Uzasadnienie
Dyrektor Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie, działając w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Tarnobrzega, w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania K. P. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych, odpowiedniego do jego stanu zdrowia.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 13 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w Kępnie VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich z siedzibą w Ostrzeszowie, sygn. akt VIII Nsm 270/13, postanowił umieścić małoletniego K. P. przebywającego w Domu Dziecka w Ostrzeszowie w domu pomocy społecznej dla dzieci niepełnosprawnych intelektualnie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie, działając na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów, skierował małoletniego K. P. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w Tarnobrzegu na pobyt stały.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Tarnobrzegu, orzekł o umieszczeniu małoletniego K. P. w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej Intelektualnie w Tarnobrzegu, ul [...].
Wskazano, że Dyrekcja Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej Intelektualnie w Tarnobrzegu poinformowała, że małoletni K. P. przebywa w w/w Domu od dnia 31 lipca 2014 r.
Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt III Nsm 354/19, Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowił obowiązki opiekuna prawnego dla małoletniego K. P. powierzyć A. S. zamieszkałej w Tarnobrzegu.
Opiekun prawny wnioskiem z dnia 13 marca 2020 r. zwróciła się z prośbą o umieszczenie swojego podopiecznego po osiągnięciu pełnoletniości w domu pomocy społecznej dla osób dorosłych z zaburzeniami psychicznymi lub w domu pomocy społecznej dostosowanym do jego stanu zdrowia.
W oświadczeniu z dnia 13 marca 2020 r. opiekun prawny A. S. zaznaczyła, że z dniem 3 listopada 2020 r. przestaje pełnić funkcję opiekuna prawnego, ponieważ jej podopieczny K. P. uzyska pełnoletniość. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym z A. S. – celem naliczenia odpłatności za DPS oraz umieszczenia K. P. w DPS dla dorosłych pracownik socjalny ustalił, że małoletni jest mieszkańcem DPS w Tarnobrzegu, ale obecnie z nakazu Sądu przebywa w Szpitalu Psychiatrycznym w Toszku Oddziale Psychiatrycznym dla Nieletnich o wzmożonym zabezpieczeniu.
W dniu 22 września 2020 r. do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie wpłynęło pismo z dnia 16 września 2020 r. od A. S. z załączonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, sygn. akt. III Nkd 14/20 o umieszczeniu nieletniego K. P. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.
Zdaniem Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie wniosek opiekuna prawnego o skierowanie K. P. do domu pomocy społecznej dla dorosłych po jego upełnoletnieniu się stanowi odrębną sprawę i skutkuje koniecznością ustalenia właściwości miejscowej gminy zgodnie z art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876).
Zdaniem organu, z obu wskazanych przepisów wynika, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy społecznej.
W tej sytuacji Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrzeszowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu i wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na w/w wniosek, radca prawny reprezentujący Prezydenta Miasta Tarnobrzega, wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów jako organu właściwego do rozpoznania wniosku.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 11 czerwca 2014 r. MGOPS w Ostrzeszowie skierował K. P. do DPS dla Dzieci i Młodzieży w Tarnobrzegu. Podano, że w myśl art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Gmina, która skierowała osobę do domu pomocy społecznej zachowuje swoją właściwość na przyszłość. Skoro wniosek dotyczy w swojej istocie przeniesienia mieszkańca DPS do innego DPS, to – w ocenie Prezydenta – organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Ostrzeszów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, dalej "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej, osobę tę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Wedle art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Z kolei właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 u.p.s.). Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i zgodnie z nim: "Dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej". Formułuje on zasadę, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby. Jak przyjmuje się w orzecznictwie decyzja ta zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2011 r. sygn. akt I OW 110/11; 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OW 56/12; 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14; 21 lutego 2017 r. sygn. akt I OW 240/16; 5 października 2017 r. sygn. akt I OW 122/17; 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OW 265/17; 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17; 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 260/17 - orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów z dnia 11 czerwca 2014 r. o skierowaniu K. P. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w Tarnobrzegu na pobyt stały. Decyzja ta nie została ani zmieniona, uchylona lub wygaszona, a wobec tego ma zastosowanie art.101 ust.6 u.p.s. Z tego powodu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku opiekuna prawnego K. P. pozostaje Burmistrz Miasta i Gminy Ostrzeszów.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.