Postanowienie NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OZ 125/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.S.-B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 625/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi A.S.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 21 grudnia 2020 r. nr KOC/5031/Go/20 w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 625/21 (dalej postanowienie z 14 maja 2021 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 21 grudnia 2020 r. nr KOC/5031/Go/20 w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem uchybienie terminu nastąpiło z winy reprezentującego skarżącą profesjonalnego pełnomocnika (lub osoby, którą się posługuje przy wykonywaniu swej działalności). Zdaniem Sądu I instancji na brak należytej staranności w tym działaniu wskazuje nadanie przesyłki zawierającej skargę na nieaktualny adres organu administracji publicznej. Zaistniała sytuacja była wynikiem zaniedbania pełnomocnika, którego ryzyko działań obciąża stronę, w imieniu której dokonywał on czynności. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie, taka sytuacja nie zachodzi (k. 63-69 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie wywiodła, działając w imieniu własnym skarżąca, zaskarżając je w całości. Skarżąca podniosła, że nie ponosi winy w dochowaniu terminu do złożenia skargi, ponieważ o okolicznościach jakie miały miejsce w terminie do złożenia skargi dowiedziała się w dniu 9 lutego 2021 r., tj. po tym, jak pełnomocnik skarżącej (lub jego pracownik) wysłał w przepisanym prawem terminie skargę do WSA za pośrednictwem SKO w Warszawie, ale na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, z którego organ SKO (adresat) już się wyprowadził (k. 77-81 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze od dawna przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu zleconych spraw.

Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. W ocenie NSA skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie Sądu Najwyższego z 27.9.1935 r. C.III 258/35, OSP z 1936 r., poz. 150; akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 r., t. 1, s. 318, uw. 6; uzasadnienie uchwały SN z 18.9.1992 r. III CZP 112/92, OSNC z 1993/5/75; akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 r., t. 1, s. 240, uw. 8).

Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r. I FZ 421/07; 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 31.3.2009 r. I FZ 69/09; 23.7.2009 r. I OZ 737/09; 23.6.2010 r. I OZ 465/10; 19.8.2010 r. I FZ 133/10; 10.6.2011 r. I OZ 408/11; 28.6.2011 r. I FZ 160/11; 28.7.2011 r. I OZ 545/11; 9.9.2011 r. II FZ 425/11; 29.11. 2011 r. I OZ 894/11; 13.12.2011 r. II FZ 736/11; 14.12.2011 r. II GZ 527/11; 11.1. 2012 r. I GZ 231/11; 25.1.2012 r. II OZ 2/12; 13.9.2012 r. II FZ 689/12; 9.10.2013 r. II FZ 872/13; 18.7.2013 r. I OZ 584/13; 9.1.2013 r. I OZ 958/13; 19.12.2012 r. I FZ 566/12, cbosa). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, nie może prowadzić do odmiennej oceny niż dokonana przez Sąd I instancji. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że na skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika.

Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z: 3.3.2009 r. I OZ 155/09; 9.5.2006 r. II OZ 468/06, cbosa). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, a więc również nadawania pism do sądów. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 26.8.2009 r. II GZ 184/09, cbosa). Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik wnioskującego, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca (postanowienie NSA z 9.1.2013 r. I OZ 958/12, Lex 1273900). Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu.

Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 ppsa i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 87 § 2 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa zażalenie należało oddalić.