gdyż nie zostały spełnione przesłanki, obowiązujące w poprzednim stanie prawnym, wynikające z § 5 ust. 1 pkt 2 oraz ust 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów z dnia 16 października 2007 r., z którego wynika, że podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu, co jednak nie miało miejsca, bowiem błędnie skierowano zawiadomienie do poprzedniego właściciela pojazdu, a w związku z tym nie można było wydać orzeczenia o przepadku porzuconego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, o zwrocie kosztów usunięcia pojazdu oraz zwrocie kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór pojazdu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chorzowie wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Świętochłowice jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako "ppsa.", spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub tez żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 k.p.a.).
Jak wynika z nadesłanych materiałów w sprawie, pojazd z drogi publicznej został usunięty na podstawie dyspozycji Komendy Miejskiej Policji w Świętochłowicach w dniu 7 stycznia 2005 r. Termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r., upłynął w dniu 7 lipca 2005 r. Pismem z dnia 8 lipca 2005 r. T.-V. W.S.C. R. Z&M.M. poinformowała Urząd Skarbowy w Chorzowie o upłynięciu powyższego terminu. Zawiadomienie Policji o usunięciu pojazdu z dnia 18 października 2005 r. zostało skierowane do poprzedniego właściciela pojazdu. Z telegramu Komendy Miejskiej Policji w Rybniku z dnia 8 listopada 2005 r. wynika zaś, że o zabezpieczeniu pojazdu została poinformowana K.J. w dniu 7 listopada 2005 r.
Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, iż art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji, a § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 tej ustawy oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, a nadto odraczającego utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres 12 miesięcy, wymienione przepisy z dniem 12 czerwca 2009 r. utraciły moc obowiązującą, zatem organy skarbowe nie mogły już wydawać rozstrzygnięć na podstawie nieobowiązujących przepisów. Z dniem 12 czerwca 2009 r. organy te utraciły funkcję organu likwidacyjnego. Stan taki trwał do 4 września 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, w której znowelizowany został m.in. art. 130a ust. 10, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Ponieważ w sprawie pojazd został w dniu 7 stycznia 2005 r. usunięty z drogi, a termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, upłynął w dniu 7 lipca 2005 r., zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), który stanowi, iż w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Ten przepis z kolei przewiduje obligatoryjne wystąpienie przez starostę z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.
Z powyższych regulacji wynika w sposób oczywisty, że w aktualnym stanie prawnym żaden z organów administracji nie może prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia na rzecz powiatu przedmiotowego samochodu marki Fiat 126P, gdyż sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, w postępowaniu wszczętym na wniosek właściwego starosty. Przedmiotem sporu o właściwość nie może być ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, nie jest to bowiem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej.
W takiej sytuacji, kiedy sprawa ma charakter cywilnoprawny, wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość dot. prowadzenia postępowania o przepadek na rzecz powiatu pojazdu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 63 i art. 193 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu w zakresie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym) podkreślić należy, iż spór o właściwość nie może mieć charakteru abstrakcyjnego i dotyczyć interpretacji przepisów prawa. Do sporu o właściwość może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że jeśli wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ma charakter abstrakcyjny, oderwany w swej treści od konkretnego przypadku, to taki wniosek należy uznać za niedopuszczalny w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Niedopuszczalność wniosku w konsekwencji prowadzić musi do jego odrzucenia (postanowienie NSA z 21 października 2008 r., sygn. II OW 48/08; postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r. II OW 25/05, postanowienie NSA z 7 stycznia 2009 r., sygn. I OW 188/08; postanowienie NSA z 30 marca 2012 r., sygn. I OW 7/12).
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku wyraźnie wynika, że postępowanie w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu nie toczy się. Jak bowiem stanowi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który znajduje zastosowanie do kwestii związanych z zadaniami w zakresie przechowywania na parkingu pojazdów w zw. z § 3 pkt 1 lit c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z dnia 3 marca 2011 r.), organ przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Brak stosownego żądania uprawnionego podmiotu powoduje, iż postępowanie w tym przedmiocie nie zostało wszczęte, zaś z okoliczności przedstawionych przez organy w niniejszej sprawie nie wynika, aby toczyło się ono z urzędu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.