Postanowienie NSA z 2 kwietnia 2019 r., I OZ 285/19

Sąd

P O S T A N O W I E N I E Dnia 2 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S., M. H., Z. M. i B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1323/18 odrzucające skargę H. S., M. H., Z. M. i B. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1323/18 (dalej postanowienie z 25 października 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi H. S., M. H., Z. M. i B. B. (dalej skarżące) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia: 1. odrzucił skargę;

2. zwrócił H. S., M. H., Z. M. i B. B. solidarnie kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Sąd I instancji wskazał, że skarżące złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Zarządzeniem z 17 lipca 2018 r. I SA/Wa 1323/18 wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa), przez złożenie oryginałów, bądź poświadczonych kopii pełnomocnictw procesowych, upoważniających do działania w imieniu skarżących przed sądami administracyjnymi [k. 1, 18 akt sądowych].

Przesyłkę zawierającą powyższe zarządzenie doręczono dnia 2 sierpnia 2018 r. (k. 25 akt sądowych)

Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej ppsa). Zgodnie z art. 46 § 3 ppsa do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Art. 49 § 1 ppsa stanowi, że w przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez nadesłanie pełnomocnictw upoważniających do reprezentowania skarżących przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, doręczono pełnomocnikowi wnoszącemu skargę dnia 2 sierpnia 2018 r., co wynika z duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 25 akt sądowych).

Pełnomocnik nie nadesłał pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania ww. "osoby" [winno być "osób"] w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakreślonym przez Sąd terminie, tj. do dnia 9 sierpnia 2018 r.

Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (k. 29-31 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 25 października 2018 r. wywiodły H. S., M. H., Z. M. i B. B., reprezentowane przez adw. W. T., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 37 § 1 oraz w zw. z art. 46 § 3 ppsa. Skarżące wniosły o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych (k. 42-44 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania mandanta, złożone do akt w jednej ze spraw rozpoznawanych przed danym sądem, jest skuteczne do prowadzenia także innych spraw tego mandanta przed tym sądem (J. Sobkowski, Pełnomocnictwo procesowe, jego istota, powstanie i wygaśnięcie, Wyd. Nauk. UAM 1967 s. 104). Mimo niejednolitości orzecznictwa, pogląd ten jest aprobowany zarówno przez część orzecznictwa, jak i doktryny (postanowienie NSA z 25.4.2006 r. I OSK 450/06, Lex 1612117, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 149-150, uw. 9; postanowienie NSA z: 24.8.2010 r. I GSK 607/10, LEX nr 737470; 26.2.2015 r. II GSK 153/15, Lex 1772167; 12.3.2015 r. I GSK 157/15, Lex 1653872; 24.7.2015 r. I OSK 1756/15, Lex 1802637).

W realiach postępowania sądowoadministracyjnego, pełnomocnictwo złożone na etapie postępowania administracyjnego, jeśli obejmuje postępowanie sądowoadministracyjne w danej sprawie, spełnia powyższe wymogi, nie stanowiąc przeszkody dla nadania biegu sprawie sądowoadministracyjnej (postanowienie NSA z 20.9.2012 r. I OSK 1946/12, Lex 1327817). W myśl art. 106 § 3 i 5 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazany przepis stwarza możliwość dopuszczenia z urzędu dowodu z dokumentu (odpisu dokumentu), warunkując jednak skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia od niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości występujących w sprawie, przy jednoczesnym nieprzedłużaniu nadmiernie postępowania sądowego. Uprawnienie to niewątpliwie nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej, obejmującej nie tylko postępowanie sądowoadministracyjne ale i postępowanie administracyjne (postanowienie NSA z 8.11.2016 r. I OZ 1161/16, cbosa).

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy (błędnie nieponumerowanych - teczka nr 1) zalegają pełnomocnictwa "w sprawie administracyjnej" z 3 grudnia 2014 r. udzielone przez M. H., Z. M., B. B. (3 pełnomocnictwa zostały skutecznie udzielone na jednej karcie papieru - odpowiednio wyrok NSA z 12.12.2018 r. I OSK 2588/18, cbosa, a przedłożone organowi wraz z pismem z 15 stycznia 2015 r.) i H. S. (przedłożone organowi wraz z pismem z 8 grudnia 2014 r.) adw. W. T., upoważniającymi go do zastępowania skarżących "w postępowaniu [...] i przed dalszymi instancjami oraz występowania...we wszystkich sprawach związanych za gospodarstwo rolne..., a w szczególności do występowania w postępowaniach sądowych, administracyjnych..., a także do podejmowania wszelkich działań faktycznych i prawnych...".

Błędnie Sąd I instancji przyjął, że niedołączenie do skargi pełnomocnictw stanowiło brak formalny uniemożliwiający nadanie sprawie biegu. Zgodnie z zasadami metodyki sędziowskiej Sąd I instancji dysponując pełnomocnictwami znajdującymi się w aktach administracyjnych winien wskazać dlaczego uważa je za niewystarczające w sprawie, tak by pełnomocnik wiedział, że Sąd zapoznał się z tymi dokumentami, jednak mimo to uważa je za niewystarczające oraz z jakich powodów. Takie działanie należycie chroni prawo stron do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946) i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.).

Przewodniczący, jeżeli uznał pełnomocnictwa znajdujące się w aktach administracyjnych za niewystarczające do reprezentowania skarżących przed sądem administracyjnym przez adw. W. T., po bezskutecznym upływie terminu 7 dni od dnia doręczenia wezwania z 2 sierpnia 2018 r. pełnomocnikowi, obowiązany był na podstawie art. 49 § 1 ppsa wezwać każdą ze skarżących do złożenia podpisu pod skargą bądź nadesłania podpisanego przez skarżącą odpisu skargi (postanowienie NSA z: 27.10.2005 r. I FSK 378/05; 19.5.2015 r. II OSK 1082/15, Lex 1711896; 18.9.2018 r. II FZ 417/18, Lex 2548419; wyrok NSA z: 17.6.2005 r. I FSK 20/05, cbosa; 17.11.2017 r. I OSK 203/16, Lex 2464468; 14.5.2018 r. I OSK 580/18, Lex 2569453) albo zatwierdzenia czynności wywiedzenia skargi przez adw. W. T. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przywołane pełnomocnictwa są wystarczające do reprezentowania wskazanych w nich osób w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej (postępowanie sądowoadministracyjne jest bowiem jednym z postępowań sądowych) i pozwalają nadać bieg sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 ppsa. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (uchwała NSA z 4.2.2008 r. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008/2/23 z aprobująca glosą K. Celińskiej-Grzegorczyk, ZNSA 2008/4/145-150; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 861, nb 8).