Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 21 listopada 2012 r., I SA/Gl 743/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę "A." Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z 15 czerwca 2011 r. w przedmiocie podatku od gier.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie wpłacił kwoty należnej tytułem wpisu od skargi a termin do jej uiszczenia upłynął bezskutecznie 31 października 2011 r. Wystąpienie 28 października 2011 r. z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych nie miało wpływu na upływ powyższego terminu, gdyż nie mogło ono uchronić strony przed skutkami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi.
2. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła jemu naruszenie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu do skargi oraz naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez jego przedwczesne zastosowanie czego konsekwencją było odrzucenie skargi.
Z uwagi na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei stosownie do § 3 skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Natomiast z treści art. 243 § 1 P.p.s.a. zd. pierwsze wynika, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym i doktrynie poglądem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed upływem terminu do uiszczenia wpisu sądowego określonego w zarządzeniu przewodniczącego czyni niebyłym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia opłaty. Dopiero po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest ponowne wydanie zarządzenia w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma w ustawowym terminie (por. postanowienia NSA z 18 lipca 2007 r., II GZ 110/07, z 26 kwietnia 2005 r., II FZ 125/05, z 31 sierpnia 2010 r., II GZ 210/10, z 18 kwietnia 2004 r., II FZ 110/05 oraz postanowienia SN z 23 października 1965 r., III PK 4/65, z 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196; a także Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz. Pod red. T. Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, str. 932). Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje wszczęcie postępowania wpadkowego, w którym badane jest jedynie zagadnienie czy strona jest w stanie ponosić w całości lub w części koszty postępowania. Ocena w tym zakresie winna poprzedzać określenie obowiązku uiszczenia opłaty sądowej.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej ale przed upływem siedmiodniowego terminu złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów. W konsekwencji przedmiotowe wezwanie wydane przez przewodniczącego straciło aktualność. Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. W tym zakresie, wystarczającym do uwzględnienia skargi kasacyjnej, podstawy skargi kasacyjnej były usprawiedliwione.
W tym stanie sprawy na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ o zwrocie tych kosztów, stosownie do przepisu art. 209 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniach o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji, natomiast koszty postępowania kasacyjnego poniesione w związku z zaskarżeniem postanowienia o odrzuceniu skargi, mogą być zasądzone w późniejszym orzeczeniu zapadłym w związku z jej rozpoznaniem.